Baza chorób - Psychiatria praktyczna i psychogeriatria

pokaż wszystkie

Koszmary senne

Przypuszcza się, że senne koszmary pojawiają się w odpowiedzi na charakterystyczne odczucia silnego zagrożenia, którego ludzkie istoty doznają wobec lęku przed nieznanym, strachu przed karą za występki, opuszczeniem przed osobą ukochaną, chorobą, śmiercią, itp.

Najdosadniej definiuje dolegliwy status koszmaru sennego poeta

Wielki dwudziestowieczny poeta polski tak opisuje koszmarny sen Don Żuana, grzesznika, obrazoburcy i burzyciela wszelkich norm społecznych. Wydaje się, że koszmarne sny byłyby dla niego karą, która dosięgła go już to na ziemi, zanim jeszcze Komandor chwycił go swą spiżową dłonią.

Zbladła twarz Don Żuana, gdy w ulicznym mroku
Spotkał swój własny pogrzeb, i przynaglił kroku.
I zatracił różnicę między ciałem w ruchu
A tym drugim, co legło w trumiennym zaduchu.
Czuł tożsamość obojga – orszak szedł pośpiesznie,
A jemu się zdawało, że w miejscu tkwi śmiesznie.
Czekał, aż uśnie w Bogu, lecz stwierdził naocznie,
Że Bóg nie jest – noclegiem – i że już nie spocznie.
   
Geneza sennych lęków wydaje się tkwić w dzieciństwie
 
Zjawisko to, zazwyczaj pojawia się w dzieciństwie, najczęściej około 5 roku życia, choć spostrzegano je i u młodszych dzieci. Przypuszcza się, że koszmary senne (pavor nocturnus) występują jako reakcja dziecka na niepokój w rodzinie lub z powodu innych urazów psychicznych je spotykających.

Gdzie zatem tkwi źródło koszmarów sennych u dorosłych?

Koszmary senne dorosłych są podobne do dziecięcych, o tyle, że stanowią sygnał o psychicznym zranieniu. Poczucie bezradności i zagrożenia może występować bowiem w każdym wieku. Amerykańskie psychiatra John Mack uważa, że senne koszmary pojawiają się w odpowiedzi na charakterystyczne odczucia zagrożenia, którego ludzkie istoty doznają wobec lęku przed nieznanym i strachu przed opuszczeniem w niemowlęctwie, wobec obawy urazu fizycznego we wczesnym dzieciństwie, wobec lęku przed porażką, śmiercią i utratą sprawności w wieku dorosłym i podeszłym... Senne koszmary to archetypowy wyraz aktywności, charakterystyczny dla każdego etapu rozwoju.
  
Tak oto, swe lęki związane ze snami opisuje Charles Baudelaire w wierszu Otchłań (przekł. A. Lange):
 
Lękam się snu, jak dziecko wielkiej ciemnej dziury
Pełnej grozy, wiodącej w świat nie wiedzieć który
Z okiem wciąż patrzy na mnie twarz Nieskończoności...

 
Typowy kompromitujący sen o byciu nagim w miejscu publicznym

Bycie nagim lub niekompletnie ubranym jest stosunkowo często pojawiającym się elementem naszych marzeń sennych. Nagość jest jednak różnie interpretowana, w zależności od tego, jak dana społeczność ją postrzega. W kulturze Zachodu publiczne pokazywanie się bez odzienia nie jest tolerowane, a niekiedy nawet zakazane. Dlatego śniąc, że jesteśmy nago, odczuwamy niepokój, zażenowanie, a nawet głęboki lęk.

A oto relacja mojej pacjentki okresowo skarżącej się również na bezsenność:
Od kilkunastu lat miewam sny, których treść stale powraca. Są to sny dotyczące mojego ubioru, a właściwie jago braku. Śni mi się na przykład, że idę na przyjęcie, mam piękny makijaż, ładne włosy, jestem elegancko ubrana i nagle widzę, że nie mam spódnicy. Mam tylko koszulkę, która nie jest w stanie przesłonić moich majtek. Zupełnie jestem bezradna, próbuję obciągać koszulkę do dołu, ale nic z tego nie wychodzi. Budzę się i już wiem, że to tylko sen.
Innym znów razem jestem na ulicy. Wokół mnie jest dużo ludzi i nagle uświadamiam sobie, że wyszłam z domu zupełnie nie ubrana. Mam na sobie jedynie krótka bluzeczkę i zupełnie gołą pupę, której nie mam czym przykryć ani jak zasłonić. Płonę ze wstydu, zaczynam uciekać i wtedy się budzę. Snów tych nie zaliczam do moich „koszmarów”, zastanawia mnie jedynie to, że właśnie te, dotyczące mej nagości, stale powracają. I znów zadaję pytanie dlaczego?
 
Komentarz lekarza psychoterapeuty:

Przypuszcza się, że sny, w których paradujemy nago lub niekompletnie ubrani, sięgają zapewne okresu dzieciństwa, kiedy to surowi rodzice wpajali nam, że nagość jest bezwstydna i powinno się ją skrywać. Wydaje się, że doświadczenia z dzieciństwa pozostawiając trwały ślad w naszej psychice, w dorosłym życiu ujawniają się w okresach silnych napięć. Interpretacja zależy jednak w dużej mierze od kontekstu snu. We freudowskiej symbolice snów nagość może oznaczać podświadomą tęsknotę za nieskrępowanym, swobodnym życiem z okresu wczesnego dzieciństwa.

 
Koszmary senne mogą pobudzać twórczość artysty?

Wielu wybitnych twórców ze świata koszmaru sennego czerpało natchnienie i bodźce. Niekiedy były to symboliczne metafory, tak jak w twórczości Piranesiego czy Giorgi de Chirico, innym razem upiory, tak jak u Goyi. W literaturze, tzw. „gotyckie” powieści, pełne są opisów przypominających koszmary senne. Szczególnie bliski był świat snów Franzowi Kafce. Można przypuszczać, że w swej imaginacji, na jawie przeżywał stany bliskie marzeniom sennym. Niejednokrotnie rysował w notatnikach obrazy i postacie, które w nich się pojawiały. Niektóre z tych rysunków stanowiły ilustrację do jego opowiadań. Kafka zdawał sobie sprawę, że zbytnia fascynacja i zagłębianie się w złudny świat snów może osłabić jego więź ze światem zewnętrznym, lecz wytężona praca zapewniała utrzymanie tych związków. Utalentowany pisarz przedstawiał marzenia senne w sposób charakterystyczny dla swej twórczości. Jednakowo precyzyjnie kreślił zjawiska realne jak i świat ułudy. Przejście między tymi dwiema rzeczywistościami następuje u pisarza płynnie i bezkonfliktowo. Można przypuszczać, że sny traktował jako swoiste „dzieła sztuki”. O ile w pisarstwie niezbędna jest metafora, do przedstawienia jakiegoś emocjonalnego stanu to we śnie możliwe jest przestawienie go i dosłownie i symbolicznie. I tak dla przykładu: w noweli Przemiana bohaterem jest obrzydliwy, wielki insekt. Opowiada o tym bohater noweli i zdajemy sobie sprawę, że relacjonuje on swój koszmarny sen. Talentowi pisarza zawdzięczać można fakt, że i świat realny, i ten z koszmarnego snu są jednakowo sugestywne i realistycznie przedstawione.


  
dr nauk med. Janusz Krzyżowski
psychiatra 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.