Baza chorób - Minerały w ustroju

pokaż wszystkie

Wchłanianie wapnia zależy od witaminy D

Rola witaminy D we wchłanianiu wapnia

Wchłanianie wapnia, (jak też fosforu) odbywa się głównie w jelicie cienkim. Jest ono uzależnione od poprawnego stanu śluzówki przewodu pokarmowego oraz od obecności tzw. nośników - związków niezbędnych do transportu wapnia przez ściankę jelit do krwioobiegu. Najważniejszymi związkami są aktywna witamina D – w postaci hormonu zwanego kalcytriolem oraz parathormon – związek o symbolu PTH - wytwarzany przez gruczoły przytarczyczne. Ten ostatni zwiększa tzw. zwrotne wchłanianie wapnia z nerek, a przede wszystkim zwiększa wytwarzanie głównego nośnika - aktywnej witaminy D - kalcytriolu. Oba nośniki działają wspólnie - toteż obecność obu z nich, we właściwej ilości, jest niezbędna dla efektywnego wchłaniania wapnia. Chociaż uważa się, że głównym regulatorem wchłaniania wapnia w jelitach jest aktywna postać witaminy D (hormon 1,25(OH)2D,). (12)

 

Zapotrzebowanie na witaminę D wynosi:

- u wcześniaków -1200 U/dobę
- u niemowląt - 800 U/dobę
- u dzieci starszych - 400 U/dobę

 

Witamina D powstaje w skórze

Witamina D - steroidowy prohormon - powstaje w skórze z cholesterolu pod wpływem światła słonecznego, głównie ultrafioletu (UVB). Nazwa "witamina D" obejmuje w sumie trzy związki: D1 (kalcyferol), D2 (ergokalcyferol) oraz D3 (cholekalcyferol). Prohormon ten przekształca się w wątrobie i nerkach w aktywną postać witaminy D - wspomaniany wyżej kalcytriol - nośnik transportujący wapń przez ściankę jelit do krwioobiegu. Obecność tego nośnika w odpowiedniej ilości pobudzanie wchłanianie wapnia z jelit do krwi. Odwrodnie, niedobór aktywnej postaci witaminy D hamuje wchłanianie wapnia, pomimo jego obfitości w treści jelita cienkiego.

Synteza skórna może zaspokoić zapotrzebowanie na witaminę D u dzieci, tylko od maja do września!

Ale warunkiem jest właściwa ekspozycja dziecka na intensywne promieniowanie UV - minimum 20 minut dziennie - przez cały rok, na prawie całe ciało, przy nie stosowaniu filtrów ochronnych!. Znając polskie realia klimatyczne (i dietetyczne) można uznać, że zasobność witaminy D u dzieci - w postaci najważniejszych jej składników – ergokalcyferolu i D3– cholekalcyferolu jest niewystarczająca.

 

Pokarmowe źródła witaminy D

Istotne dietetycznie dla zdrowia ilości tej witaminy występują w tłustych rybach morskich (sardynki, szproty, śledzie, itp.) i tłuszczu rybim (tran!). Ponadto zasobne w Wit. D jest żółtko jaj oraz wątroby ssaków i ptaków. Jednak dostępność społeczna i popularność konsumpcji witaminy D z w/w naturalnych źródeł jest niewystarczająca. Dlatego duże znaczenie dla racjonalizacji diety ma suplementacja preparatami aptecznymi (tran i preparaty wieloskładnikowe!). Według badań przeprowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia w latach 2000-2001 istnieją poważne niedobory witaminy D w diecie dzieci we wszystkich grupach wiekowych. Dotyczy to zwłaszcza szybkorosnących dzieci oraz osób starszych, z ujemnym bilansem wapniowym. (3)

 

Jelitowe wchłanianie witaminy D

Witamina D, (podobnie jak witaminy A, E i K), należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dla przeniknięcia przez ściankę jelita niezbędną czynnością wstępną jest ich wysokie rozdrobnienie tłuszczu z rozpuszczoną w nim witaminą D - poprzez tzw. emulsyfikację, czyli rozbicie dużych cząstek tłuszczów na bardzo drobne. Proces ten rozpoczyna się w żołądku pod wpływem białek, kwasów tłuszczowych, jak również kwasów żółciowych (zarzucanych z dwunastnicy), a także wskutek mieszających skurczów perystaltycznych żołądka. Kulminacja emulsyfikacji tłuszczu z rozpuszczoną w nim witaminą D nasila się w dwunastnicy i jelicie cienkim na skutek działania kwasów żółciowych, jak też lecytyny.

 

Micelle z witaminą D ułatwiają wchłanianie

Kwasy żółciowe tworzą zewnętrzną otoczkę wokół cząstek tłuszczu z witaminą D – tzw. micelle. Micelle przypominają znane wszystkim „oczka tłuszczu” w rosole. Po zetknięciu się micelli z błoną komórkową kosmka jelitowego przystosowanych do trawienia kontaktowego następuje oddzielenie się pewnej puli witamin, w tym obserwowanej przez nas puli witaminy D. MIcelle, jako tzw. formy monomeryczne – mogą łatwiej przenikać przez błony komórkowe do wnętrza komórek nabłonka jelita cienkiego, który jest ich główną „bramą” wchłaniania do krwiobiegu. Dzięki lekkiemu zakwaszeniu środowiska jelita poprawia się wchłanianie się witaminy. Zakwaszenie pomniejsza ujemny ładunek cząsteczek miceli, który przeszkadza wnikaniu witaminy D do naładowanych dodatnim potencjałem komórek chłonnych jelita.

 

Wchłanianie witaminy D do krwi

Szybkość wchłaniania witaminy D do krwioobiegu zależy od tempa jej usuwania z komórek chłonnych nabłonka jelita cienkiego. Witamina D uwalniana jest z tych komórek (enterocytów) poprzez tworzenie tzw. chylomikronów. Chylomikron to kulista cząsteczka transportowa witaminy D o wielkości 0,3 - 1,5 µm - stanowiąca specyficzny związek tłuszczu i białka (tzw. lipoproteinę). Jest ona szczególnie znana z tego, że służy również do transportu cholesterolu i tłuszczów pochodzących z pokarmu drogą krwi. Chylomikrony – ze względu na swoją wielkość – nie przedostają się wprost do naczyń włosowatych kosmków jelitowych, lecz poprzez równoległy układ chłonny, a potem przechodzą od razu do tzw. krążenia dużego. Z tego krążenia witamina D wychwytywana jest przez mięśnie i tkankę tłuszczową całego organizmu.

 

Uwaga! Samoistne wytwarzanie witaminy D może nie wystarczać!

Podstawowym źródłem witaminy D, (czyli jak już wiemy jej steroidowego prohormonu) jest jego synteza z cholesterolu w skórze – pod wpływem promieniowania UV (światła słonecznego!). Jednak w skali roku wytwarzanie tej formy witaminy D jest w naszej szerokości geograficznej niewystarczające! Wyjątkiem jest ciepła pora roku i to pod warunkiem, że często nasłoneczniamy przedramiona oraz twarz, bez zabezpieczenia się kremami z filtrami przeciw UV – czego przecież nie zalecamy! Dlatego za optymalny okres suplementacji witaminą D u dzieci uważa się czas: od września do kwietnia. Dotyczy to dzieci począwszy od 2 do 18 roku życia. (3)

  

OPRAC. mgr Edward Ozga Michalski  

Więcej wiedzy w artykułach:

DZIECI POTRZEBUJĄ WAPNIA
BUDOWA KOŚCI
TEMPO WZROSTU KOŚCI
DIETA WYSOKOWAPNIOWA
DIETA A MINERALIZACJA KOŚCI
BARIERY WCHŁANIANIA WAPNIA

Piśmiennictwo:


1. Ziemlański Światosław: Podstawy prawidłowego żywienia człowieka. Zalecenia żywieniowe dla ludności w Polsce; 1998; Instytut Danone – Fundacja Promocji Zdrowego Żywienia.
2. Witaminy, składniki mineralne, numery E, U.Unger-Gobel ,wyd. MUZA SA, 1997 s 131
3. Osteoforum –Zapotrzebowanie organizmu na wapń wyd. internetowe Polfa Łódź 2004
4. Wapń pierwiastek zdrowia – Danuta Kalińska Moje zdrowie,1999
5. Dieta w osteoporozie, „Żyjmy dłużej” 10 (październik) 1999
7. Marcinowska-Suchowierska E.: Czynniki ryzyka osteoporozy. Magazyn Medyczny, 2002: 1: 30-39.
8. Propozycja diety mlecznej doc. dr hab. farm Aleksandra Ożarowskiego, Moje Zdrowie, 1996
9. Encyklopedia WIEM - http://portalwiedzy.onet.pl/92959,,,,wapn,haslo.html
10. ¬ródło: http://www.nadzieja.pl/lekarz/rola_wapnia.html
11. Lorenc R.S., Karczmarewicz E.: Znaczenie prawidłowego zaopatrzenia w wapń dla ogólnego zdrowia organizmu; 1992. Medycyna 2000, 29/30:14-19.
12.WITAMINA D - TAK CZY NIE? dr Joloanta Ganowicz - dr n. med. pediatry, neonatolog (Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.) Magazyn “Bardziej Kochani” Nr 20/4/2000
13. Gospodarka wapniowo-fosforanowa w stanach fizjologii i patologii układu pokarmowego; Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka 2001, 3, 2, 111-117 ISSN 1507-5532, Autor: Prof. dr hab. Józef Ryżko Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia IPCZD.
14. Rola wapnia oraz witaminy D i jej aktywnych metabolitów w zapobieganiu złamaniom osteoporotycznym dr. Med. Waldemar Misiorowski, Przewodnik Lekarza  10/2004
15. Alergia pokarmowa - co to za choroba? ¬ródło:http://www.pfm.pl/u235/navi/198609; dr n. medJanusz Ciok; Instytut Żywności i Żywienia, 2000 r.
16. Nietolerancja laktozy u niemowląt, dzieci i młodzieży - Aktualne (2006) stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrii -opracowanie na podstawie: Lactose intolerance in infants, children, and adolescents Melvin B. Heyman w imieniu Komitetu ds. Żywienia American Academy of Pediatrics Pediatrics, 2006; 118: 1279-1286 Medycyna Praktyczna Pediatria 2007/01  
  
  

   
 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.