Baza chorób - Minerały w ustroju

pokaż wszystkie

Przyswajanie żelaza przez organizm

Przyswajanie żelaza przez organizm   Kiedy wchłonięty z pokarmu atom żelaza wbuduje się wiązaniem hemowym w czerwony barwnik krwi – hemoglobinę – nabywa zdolność wiązania ze sobą tlenu w płucach i transportu tego energodajnego gazu drogą krwi do tkanek. Aby metal mógł się wbudować chemicznie w hemoglobinę - uprzednio musi zostać wchłonięty z pokarmu do krwi. Niestety w większości pokarmów żelaza jest niewiele lub jest ono mało przyswajalne. Toteż najczęstszą przyczyną niedoboru hemoglobiny, czego objawy określane są jako tzw. anemia - jest ubogożelazowa dieta. Nierzadko przyczyną niedoboru żelaza są też chemiczne bariery jego wchłaniania wywołane blokerami pokarmowymi. Dlatego tak ważna jest wiedza o tym - jak umiejętnie się odżywiać!     Wchłanianie żelaza dokonuje się w układzie trawiennym   Przygotowanie metalu do wchłonięcia do ustroju zaczyna się już w żołądku, a konkretnie w soku żołądkowych. Podstawowy proces wnikania żelaza pokarmowego z jelit do krwi koncentruje się w obrębie układu dwunastniczo-jelitowego. Nie jest to jednak proces prosty, lecz skomplikowana kaskada reakcji biochemicznych z udziałem licznych enzymów i współuczestniczących substancji biologicznie czynnych – białek, witamin, itp. Dlatego tylko niewielka część żelaza wchłoniętego z pokarmem dostaje się do krwi i zostaje efektywnie wykorzystana przez organizm. Udokumentowano, że chociaż przeciętnie w diecie na dobę spożywa się około 20-30 mg żelaza, jednak tylko ok. 10 % - tj. 2-3 mg ulega wchłonięciu z jelit do krwi. [1,5,6,7]   Podnosi wchłanianie żelaza - kwasowość i obecność białka   Podstawowym warunkiem wzrostu efektywnej absorbcji żelaza do krwi jest wcześniejsza redukcja z trójwartościowego do dwuwartościowego. Sprzyja tej redukcji wysoka kwasowość treści żołądkowej – tj. niskie pH soku żołądkowego. Czynnikami polepszającymi wchłanianie są: wit. C oraz obfitość w diecie białka pochodzenia zwierzęcego. [1]   Obróbka chemiczna żelaza w jego drodze z żołądka do jelita cienkiego   Żelazo z pokarmów dostaje się do żołądka w większości trójwartościowe, czyli niskoprzyswajalne. Jednak po wniknięciu do treści żołądka, gdzie dominuje środowisko wysoce kwaśne (sok żołądkowy i kwas solny!) – żelazo ulega redukcji do formy dwuwartościowej, lepiej przyswajalnej. W tej formie dociera do dwunastnicy i do górnego odcinka jelita cienkiego, skąd jest sukcesywnie wchłaniane do krwi.   Wchłanianie żelaza z jelita cienkiego do krwi   Przenikanie żelaza z jelita do krwi jest procesem dynamicznym, zależnym od składu pokarmu, środowiska chemicznego układu trawiennego (kwasowości, obecności białka, witaminy C, kwasu foliowego, itp.) i aktualnego zapotrzebowania organizmu. Włączony jest tu złożony system transportu przez błony przepuszczalne składający się z reakcji enzymatycznych i wymagający znacznego wkładu energetycznego. Co ciekawe – aby przeniknąć z układu pokarmowego do krwi żelazo musi dzięki odpowiednim enzymom i białkom transportowym parokrotnie zmienić swą wartościowość. W dużym skrócie przebiega to następująco. Po wniknięciu do nabłonka jelita - żelazo dwuwartościowe (hemowe) łączy się z obecnym tutaj białkiem transportowym tworząc związek zwany ferrytyną. Ferrytyna przeprowadza jon żelaza do struktury następnej błonki – tym razem już błony naczyńka włosowatego krwi, które przylega do ścianki jelita. W błonie naczyniowej odpowiedni układ enzymatyczny odczepia żelazo od ferrytyny. Odczepienie żelaza od białkowego ferrytyny – oznacza, że biopierwiastek wydostaje się z błonki naczynia i wnika do osocza krwi. [4,7]   Z krwi do układu krwiotwórczego     Żelazo po przedostaniu się przez błonę jelita i wniknięciu do krwi nie może w tym środowisku przebywać osamotnione. Natychmiast zostaje przechwycone przez następne białko transportowe - transferynę. Transferyna umożliwia żelazu przepływ drogą krwi do odpowiednich tkanek i narządów układu krwiotwórczego.   W układzie krwiotwórczym żelazo wiąże się z hemoglobiną   W narządach układu krwiotwórczego – szpiku kostnym, śledzionie i wyspecjalizowanych komórkach wątroby - żelazo jest enzymatycznie i biochemicznie obrabiane, tak aby związać się hemowo z hemoglobiną. Możliwe są różne drogi związania żelaza z tym czerwonym barwnikiem krwi wypełniającym po brzegi czerwone krwinki - erytrocyty. Przypuszcza się, że w pierwszej z nich - białkowy nośnik metalu transferyna wypełniona żelazem - absorbuje się na powierzchni młodych krwinek czerwonych (erytroblastów). Stąd przekazuje biopierwiastek do wnętrza dojrzewających komórek krwi. We wnętrzu erytroblastów, w procesie biosyntezy hemu - jon żelaza zostaje połączony z białkową strukturą hemoglobiny. Istnieje też inna droga związania się żelaza z hemoglobiną. W tej drodze żelazo związane ze znanym nam już drugim  białkowym transporterem ferrytyną - wnika bezpośrednio z krwi do komórek siateczkowatych szpiku kostnego, gdzie biopierwiastek jest absorbowany do wnętrza młodych, tworzących się czerwonych krwinek – erytroblastów.   Nadmiar żelaza jest składowany w magazynach tkankowych   Jednak tylko drobna część zaadsorbowanego żelaza jest natychmiast zużywana dla produkcji hemoglobiny wewnątrz młodych krwinek. Reszta odprowadzana jest przez transferynę do tzw. magazynów tkankowych, w których zostanie przechowana do momentu ponownego wzrostu zapotrzebowania na żelazo przez układ krwiotwórczy. Tymi magazynami tkankowymi są: odpowiednie komorki wątroby, śledzony i szpiku kostnego.        Patologiczne skutki przewlekłego niedoboru żelaza - anemia   Przy okresowym niedoborze żelaza w diecie najpierw dochodzi do tzw. ujemnego bilansu i obniżenia zapasów ustrojowych biopierwiastka. Wskaźnikiem jest malejące stężenie ferrytyny w surowicy krwi. Następnie pojawiają się niekorzystne ustrojowe zmiany, które odzwierciedlają niedobór żelaza do utrzymania wytwórstwa hemoglobiny na fizjologicznie niezbędnym poziomie (obniżone wysycenie transferyny, wzrost wolnych protoporfiryn w erytrocytach). Przy przewlekłym niedoborze żelaza pojawiają się objawy kliniczne niedokrwistości z niedoboru żelaza, czyli anemii. Wskaźnikiem diagnostycznym jest obniżenie stężenia hemoglobiny we krwi poniżej norm fizjologicznych.   Dość rzadka jest patologia nadmiaru żelaza w ustroju, która objawia się:
- zmniejszonym wchłanianiem cennych biopierwiastków takich jak cynk, czy miedź
- zwiększonym ryzykiem infekcji, - nadmiernym gromadzeniem się żelaza w tkankach i ich uszkadzaniem -np. tkanki mieśniowej, co powoduje ból; trzustki (wywołuje cukrzycę); szpiku (niedokrwistość), - wzrostem liczby wolnych rodników, co powoduje stres oksydacyjny i zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów i choroby wieńcowej.     Piśmiennictwo 1. Dieta w anemii z niedoboru żelaza – ”Żyjmy dłużej” - nr 1 (styczeń) 1999 - artykuł mgr. Magdaleny Makarewicz-Wujec i dr. n. med. Małgorzaty Kozłowskiej-Wojciechowskiej z Instytutu Żywności i Żywienia 2. BIOPIERWIASTKI, CZYLI MIKRO I MAKRO ELEMENTY; prof. dr hab. med. Andrzej Danysz wyd, LEKI. 3. WITAMINY, SKŁADNIKI MINERALNE, NUMERY E, U.Unger-Gobel ,wyd. MUZA SA, 1997 4. Biochemia Harpera – PZWL 2004 r. 5. http:portalwiedzy.onet.,,,hemoglobina - na podstawie Encyklopedii WIEM oprac. na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra http:www.fogra.com.pl 6. http:pl.wikipedia.orgwikiHemoglobina 7. Krwinka, krew, życie, Zofia Kuratowska - Wiedza Powszechna 1981 8. Zawartość i biodostępność witamin - Medycyna Rodzinna 9 (12000) 9. Żywienie a zdrowie - Bezpieczne i niebezpieczne związki dr inż. Dorota Czerwińska-Katedra Żywienia Człowieka SGGW, Warszawa- Spis literatury u Autorki   http:www.przeglad-gastronomiczny.plarch_06_11.php#10 .               Mała encyklopedia medycyny PWN 1999 r.
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Krakowiaków 65. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.