Baza chorób - Minerały w ustroju

pokaż wszystkie

Dieta wysokowapniowa i jej wchłanianie w jelitach

Dobowe zapotrzebowanie na wapń w zależności od wieku wynosi:

6-12 miesiąc życia  

 - 600 miligramów

wiek od 1 do 5 lat   

- 800 miligramów

wiek od 6 do 10 lat  

- 1200 miligramów

okres dojrzewania i pokwitania (11-24 lata) 

- 1500 miligramów

mężczyźni 25-65 lat   

 - 1000 miligramów

mężczyźni powyżej 65 roku życia   

- 1500 miligramów

kobiety 25-50 lat

- 1000 miligramów

kobiety powyżej 50 roku życia  

- 1500 miligramów

kobiety w ciąży, matki karmiące   

- 1500-2000 miligramów


Przyswajalność wapnia z diety

Przyswajalność, czyli biodostępność soli wapnia z diety jest największa w trakcie posiłków i zmienia się w zależności od rodzaju soli wapniowej w jakiej minerał jest związany oraz od ilości wapnia w diecie. (14)

Wapń łatwoprzyswajalny – w postaci soli chelatowych wapnia

Szczególnie cenne dla naszych kości są związki wapnia ze słabymi kwasami organicznymi – tzw. chelaty - mleczany, glukoniany, cytryniany, laktoniany. W tych solach wapń ( jak też inne biopierwiastki: magnez, cynk, itp.) - jest związany z „umiarkowaną” siłą molekularną z tzw. resztą kwasową. Ta umiarkowana siła tej więzi oznacza niewielki ładunek elektryczny związku, co znakomicie ułatwia jego dobre wchłanianie się w jelitach. Niewielki ładunek elektryczny oznacza bowiem niewielki opór tzw. bariery elektrochemicznej ścianki jelita i. (Więcej nt. w dalszej części tekstu)

Wysokowapniowa dieta

Dieta taka powinna zawierać łatwo przyswajalne związki minerału – tzw. chelaty, których jest najwięcej w mleku i jego przetworach (tzw. mleczany, laktoniany). Wapń „mleczny” jest zwykle najlepiej wchłaniany w przewodzie pokarmowym. (Wyjątkiem są osoby uczulone lub nietolerujące składników mleka). Produktami szczególnie zasobnymi w wapń są mleko, sery twarde, twarogi, fermentowane napoje mleczne – jogurt, kefir, maślanka, itp. Ponadto łatwo przyswajalny wapń zawierają ryby w konserwach (zjadane z ośćmi! - sardynki, szprotki, itp.). Ryby dostarczają również potrzebną w kościotworzeniu witaminę D. Niezbędne w diecie są również warzywa i owoce, gdyż zawierają witaminę C uczestniczącą w syntezie kolagenu niezbędnego dla budowy kośćca. (1,2,9)

W jakich produktach spożywczych znajdziemy najwięcej przyswajalnego wapnia?

Produkt spożywczy Ilość Zawartość wapnia (mg) mleko 1,5% duża szklanka (1/4 litra) 300 mleko 3,2% duża szklanka (1/4 litra) 295 jogurt owocowy opakowanie ( 175 g) 231 kefir opakowanie ( 175 g) 180 ser żółty plasterek ( 20 g) 106-173 serek waniliowy (homog.) opakowanie ( 150 g) 127,5 ser twarogowy porcja ( 150 g) 144

Propozycja wysokowapniowej diety mlecznej – autorstwa doc. dr hab. farm Aleksandra Ożarowskiego:

Aby zaspokoić potrzeby organizmu - dzienna dawka wapnia dla osoby dorastającej (1500 miligramów) powinna zawierać ( do wyboru! ): 1,2 litra świeżego mleka krowiego lub maślanki; 150 gramów mleka w proszku; 600 gramów mleka zagęszczonego; 1 litr jogurtu; 1,5 kg twarogu lub sera homogenizowanego; 130- 200 gramów sera żółtego. Osoba w sile wieku powinna zjadać niewiele mniej tych pokarmów. (8)

Biodostępność wapnia z roślin

Rośliny generalnie są małoznaczącym źródłem biodostępnego wapnia, m.inn., ze względu na współobecność licznych substancji utrudniających wchłanianie – fitynianów, kwasów szczawiowych, uronowych, itp. Niewielkim wyjątkiem są warzywa kapustne – brukselka, brokuły, jarmuż oraz rośliny strączkowe - które chociaż zawierają znacznie mniej wapnia, niż mleko i jego przetwory, to minerał odznacza się stosunkowo dużą biodostępnością (ok. 50%!). Ponadto stosunkowo zasobne w wapń są orzechy, migdały, nasiona sezamu, maku i słonecznika. Znaczne ilości wapnia zawiera np. ser sojowy tofu. Warto też zwrócić uwagę na wysoko zmineralizowane wody mineralne, jako godne polecenia źródło tego składnika mineralnego. Badania dowodzą, że wapń jest z nich przyswajany w stopniu analogicznym jak z mleka.

Fizjologia wchłaniania wapnia w jelitach - wchłanianie „czynnie” i „biernie”

Czynne wchłanianie, to takie w którym wchłaniają wapń (i póżniej oddają do krwi) komórki chłonne nabłonka jelita cienkiego (tzw. enterocyty). Mniej efektywna jest droga bierna (tzw. paracelularna). Tę ostatnią organizm uruchamia przy diecie wysokowapniowej. Taka dieta zapewnia wysokie stężenie jonów wapnia w jelicie, co pozwala na pokonanie bariery tzw. potencjału elektrochemicznego ścianki jelita , który wynosi 5-8 mV. Dzięki temu wapń przenika pomiędzy komórkami chłonnymi nabłonka jelita cienkiego do płynu międzykomórkowego i dalej do krwioobiegu. (13)

Stopień wchłaniania wapnia z pokarmu zależy od:

- stanu fizjologicznego i stanu odżywienia organizmu
- składu diety, zwłaszcza od ilości obecnych w niej wapnia i Wit. D
- wieku i płci
- ograniczeń fizjologicznych wynikłych z tzw. „bariery jelitowej”
- ze „strawności” (biodostępności) konsumowanych związków wapnia
- z zaburzeń przyswajania - uwarunkowanych wiekiem (rola hormonów, itp.)
- ze zaburzeń zaburzenia trawienia, chorób pokarmowych, itp.

Zapotrzebowanie organizmu a ilość wchłanianego wapnia

Aktualnego zapotrzebowanie organizmu na wapń ściśle programuje fizjologiczny mechanizm adaptacyjny tego minerału. Przy niskiej zawartości wapnia w organizmie jego wchłanianie z diety jest wyższe, a przy wysokiej zawartości wchłanianie jest niższe.

Ilość wapnia w diecie a intensywność jego wchłaniania

Przy przeciętnej zawartości wapnia w diecie wchłania się w jelitach około 30% wapnia.
Z czego w sposób „czynny”, tzw. drogą przezkomórkową przez ściankę jelita – ok. 10-20% oraz metodą „bierną” (drogą międzykomórkową - paracelularną) – ok. 10-15% . Dieta niskowapniowa aktywizuje bardziej wydajne „czynne” wchłanianie wapnia. Przy diecie wysokowapniowej zaczyna dominować wchłanianie „bierne”. Długotrwała dieta niskowapniowa wytwarza wysokie zapotrzebowanie organizmu na ten minerał – stąd odsetek absorbowanego „czynnie” wapnia może wzrosnąć aż do ok. 60%! (13)

Pomocnicy jelitowego wchłaniania wapnia to:

- witamina D
- niektóre białka - tzw. aminokwasy zasadowe w optymalnej ilości
- kwaśne środowisko jelitowe
- najlepiej zakwaszone przez kwasy organiczne, które wiążąc się z wapniem ułatwiają jego transport przez ścianę jelit - np. kwas cytrynowy, mlekowy, asparaginowy, itp.
- kwasy żółciowe
- obecność laktozy (dwucukier zawarty w mleku)

OPRAC. mgr Edward Ozga Michalski

 

Więcej w artykułach działu:
DZIECI POTRZEBUJ¡ WAPNIA
BUDOWA KOŚCI
TEMPO WZROSTU KOŚCI
WCHŁANIANIE WAPNIA ZALEŻY OD WITAMINY D
DIETA A MINERALIZACJA KOŚCI
BARIERY WCHŁANIANIA WAPNIA

Piśmiennictwo:


1. Ziemlański Światosław: Podstawy prawidłowego żywienia człowieka. Zalecenia żywieniowe dla ludności w Polsce; 1998; Instytut Danone – Fundacja Promocji Zdrowego Żywienia.
2. Witaminy, składniki mineralne, numery E, U.Unger-Gobel ,wyd. MUZA SA, 1997 s 131
3. Osteoforum –Zapotrzebowanie organizmu na wapń wyd. internetowe Polfa Łódź 2004
4. Wapń pierwiastek zdrowia – Danuta Kalińska Moje zdrowie,1999
5. Dieta w osteoporozie, „Żyjmy dłużej” 10 (październik) 1999
7. Marcinowska-Suchowierska E.: Czynniki ryzyka osteoporozy. Magazyn Medyczny, 2002: 1: 30-39.
8. Propozycja diety mlecznej doc. dr hab. farm Aleksandra Ożarowskiego, Moje Zdrowie, 1996
9. Encyklopedia WIEM - http://portalwiedzy.onet.pl/92959,,,,wapn,haslo.html
10. ¬ródło: http://www.nadzieja.pl/lekarz/rola_wapnia.html
11. Lorenc R.S., Karczmarewicz E.: Znaczenie prawidłowego zaopatrzenia w wapń dla ogólnego zdrowia organizmu; 1992. Medycyna 2000, 29/30:14-19.
12.WITAMINA D - TAK CZY NIE? dr Joloanta Ganowicz - dr n. med. pediatry, neonatolog (Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.) Magazyn “Bardziej Kochani” Nr 20/4/2000
13. Gospodarka wapniowo-fosforanowa w stanach fizjologii i patologii układu pokarmowego; Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka 2001, 3, 2, 111-117 ISSN 1507-5532, Autor: Prof. dr hab. Józef Ryżko Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia IPCZD.
14. Rola wapnia oraz witaminy D i jej aktywnych metabolitów w zapobieganiu złamaniom osteoporotycznym dr. Med. Waldemar Misiorowski, Przewodnik Lekarza 10/2004
15. Alergia pokarmowa - co to za choroba? ¬ródło:http://www.pfm.pl/u235/navi/198609; dr n. medJanusz Ciok; Instytut Żywności i Żywienia, 2000 r.
16. Nietolerancja laktozy u niemowląt, dzieci i młodzieży - Aktualne (2006) stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrii -opracowanie na podstawie: Lactose intolerance in infants, children, and adolescents Melvin B. Heyman w imieniu Komitetu ds. Żywienia American Academy of Pediatrics Pediatrics, 2006; 118: 1279-1286 Medycyna Praktyczna Pediatria 2007/01 

 

 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.