Baza chorób - Klinika leczenia bólu

pokaż wszystkie

Skręcenie stawu kolanowego



 Staw kolanowy łatwo ulega urazom. Urazy te są stosunkowo łatwe do rozpoznania, gdyż skręceniu stawu kolanowego towarzyszy silny ból i opuchnięcie.



JAK DZIAŁA STAW KOLANOWY?


Kości naszych nóg dźwigają ciężar całego ciała


Jest to niebagatelne obciążenie, które u osób otyłych może przekraczać nawet 100 kg. Odciska się ono zwłaszcza na kości piszczelowej i udowej, stanowiących pionową konstrukcję nogi. Kości te muszą stabilnie oprzeć się o siebie w stawie kolanowym i wytrzymać pod obciążeniem różnorodne skręty, zginanie, klękanie, itp. Zwykle nie stanowi to dla naszego ciała większego problemu, gdyż staw kolanowy przygotowany jest na takie obciążenie.


Jak to się zwykle zaczyna…

Jednak czasami zły „zeskok” w czasie gry w siatkówkę, zaczepiona o coś twardego narta czy rolka, lub tylko źle postawiona noga powoduje charakterystyczne “chrupnięcie w kolanie”. Niemal natychmiast pojawia się ból uniemożliwiający ruch, wkrótce później obrzęk stawu. Co się właściwie z naszym kolanem stało ? - pytamy często lekarza, który nie zawsze ma czas na objaśnienie istoty patologii. Tym bardziej, że aby zrozumieć istotę kontuzji trzeba poznać mechanikę stawu kolanowego.



Jak zbudowany jest staw kolanowy?  

Staw kolanowy stanowi ruchome połączenie dwóch największych kości człowieka - piszczelowej i udowej. Połączenie to dokonuje się w ten sposób, że wypukła główka kosci udowej "umieszczona" jest we wklęsłej panewce kości piszczelowej. Panewka stawowa jest utworzona przez 2 kłykcie i tzw. rzepkę. Powierzchnie główki i panewki pokrywa gruba 3-4 mm chrząstka. Największa grubość chrząstka osiąga na powierzchni rzepki (5-6 mm), co ułatwia amortyzację wstrząsów ciała podczas biegu, czy skoków. Dla zabezpieczenia poprawności ruchów - panewki mają ruchome uzupełnienie w postaci dwóch przesuwanych półksiężycowatych pierścieni włóknisto-chrzęstnych - tzw. łęgotek.  


Rola stawu kolanowego  

Staw kolanowy człowieka należy do najbardziej zagrożonych uszkodzeniami stawów ciała. Dzieje się tak z powodu jego umiejscowienia na przedłużeniu dwóch długich dźwigni, jakimi są kości udowa (górna dźwignia) i piszczelowa nogi (dolna dźwignia), jak i częstego wykonywania wysiłków fizycznych silnie obciążających ten narząd ruchu. Nie bez znaczenia jest też fakt, że staw kolanowy jest tzw. stawem zawiasowym, co oznacza zdolność do ruchów głównie w jednej płaszczyźnie - tj. do zginania i wyprostowywania się zgodnie z kierunkiem w którym się poruszamy.  


Mechanizm ruchu w stawie

Podczas chodzenia, biegania czy skakania w tych kierunkach w jakich się poruszamy - krągłe powierzchnie stawowe toczą się gładko po sobie. Przy każdym poprawnych ruchu mięśnie czynnie kurczą się i rozkurczają, podczas, gdy więzadła obkurczają się i rozciągają biernie. Jeśli jednak nieco zmienimy kierunek zginania nogi w stawie zostanie to zablokowane. Zakres ruchów stawu kolanowego jest bowiem ograniczony - tzw. aparatem stabilizującym, jakim są liczne więzadła (biernie) i mięśnie (czynnie). Obie struktury dodatkowo, często skręcają się i obracają, co pozwala na elastyczne blokowanie niedozwolonych ruchów ze względu na konstrukcję stawu. Toteż drastyczne przekroczenie - np. wskutek urazu określonej granicy manipulacji kończy się uszkodzeniem stawu kolanowego lub aparatu stabilizującego.  


Punkt największego ryzyka


Stabilność stawu kolanowego zapewniają cztery główne więzadła spajające końce stawowe kości oraz 13 mięśni działających na ten staw. Nie mniej pod wpływem nagłego przeciążenia może nastąpić nadmierne skręcenie lub wygięcie stawu i zarazem uszkodzenie układu więzadel i zaczepów mięśniowych stabilizujących jego ruchy. Jak dotąd nie udaje się bowiem wynaleźć żadnych rozsądnych zabezpieczeń zmniejszających zagrożenie kontuzją dla wiązadeł krzyżowych stabilizujących ten staw. Tak się nieszczęśliwie składa, że więzadeł krzyżowych nie można chronić z prostych przyczyn biomechanicznych - kolano stanowi bowiem tzw. koszmar inżyniera, gdyż ma się swobodnie ruszać i jednocześnie być stabilne.


Kiedy najczęściej nabawiamy się kontuzji kolana?


Skręcenia kolana nabawiamy się najczęściej podczas chodzenia, jazdy na rolkach, czy gry w piłkę, jeżeli stąpniemy na nierówne podłoże, w czasie jazdy na nartach, gdy unieruchomiona w bucie stopa uniemożliwia przymusowy obrót całej nogi. Stłuczenia kolana nabawiamy się uderzając o twarde podłoże podczas upadku z roweru, deskorolki, czy gry w piłkę.


Dlaczego boli?

Ból spowodowany skręceniem stawu kolanowego jest skutkiem m.in. naderwania więzadeł lub mięśni oraz następującym wkrótce po tym obfitym wydzielaniem mediatorów stanu zapalnego. Substancje tego typu podrażniają receptory bólowe.


 
 


LECZENIE SKRĘCENIA KOLANA


Uwaga! Miejsce szczególnego ryzyka – łęgotka kolana


Dwie klinowate struktury chrzęstno-włókniste, nazwane łękotkami, leżą pomiędzy kością udową i kością piszczelową (rys 1) Ich rola polega na zmniejszaniu tarcia powierzchni stawowych, ale z powodu swego ubogiego unaczynienia mają one bardzo małą zdolność do naprawy, gdy zostaną uszkodzone. Ostra skręcenie stawu kolanowego to dość często rozerwana łękotka w kolanie i zarazem bolesna i skomplikowana kontuzja - zmora osób uprawiających sport i to nie tylko wyczynowo.


Wyróżniamy trzy rodzaje skręcenia:

- lekkie
- średnie
- ciężkie







Diagnoza kontuzji kolana

Zwykle lekarz 1 kontaktu zaleca zdjęcie RTG skręconego kolana. Jednak niewielkie uszkodzenia stawu kolanowego nie są widoczne na zdjęciu rentgenowskim. Prawidłową diagnozę może postawić tylko lekarz ortopeda po dokładnym badaniu klinicznym, ewentualnie na podstawie ultrasonografii. Najlepiej jeśli badanie jest wykonane w placówce specjalistycznej, żeby ustrzec się błędu w odczycie, co w przypadku stawów łatwo może się zdarzyć. Niepodjęcie leczenia w przypadku poważnej kontuzji prowadzi do niestabilności stawu kolanowego, co może utrudnić lub wręcz uniemożliwiać chodzenie.


Skręcenie lekkie może być leczone zachowawczo


Po niewielkim urazie nadwerężającym tylko więzadła kolana można zastosować opatrunek unieruchamiający staw kolanowy na okres od 2 do 4 tygodni. Stosuje się specjalne ruchome wzmocnienia - stabilizatory stawu lub unieruchamia się staw gipsem na 2-4 tygodnie. Ten tradycyjny sposób, choć najtańszy - osłabia strukturę stawu i wymaga dość długiej rehabilitacji. Po zdjęciu gipsu, czy bardziej nowoczesnego opatrunku zaczyna się proces rehabilitacji.


Skręcenie cięższe

W przypadku poważnej kontuzji kolana pojawia się - podstawowe pytanie - leczyć zachowawczo, czy operować ? Obowiązkowy rentgen, nie zawsze pozwala rozstrzygnąć ten dylemat. Pozwala jednak wyróżnić wspomniene wyżej trzy rodzaje skręceń - lekkie, średnie i ciężkie i na wybranie odpowiedniej do tego terapii.


Uszkodzenie łękotki

W przypadku skręceń średnich czy ciężkich, dochodzi zwykle do uszkodzenia łękotki (chrząstki), torebki stawowej, czy w cięższych przypadkach - uszkodzenia więzadeł. Już samo pozostawienie uszkodzonej łękotki bez leczenia jest nie do pomyślenia. Ta luźna “struktura chrząstki” zatrzymuje bowiem ruch stawu, trze o chrząstkę i może uszkodzić gładź stawu. Towarzyszy temu stan zapalny i silny ból nie do wytrzymania dla pacjenta. Dalszą konsekwencją braku lecenia mogą być zmiany zwyrodnieniowe unieruchamiające staw.




Tradycyjna operacja – czy nowoczesna artroskopia?


Tradycyjne postępowanie w przypadku ciężkiego urazu kolana, według którego bolesne pourazowe kolano, nie wykazujące uszkodzeń kośćca, jedynie się unieruchamia i leczy objawowo z nadzieją, że nie będzie tzw. następowej niestabilności, należy w chwili obecnej potępić. Również tradycyjne chirurgiczne otwarcie uszkodzonego mechanicznie stawu. Duża rana mocno obciąża organizm. Związany z nią jest stres pooperacyjny, silny stan zapalny oraz długi proces gojenia opóźniającego rehabilitację. Skalpel i oko są też mało precyzyjne w porównaniu ze standardem światowym, jakim jest obecnie artroskopia.


Artroskopia – jednoczesna diagnoza i leczenie


Ingerencja chirurga polega tu na wykonaniu dwóch nacięć skóry 0,5-1 cm (bez otwierania stawu). Przez jedno z nich chirurg wprowadza do stawu urządzenie optyczne, dzięki któremu precyzyjnie obserwuje na dużym monitorze uszkodzone struktury wewnątrzstawowe, a przez drugie wprowadza narzędzia chirurgiczne do chwytania, odcinania i usuwania uszkodzonych fragmentów.






Opinia lekarza o artroskopii

- Artroskopia umożliwia mi, prawie, jak kamerzyście dokładne obejrzenie kontuzji w takich newralgicznych miejscach, do których oko i skalpel nie mają dostępu – twierdzi znany specjalista, lekarz wielu znanych sportowców dr Zbigniew Rusin. Nowa metoda umożliwia obok diagnozy również wielokroć skuteczniejszą i oszczędzającą operację, pozwalającą na “kosmetyczne” przycinanie łęgotki, polerowanie jej powierzchni, itp. Po takiej bezkrwawej operacji pacjent może opuścić klinikę tego samego dnia. W porównaniu ze skutecznością operacji, jaką osiągam artroskopią tradycyjna metoda operacji jest już nie do przyjęcia. Również dlatego, że taka operacja jest zwykle związana z unieruchomieniem na kilka tygodni nogi w opatrunku i w gipsie. Kolano wówczas wprawdzie nie boli, jednak bezruch szybko degeneruje unieruchomione mięśnie, ich zaczepy i, więzadła, słowem organy stabilizujące nogę w stawie. Pacjent po zdjęciu gipsu jest mało sprawny i bardziej narażony, niż przedtem na powtórna kontuzję.


Jak zbudowany jest artroskop?

Urządzenie przypomina długą rurkę około 20 cm. Posiada ona w środku soczewki optyczne oraz oświetlone włókna optyczne. Urządzenie może być wprowadzone do stawu poprzez mały otworek o długości ok. 0,5 cm poprzez nacięcie skóry. Chirurg może użyć tego samego instrumentu, aby pod jego kontrolą wprowadzić mały skalpel, piłę, urządzenie do polerowania kości, nożyczki, itp. Dzięki tym instrumentom może odciąć uszkodzoną część łękotki, pozostawiając jej część stabilną i w ten sposób zminimalizować pod względem rozległości operacji cały zabieg. Przy zastosowaniu tej metody można także dokonać odtworzenia, czy przymocowania do kości uszkodzonych więzadeł, aby przywrócić stabilność rozluźnionemu stawowi kolanowemu.


Artroskopia umożliwia skuteczne leczenie krwiaka kolana


Niekiedy skręceniu towarzyszy krwiak kolana. Dotychczasowe leczenie, polegające na odbarczeniu krwiaka i unieruchomieniu kończyny w opatrunku gipsowym na 2 tygodnie, jest niewystarczające. Każdy krwiak kolana powinien być diagnozowany artroskopowo. Pozwala to na dokładne zlokalizowanie przyczyny krwawienia do stawu (uszkodzenie chrząstki, łękotek, inne) i ustalenie jego rozległości. Ponadto artroskopia umożliwia wybór optymalnej metody leczenia. Krwiak kolana jest szczególnie ważnym problemem u sportowców.




REHABILITACJA PO OPERACJI KOLANA


Rehabilitacja ruchem


Artroskopia umożliwia optymalną – czyli natychmiastową rehabilitację. Jest to bardzo istotne przy uszkodzeniu stawu kolanowego i jego więzadeł. Ma ona na celu uzyskanie prawidłowego zakresu ruchu i siły mięśniowej, a także wspomaga regenerację stawu. Toteż im szybciej można podjąć po operacji ćwiczenia rehabilitacyjne – tym dochodzenie do zdrowia jest krótsze i bardziej efektywne.


Przygotowanie do ćwiczeń rehabilitacyjnych


Przygotowanie polega na zmniejszeniu stanu zapalnego i przyśpieszeniu wchłaniania się wysięków surowiczych i zapalnych w kolanie. W tym celu w klinikach stosuje się kompleks metod wspomagających: krioterapię, czyli ochładzanie kolana do temperatury, 5 C (10-15 minut, kilka razy dziennie), co ściąga naczynia krwionośne i zmniejsza wysięk i ból. Alternatywą jest ochładzanie kolana do temperatury - 40 C. Stosowana jest również fizykoterapia polem magnetycznym, co przyśpiesza procesy gojenia i zmniejsza ból.






Leczenie ruchem


Najważniejszym jednak elementem rehabilitacji jest LECZENIE RUCHEM. Ruch w rehabilitacji stawu jest zbawienny. Zwiększa dopływ krwi do chrząstki i wydzielanie odżywczych płynów stawowych. Dzięki temu szybciej regeneruje się chrząstka, goją uszkodzone więzadła.


Metody rehabilitacji ruchem

Æwiczenia rehabilitacyjne polegają nawykonywaniu specjalnych figur ruchowych kończyny – są to tzw. bierne ćwiczenia ruchowe stawów. Forma i zakres ruchu nogi może być „ustawiana” i manipulowana niezawodnymi rękami fizykoterapeutów. Ruchy ćwiczebne mogą być też sterowane komputerowo przy pomocy specjalnych inteligentnych urządzeń – tzw. szyn rehabilitacyjnych. Szyny te są niekiedy bardzo skomplikowanymi urządzeniami sterowanych komputerowo, z mechanicznym napędem elektrycznym. Służą ciągłej i biernej mobilizacji stawu. Ponadto stosuje się różne ćwiczenia usprawniające, a szczególnie izometryczne, dzięki którym pacjent odzyskuje siłę mięśniową. Tego typu leczenie ruchem ( kinezyterapeutyczne) jest wspomagane fizykoterapią: polem magnetycznym lub innymi zabiegami o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym.


oprac. mgr Edwad Ozga-Michalski
W opracowaniu wykorzystano wywiady i konsultacje autora z lekarzania chirurgami dr n. med. Zbigniewem Rusinem, Samerh Tayarą i Piotrem Tederko
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.