Baza chorób - Dermatologia praktyczna

pokaż wszystkie

Skóra właściwa –osłona i laboratorium


Skóra właściwa, zwana też skórną tkanką łączną zbudowana jest z silnego utkania sprężystych włókien kolagenowych, w którym jak w „rusztowaniu” są osadzone naczynia krwionośne, włosy, gruczoły łojowe i potowe, włókna nerwowe, żywe komórki i inne struktury skórne.
 

W skórze właściwej wyróżniamy:

- kolagenowo-białkowe utkanie konstrukcyjne, w którym osadzone są;
- brodawki skórno - naczyniowe
- liczne tętnice o stosunkowo grubej mięśniówce oraz bardzo liczne cienkie naczynia włosowate
- żywe komórki – stabilne fibroblasty oraz ruchliwe komórki odpornościowe, itp.
- włókna i brodawki nerwowe z ciałkami dotykowymi (Meissnera, Rouffiniego, itp.)
- gruczoły potowe
- mieszki włosowe i towarzyszące im gruczoły łojowe

Rys 1
Główne warstwy skóry:
A - naskórek; B - skóra właściwa;
C - tkanka podskórna

1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych



Białkowo-kolagenowe „rusztowanie” skóry właściwej

Przestrzeń wewnętrzna skóry właściwej zagospodarowana jest swoistym rusztowaniem z włókien sprężystych zbudowanych ze specjalnych białek. Są to głównie włókniste białka kolagenowe, niekiedy elastylowe. Białka kolagenowe i elastylowe są wytwarzane przez żywe komórki – fibroblasty. Ponadto wnętrze skóry właściwej wypełnia gąbczasta substancja podstawowa, bogata we włókna retykulinowe. Substancja ta zespala elementy włókniste. W sumie włóknisto-białkowe „rusztowanie” wnętrza skóry cechuje duża wytrzymałość i elastyczność. W tej elastycznej strukturze osadzone są liczne naczynia krwionośne, gruczoły potowe, mieszki włosowe i gruczoły łojowe, włókna i brodawki nerwowe oraz inne twory skóry właściwej. Ponadto usadowione są w tym elastycznym rusztowaniu liczne zespoły żywych komórek skórnych: wspomniane już fibroblasty wytwarzające kolagen, ruchliwe komórki odpornościowe (mastocyty), itp. itd. Dzięki temu, że w/w struktury oplecione są utkaniem z silnych i rozciągliwych włókien kolagenowo-białkowych - wszystko razem tworzy trwałą i elastyczną strukturę przestrzenną. Skóra właściwa zawiera także „wstrzykiwaną” tutaj z melanocytów naskórka melaninę – ciemny pigment barwiący jednak głównie naskórek.


Liczne zadania skóry właściwej

Podstawowym zadaniem skóry właściwej jest (wspólnie z naskórkiem) osłaniać wnętrze ciała przed zakaźnymi bakteriami, grzybami, wirusami, przed czynnikami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi i promieniowaniem świetlnym, oraz zapewniać homeostazę – czyli niezmienne warunki dla środowiska wewnętrznego organizmu. Złożoność tej warstwy - dobre ukrwienie i unerwienie - pozwalają jej pełnić również inne ważne funkcje fizjologiczne: odżywiania innych struktur skórnych; funkcje czuciowe (ciepło, ból, itp.), jak też ekspresyjne w wyrażaniu stanów emocjonalnych. To ostatnie dotyczy to głównie twarzy - wszyscy znamy mimikę twarzy, czy mimowolny odruch „rumieńca wstydu”. Ponadto skóra właściwa bierze udział w zwrotnym wchłanianiu cennych składników odżywczych (resorpcji), oraz w magazynowaniu i przemianie materii niezbędnej dla odżywiania, osłaniania i regeneracji skóry.

 
Podstawowe funkcje skóry fizjologiczne właściwej

- produkcja kolagenowo-białkowych włókien „rusztowania” tkanki łącznej
- odżywianie drogą krwi innych struktur skóry
- recepcji bodźców poprzez unerwienie receptorowe, oraz ekspresji ( zwł.mimicznej na twarzy)
- termoregulacja
- zapewnienie stabilnego podłoża dla włosów i innych struktur skóry

eom

.




cz 2

Rys 1
     Główne warstwy skóry:
A - naskórek; B - skóra właściwa;
C - tkanka podskórna

1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych



Materiały osłonowe skóry – kolagen, elastyna

Swą rolę osłonową skóra właściwa pełni dzięki silnemu „rusztowaniu” z włókien kolagenowych i elastyny. Kolagen i elastynę wytwarzają wspomniane wyżej fibroplasty. Kolagen jest jednym z najsilniejszych związków organicznych spotykanych w przyrodzie. Jego włókna nadają skórze wysoką trwałość i sprężystość. Niektóre fibroblasty wytwarzają elastynę, pokrewne kolagenowi, ale jak nazwa wskazuje - białko bardziej elastyczne. Szczególnie dużo elastyny znajduje się w skórze twarzy i owłosionej skórze głowy. Siatka z włókien kolagenowo-elastynowych cechuje się bardzo dużą plastycznością i trwałością. Dzięki tym włóknom skóra może się łatwo zginać, fałdować i rozciągać, gdyż po ustąpieniu nacisku bardzo szybko odzyskuje swój pierwotny kształt. Pozwala to nie tylko błyskawicznie dostosować się i reagować na ruch ciała i chwilowy zewnętrzny nacisk, bez szkód dla swego wnętrza, ale umożliwia manifestowanie emocji, poprzez żywą mimikę twarzy.


Grubość skóry właściwej

Ze względu na swą rolę ochronną grubość skóry właściwej jest wysoce zróżnicowana – np. jest bardziej cienka na ramionach, niż na plecach. Podobnie jak w przypadku naskórka – jest najgrubsza na stopach i dłoniach a najcieńsza na powiekach. Na jej grubość wpływa też wiek i płeć. U dzieci skóra cieńsza jest, niż u dorosłych. Jak też łatwo się domyślić – jest grubsza u mężczyzn niż u kobiet. Jednak po osiągnięciu indywidualnego apogeum grubości na starość staje się coraz cieńsza.

 
Odżywianie drogą krwi

Skóra właściwa odżywiana jest w substancje energetyczne i budulcowe drogą krwi. Dlatego wyposażona jest w gęstą sieć drobnych naczyń krwionośnych, które zaopatrują każdy centymetr jej struktury. Krążenie krwi w skórze właściwej jest intensywne. Jednak może nagle zmieniać się natężenie przepływu, gdyż naczynia włosowate wykazuje dużą wrażliwość na bodźce wewnętrzne (np. emocjonalne) i zewnętrzne (ciepło-zimno, itp.).


Warstwa brodawkowata – służy odżywianiu i oczyszczaniu naskórka

Najwyżej w skórze właściwej – pod warstwą podstawną naskórka - wyróżnia się warstwę brodawkowatą. Stanowią ją liczne brodawki skóry. Zawierają one zakończenia włókien nerwowych oraz naczyń włosowatych odżywiających naskórek. Z naczyń włosowatych wysącza się płyn międzykomórkowym w tzw. w mikrokrążeniu skórnym. Dzięki temu odżywiane są komórki warstwy podstawnej (rozrodczej) naskórka (młode keratynocyty, melanocyty, komórki Langerhansa, itd.). Brodawki skóry obsługują również naskórek swymi naczyniami limfatycznymi, którymi „odsysane” są produkty komórkowej przemiany materii, w tym toksyny i chorobotwórcze mikroorganizmy.


Recepcja bodźców - unerwienie skóry właściwej

Już wspomnieliśmy, że naskórek utkany jest końcówkami licznych włókien czuciowych, których „nagie” wypustki wnikają pomiędzy komórki nabłonkowe. Są to wyspecjalizowane receptory reagujące na dotyk, ucisk, uraz, temperaturę, wodę, itp. W skórze właściwej receptory nerwowe są bardziej złożone. Mogą tworzyć kłębki i sploty nerwowe. Otoczone są np. torebkami zbudowanymi z cienkich blaszek łącznotkankowych. Od tych złożonych receptorów wychodzą ze skóry właściwej włókna nerwowe i dalej łączą się z centralnym układem nerwowym. Receptory te przesyłają włóknami nerwowymi liczne bodźce i dostarczają nam natychmiastowej informacji o relacji ciała i skóry z otoczeniem.
 

Podłoże włosów i innych struktur skóry

Skóra właściwa zbudowana z „rusztowania” silnych włókien kolagenowych stanowi umocowanie włosów i innych struktur skóry. Chociaż włosy powstają z żywych komórek naskórka to ich korzenie osadzone są głęboko w skórze właściwej w tzw. mieszku włosowym. Do każdego mieszka włosowego przylegają i sa z nim połączone krótkim kanalikiem dwa gruczoły łojowe. Zaopatrują one w łój – specjalną wydzielinę woskowo-tłuszczową (tzw. sebum) - jednocześnie powierzchnię włosa i powierzchnię skóry.
 

Wytwory skóry 

Warto pamiętać, że w okolicy otworów naturalnych (usta, nozdrza, odbyt, pochwa itp.) skóra właściwa przechodzi w swą modyfikację – błonę śluzową bardzo ważną strukturę dla wielu żywotnych funkcji fizjologicznych człowieka.
Błony śluzowe ciała

 
oprac. mgr Edward Ozga-Michalski


Piśmiennictwo
1. Anatomia człowieka – Adam Bochenek, Michał Reicher, PZWL, 1990
2. Dermatologia Praktyczna; lekarze dermatolodzy: Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997
3. ORGANIZM CZŁOWIEKA, Wyd. Germini; 1989
4. Internet: http://pl.wikipedia.org/wiki/Skóra_(anatomia); http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/lipid.htm
5. Encyklopedia zdrowej skóry, wyd. WAB, 1996
6. Farmakoterapia chorób skóry - leki zewnętrzne; Dod dr hab. farm Zygmunt Gołucki, prof. dr hab. med Jan Łańcucki, PZWL, 1993
7. Biochemia Harpera, Wyd. Lek. PZWL 2000
8. Wątroba – zapobieganie chorobom i leczenie metodami naturalnymi; Aleksander Ożarowski wyd. PFM, 2006 r.

 

.

 


Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.