Baza chorób - Dermatologia praktyczna

pokaż wszystkie

Rola skóry

Powierzchnia okrywającego nas płaszcza skóry w zależności od wieku, wzrostu i masy ciała wzrasta od niewielkiej u niemowlęcia, aż do ok. 1,5 – 2,0 m 2 u dorosłego człowieka.


SKÓRA NIE TYLKO OCHRANIA WNĘTRZE CIAŁA


Skóra pełni bardzo wiele ważnych funkcji


Skóra jest silnym wielowarstwowym płaszczem tkankowym, który skutecznie osłania delikatne wnętrze ciała przed zarazkami, toksynami chemicznymi, promieniowaniem, urazami mechanicznymi, itp. Ponadto skóra bierze udział w termoregulacji, chroni ciało przed utratą wody i elektrolitów, metabolizuje czyli przetwarza substancje odżywcze dostarczane drogą krwi, wydala , reaguje na bodźce zewnętrzne oraz pełni wiele innych ważnych funkcji i zadań. Jej liczne zadania odzwierciedla jej warstwowa budowa.


Główne warstwy skóry:
A - naskórek; B - skóra właściwa;
C - tkanka podskórna

1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych



Reaguje czynnie na bodźce

Skóra rejestruje i czynnie reaguje na: ucisk, temperaturę otoczenia, szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe słońca, toksyny, alergeny, itp. W wielu przypadkach aktywnie niweluje niekorzystne oddziaływania. Elastycznie reaguje na ucisk i jego twardość odpowiednio dostosowując grubość. W miejscach nienarażonych na ucisk jest cienka (ma ok. 1,5 milimetra), ale na obciążonej całym ciałem i narażonej na urazy stopie grubieje aż do pół centymetra!


Osłona przed zagrożeniem zewnętrznym

Skóra jest tarczą wobec zarazków, toksyn chemicznych, promieniowania, itp. dzięki wielowarstwowemu naskórkowi. Naskórek jest tkanką zbudowana wielowarstwowo i ma dużą zdolność samoregeneracji. Na jego powierzchni znajdziemy płytki zrogowaciałego białka (keratyny) odpornego na liczne substancje chemiczne (kwasy organiczne, sole) oraz nierozpuszczalnego w wodzie. Rogowe płytki naskórka sklejone są ze sobą jak rybie łuski kleistym uszczelniającym spoiwem tłuszczowym (lipidowym). Dodatkową osłoną jest silna tkanka łączna skóry właściwej oraz wydzielina łojowych gruczołów skórnych, które produkują specyficzny kwaśny tłuszcz (łój) konserwujący i osłaniający skórę. Swoistą reakcją skóry na wysoką temperaturę środowiska jest wodnista wydzielina gruczołów potowych, której odparowanie efektywnie ochładza organizm.
Naskórek – żywa tarcza ochronna Skóra właściwa – osłona i laboratorium

Amortyzator i ocieplacz

Skóra, dzięki obfitej tkance podskórnej osłania i stabilizuje wzajemnie położenie ważnych narządów wewnętrznych – serca, nerek, wątroby, itp. Tkanka podskórna zbudowana jest głównie z luźnej tkanki łącznej, w której gromadzi się tłuszcz, chroniący organizm przed zbytnią utratą ciepła i będący zapasowym materiałem energetycznym. Pomiędzy zrazikami tłuszczowymi znajdują się naczynia krwionośne i limfatyczne, nerwy oraz niektóre ważne elementy gruczołów łojowych i potowych.
Tkanka podskórna i tłuszczowa – amortyzator i ocieplacz



WARSTWOWA BUDOWA SKÓRY


Skóra składa się z 3 głównych warstw:

  A/ naskórka (epidermins)

  B/ skóry właściwej (corium seu derma) – tzw. tkanki łącznej

  C/ tkanki podskórnej (subcutis) - głównie tłuszczowej

 

Główne warstwy skóry: A - naskórek; B - skóra właściwa; C - tkanka podskórna 

1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych  

Główne warstwy skóry: A - naskórek; B - skóra właściwa; C - tkanka podskórna

 
1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych  



OSŁONA I TERMOREGULACJA CIAŁA

Termoregulacja temperatury ciała

Skóra reaguje zarówno na wysoką i niską temperaturę wnętrza ciała, jak i środowiska. W reakcji na wysoką temperaturę aktywizują się gruczoły potowe. Pomocny jest mechanizm odparowania wodnistego potu dla chłodzenia ciała. Odparowanie potu intensywnie chłodzi skórę, gdyż pochłania dużo ciepła (kalorii) niezbędnych dla zamiany wody w parę wodną. Skóra posiada też dużą zdolność wypromieniowania ciepła na zewnątrz. W umiarkowanym klimacie środkowej Europy nie nadużywamy tych mechanizmów, gdyż liczba upalnych dni jest stosunkowo nieduża. Średnio w ciągu roku tracimy przez skórę np. ok. pół litra na dobę. Jednak incydentalnie w najbardziej upalne dni lata, czy podczas urlopu w tropiku, zwłaszcza podczas wysiłku fizycznego - dzienna utrata wody może osiągać aż 8-10 litrów! Wówczas mechanizm chłodzenia się poprzez odparowanie potu może wydalić z organizmu więcej niż 30% całodobowego nadmiaru kalorii. Objawem ubocznym tego mechanizmu jest wysoka utrata elektrolitów, które bezwzględnie należy uzupełniać. Nie uzupełnianie elektrolitów zagraża zapaścią sercowo- naczyniową oraz udarem cieplnym.



Ochrona elektrolitów w organizmie

H asło – bez wody nie ma życia – znajduje pełne zastosowanie w organizmie człowieka. W około 60-70% nasz organizm składa się bowiem z wody, w której znajdują się określone stężenia soli sodu, wapnia, potasu, magnezu, i innych elektrolitów, dzięki którym przebiegają najważniejsze procesy fizjologiczne. S kóra jest osłoną chroniącą i regulującą w dużym zakresie tę pulę wody i elektrolitów. Co więcej „wodoszczelność” skóry chroni nas zarówno przed zbyt dużym odwodnieniem, jak i nadmiernym nawodnieniem. Warto zauważyć, że skóra uniemożliwia np. wnikanie wody do organizmu podczas kąpieli. Gdyby skóra nie była „wodoszczelna” - w czasie kąpieli w słodkiej wodzie szybko doszłoby do dużego napływu wody (zgodnie z prawem wyrównania stężeń elektrolitów), czyli do zagrażającego życiu napęcznienia naszego ciała. Odwrotnie, w kąpieli w bardzo słonej wodzie – napłynąłby stężony roztwór chlorku sodu (czyli soli kuchennej), co zagroziłoby poważnie zdrowiu. Pewnym odstępstwem od tej osłonowej roli jest udział skóry w termoregulacji ciała.
Zdrowe i niezdrowe pocenie
 

Tłuszczowa osłona i konserwacja skóry

Należy podkreślić ochronną rolę gruczołów łojowych, które wydzielają kwaśny tłuszcz (łój) konserwujący i osłaniający skórę przed zakaźnymi drobnoustrojami oraz przed wysychaniem. Ta łojowa otoczka naskórka (sebum) jest wraz z rogowym naskórkiem hermetyczna dla wody i rozpuszczonych w niej toksyn i elektrolitów. Z drugiej strony tak uszczelniana skóra jest częściowo przepuszczalna dla tłuszczy i rozpuszczalnych w nich związków. Umożliwia to jej pielęgnację kosmetyczną oraz pozajelitowe – skierowane wprost do krwioobiegu wchłanianie niektórych leków.

METABOLIZM I REGENERACJA


Skóra metabolizuje, czyli przetwarza wiele substancji odżywczych i budulcowych

Skóra aby regenerować i budować swe tkanki jest odżywiana drogą krwi. W krwi tętniczej do komórek skóry dostarczane są nieustannie tlen, substancje energetyczne, budulcowe i pomocnicze (witaminy i minerały). Odbiorcą zasilenia są liczne żywe komórki skóry właściwej i naskórka. Tą drogą zaopatrywane są fibroblasty - komórki skóry właściwej produkujące silne włókna kolagenowe - budujące wewnętrzne „rusztowanie” skóry oraz regenerujące ściany naczyń krwionośnych oraz lipocyty – komórki tłuszczowe wytwarzające tłuszcz i łój. Ponadto żywe komórki naskórka - keratynocyty wytwarzające masę rogową naskórka oraz budulec włosów i paznokci. Ponadto komórki odpornościowe, melanocyty pigmentujące na ciemno skórę, komórki odpornościowe Langerhansa, itd. W wydzielinie łoju skórnego znajdują się prekursory witaminy D w postaci tzw. prowitamin (np. cholekalcyferolu, czyli witaminy D3). Są to pochodne cholesterolu, które pod wpływem promieni ultrafioletowych słońca stają się aktywną witaminą D
 

Skóra pełni tak wiele funkcji, że jest… ciężka!

Mnogość funkcji i złożona warstwowa budowa skóry powoduje, że grubość naszego „płaszcza” ochronnego jest znaczna – toteż jego waga może osiągać u dorosłych osób nawet 20 kg!


Podstawowe zadania skóry realizują jej wyspecjalizowane warstwy:

- osłona ciała od zewnętrznego czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych
- termoregulacja organizmu, poprzez wypromieniowywanie i poprzez wydalanie potu
- udział w gospodarce wodno-elektrolitowej, poprzez gruczoły potowe
- rolę ostrzegawcza, poprzez odbiór bodźców ze środowiska zewnętrznego (dotyk, ból, ciepło, zimno)
- ochrona przed rakotwórczym promieniowaniem ultrafioletowym słońca
- udział w wytwarzaniu witaminy D3 i D2
- metabolizowanie na potrzeby skóry białek, tłuszczy i witamin
- wydzielanie różnych substancji, w tym metabolitów, wymiana gazowa
- udział w gospodarce hormonalnej poprzez tzw. wydzielanie dokrewne
- osłona odpornościowa przez zarazkami - poprzez tzw. komórki Langerhansa
 

oprac. mgr Edward Ozga-Michalski


Piśmiennictwo:


1. Anatomia człowieka – Adam Bochenek, Michał Reicher, PZWL, 1990
2. Dermatologia Praktyczna; lekarze dermatolodzy: Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997
3. ORGANIZM CZŁOWIEKA, Wyd. Germini; 1989
4. Internet: http://pl.wikipedia.org/wiki/Skóra_(anatomia); http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/lipid.htm
5. Encyklopedia zdrowej skóry, wyd. WAB, 1996
6. Farmakoterapia chorób skóry - leki zewnętrzne; Dod dr hab. farm Zygmunt Gołucki, prof. dr hab. med Jan Łańcucki, PZWL, 1993
7. Biochemia Harpera, Wyd. Lek. PZWL 2000
8. Wątroba – zapobieganie chorobom i leczenie metodami naturalnymi; Aleksander Ożarowski wyd. PFM, 2006 r.




 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.