Baza chorób - Dermatologia praktyczna

pokaż wszystkie

Gruczoły łojowe i potowe skóry

Gruczoły skórne pełnią ważne role fizjologiczne - łojowe produkują specyficzny kwaśny tłuszcz (łój) konserwujący i osłaniający skórę, zaś potowe uczestniczą w procesach termoregulacyjnych.

GRUCZOŁY POTOWE

Rola gruczołów potowych

Główną funkcją gruczołów potowych jest wydzielanie potu i tym samym uczestnictwo w procesach termoregulacyjnych. W mniejszym stopniu gruczoły biorą udział w oczyszczaniu się ustroju, czyli w wydzielaniu ze skóry niektórych metabolitów i składników np. jonów sodu, potasu, chlorków wapnia a także mocznika, aminokwasów witamin, leków. Ponadto odgrywają pewną rolę w procesie (zapachowej) chemicznej komunikacji o tle seksualnym.

Rys 1
Miejsce gruczołów potowych w skórze

 
   
Główne warstwy skóry:
A - naskórek; B - skóra właściwa;
    C - tkanka podskórna
1. Brodawki skórno - naczyniowe
2. Zaczep mieszka włosa
3. Gruczoł łojowy
4. Włos
5. Krwionośne naczynia włosowate
6. Komórki tłuszczowe
7. Tętnice i żyły skóry
8. Gruczoły potowe
9. Mieszek włosowy
10. Zakończenia receptorów nerwowych
 
Gruczoły potowe dzielą się na:


- gruczoły ekrynowe
- gruczoły apokrynowe

Gruczoły ekrynowe

Rozmieszczone na całej skórze. Liczba gruczołów ekrynowych jest przez całe nasze życie jednakowa, od urodzenia aż do śmierci. Składają się z tzw. kłębka wydzielniczego (rurka silnie skręcona) i z przewodu potonośnego - wyprowadzającego wydzieline potową na zewnątrz.

Gruczoły ekrynowe odgrywają znaczącą rolę w termoregulacji cieplnej

Pocenie nasila się wtedy, gdy temperatura otoczenia wzrasta powyżej 31oC albo w przypadku przegrzania organizmu.
Termoregulacja skórna
Układ nerwowy i pocenie się

Na pocenie ma wpływ także układ nerwowy. Sygnały i bodźce działające na nerwy obwodowe w danej okolicy ciała mogą nasilić bądź zahamować czynność występujących tam gruczołów. Także emocje, stres pobudzające ośrodkowy układ nerwowy wpływa na czynności gruczołów skóry. Stąd występowanie tzw. pocenia emocjonalnego, dotyczącego dłoni, stóp i twarzy.

Gruczoły apokryfowe - zapachowe

Gruczoły apokrynowe – występują głównie przy mieszkach włosowych. Duża ich ilość znajduje się w okolicy pach, pachwin, narządów płciowych, odbytu, brodawek sutkowych i powiek. Produkują pot, który szybko zostaje rozłożony przez bakterie na substancje aromatyczne, nadające ciału stosunkowo silny, specyficzny dla każdego człowieka zapach;

Czynność apokrynowych gruczołów potowych u ludzi nie jest całkowicie poznana

Gruczoły zapachowe uczynniają się w okresie pokwitania. Nie biorą udziału w termoregulacji. Wydzielanie potu przez te gruczoły jest zależne od bodźców hormonalnych i emocjonalnych. Zapach potu apokrynowego jest dość charakterystyczną cechą osobniczą. Niektóre substancje zapachowe – wraz z substancjami z wydzieliny łojowej skóry zaliczane są niekiedy do tzw. feromonów wpływających pozytywnie lub negatywnie na zachowania seksualne. Obecnie wiadomo, że zapach potu również od aktywności bakterii naskórnych i może być częściowo lub niemal całkowicie wyeliminowany przez odpowiednie postępowanie przeciwbakteryjne i dezodoranty.


GRUCZOŁY ŁOJOWE

Gruczoły łojowe skupione są najczęściej u podstawy mieszków włosowych

Produkują one specyficzny kwaśny tłuszcz (łój ) konserwujący i osłaniający skórę i włosy przed niekorzystnymi czynnikami środowiska – zakaźnymi drobnoustrojami, wysychaniem skóry, itp. Wydzielina gruczołów łojowych (sebum) tworzy na powierzchni skóry wraz z potem – tłuszczopot

Czynności gruczołów łojowych

Gruczoły łojowy mają budowę pęcherzykową . Składają się z tzw. części wydzielniczej i przewodu wyprowadzającego łój. Ścianę części wydzielniczej tworzą komórki, których cytoplazma przekształca się stopniowo w substancję tłuszczową. W pewnym momencie błona komórkowa pęka i łój wydostaje się z wnętrza komórki do części wyprowadzającej. Skurcze mięśni przywłosowych wzmagają wydzielanie łoju przez gruczoły. Przekształcanie się cytoplazmy w substancję tłuszczową i pęknięcie błony komórkowej wiąże się ze zniszczeniem pojedynczej komórki. Toteż po pewnym czasie część wydzielnicza gruczołu łojowego zostaje zużyta. Jednakże specyficzna warstwa rozrodcza skóry stale odnawia komórki wydzielnicze.

Skład i rola łoju

W skład łoju wchodzą głównie: cholesterol i jego estry, fosfolipidy, squalen i tłuszcze obojętne. Łój (sebum) – jak już wspomnieliśmy wyżej - chroni skórę i włosy przed wysychaniem, zarazkami, czynnikami chemicznymi, nadaje im elastyczność i połysk.

Łojotok i trądzik pospolity


Aktywność gruczołów łojowych regulowana jest przez witaminy, biopierwiastki i hormony. Zwłaszcza tzw. hormon męski testosteron oraz progesteron wzmagają wydzielanie łoju. Powoduje to w okresie pokwitania u młodzieży zaburzenia często gruczoły łojowe wyrodnieją, co objawia się ciemnymi punktami w skórze; są to wągry - comedones. Wągry występują też u osób dorosłych. Wzmagają, a zarazem a zarazem normalizują skład łoju witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – A, E, D. Zapobiegają one zaczopowaniu ujść gruczołów łojowych, zwyrodnieniom gruczołów łojowych, zaburzeniom rogowacenia naskórka, itp.
Trądzik pospolity Leczenie trądziku pospolitego


oprac. mgr Edward Ozga-Michalski

Piśmiennictwo
1. Anatomia człowieka – Adam Bochenek, Michał Reicher, PZWL, 1990
2. Dermatologia Praktyczna; lekarze dermatolodzy: Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997
3. ORGANIZM CZŁOWIEKA, Wyd. Germini; 1989
4. Internet: http://pl.wikipedia.org/wiki/Skóra_(anatomia); http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/lipid.htm
5. Encyklopedia zdrowej skóry, wyd. WAB, 1996
6. Farmakoterapia chorób skóry - leki zewnętrzne; Dod dr hab. farm Zygmunt Gołucki, prof. dr hab. med Jan Łańcucki, PZWL, 1993
7. Biochemia Harpera, Wyd. Lek. PZWL 2000
8. Wątroba – zapobieganie chorobom i leczenie metodami naturalnymi; Aleksander Ożarowski wyd. PFM, 2006 r.
 
 
.



Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.