Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

Rola wątroby w ustroju

BUDOWA WĄTROBY

Lokalizacja wątroby

 

Wątroba znajduje się w okolicy podżebrowej prawej

W tej części ciała zajmuje znaczną część nadbrzusza i część lewego podżebrza. Od góry przykrywa wątrobę przepona, sąsiadem z dołu jest żołądek, a poniżej niego są jelita.


Wielkość narządu


Narząd ma wagę około 1,5 kg. Wysokość wątroby osiąga 15-20 cm, a szerokość 22-26 cm. Podobnie jak większość narządów pokryta jest błoną surowiczą - w tym przypadku otrzewną wyściełającą również ściany jamy brzusznej.


Wątroba jest narządem ruchomym, ale delikatnym

Kolagenowe blaszki otrzewnej tworzą więzadła, na których wątroba jest zawieszona. Te elastyczne i amortyzujące wstrząsy ciała rusztowanie sprawia, że cały narząd jest w znacznym stopniu ruchomy. Jednak pomimo swej ruchomości i elastyczności wątroba jest narządem delikatnym i może ulec uszkodzeniu pod wpływem silnych urazów mechanicznych. Wiedzą o tym doskonale bokserzy i mistrzowie karate, którzy usiłują razić silnymi ciosami ten wrażliwy na ból i uszkodzenia narząd.


Komórki wątroby ciężko pracują

Spośród komórek wszystkich narządów, komórki wątroby są najbardziej obciążone pracą, dlatego posiadają największą zawartość tzw. mitochondrium, bo aż 20% ich objętości. Mitochondrium to najogólniej mówiąc, mikroelektrownia komórki przetwarzająca glukozę na energię. Również regeneracja uszkodzonych komórek wątroby jest bardzo szybka. Wystarczy niekiedy tylko 3 tygodnie do miesiąca, aby stopniowo regenerowały się wszystkie komórki. Częste procesy regeneracji komórek i duża ilość mitochondrium świadczą, iż wątroba jest narządem, który wykonuje bardzo ciężką pracę.


Ciężkie zatrucie wątroby zagraża zgonem

Ciężkie uszkodzenie nadmiarem toksyn pokarmowych lub polekowych wątroby jest niestety, możliwe – pomimo jej niezwykłych możliwości odtruwania ustroju z toksyn i samoregeneracji. Przykładem zagrożenia tego typu jest zjedzenie muchomora sromotnikowego zawierajęcego zabójczą dla wątroby truciznę. Lista trucizn powodujących duże i nieodwracalne uszkodzenia wątroby jest niestety znaczna. Spowodowana silnym zatruciem utrata zdolności neutralizacji toksyn oznacza zgon w ciągu kilkunastu godzin, wskutek ogólnego zatrucia organizmu.



FUNKCJE  WĄTROBY


Duże i wydajne laboratorium chemiczne

We wnętrzu wątroby, jak w dużym obiekcie przetwórczym znajdują się tysiące „hal produkcyjnych” tzw. zrazików oraz „stanowisk roboczych” – pojedynczych komórek przetwarzających składniki pokarmu zwanych hepatocytami. Zraziki są kanalizowane rozgałęzieniami: Tętnicą wątrobową i żyłą wrotną. Oba naczynia doprowadzają do wątroby produkty trawienia. Żyły te rozgałęziają się w wątrobie na coraz cieńsze, otaczające w końcu pojedyncze komórki wątroby, zwane hepatocytami. Komórki wątrobowe - hepatocyty - pełnią dwie role: - przetwarzają składniki odżywcze z wchłoniętych w jelitach surowców na takie, jakich potrzebuje nasz organizm i odtruwają ciało z substancji toksycznych.


Przemiana składników odżywczych

W zrazikach i hapatocytach wątroby trwa ogromna i skomplikowana przemiana składników dostarczonych z pożywieniem. Przetwarzane są białka, tłuszcze, węglowodany, składniki mineralne i witaminy. Celem przemian biochemicznych jest dostarczenie naszemu organizmowi odpowiednio przetworzonych produktów tej przemiany: aminokwasów, związków energetycznych, hormonów i innych niezbędnych dla życia substancji


Wątroba a metabolizm węglowodanów

Jedną z najważniejszych funkcji narządu jest przemiana glukozy, która wchłonięta w jelitach zostaje chemicznie „zagęszczona” i tworzy tzw. glikogen. Ten zapasowy wielocukier (zwany też zwierzęcą skrobią) jest magazynowany w wątrobie i zapewnia utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi w sytuacji jej niedoboru. Dzięki tzw. buforowaniu, czyli szybkiemu ponownemu rozkładaniu się do glukozy zapobiega niedocukrzeniu w okresach międzyposiłkowych.


Wątroba a metabolizm białek

Wątroba uczestniczy też w przetwarzaniu białek z pokarmu w białko „ludzkie”. Udział wątroby polega na tworzeniu i przemianach niektórych aminokwasów, które są podstawową jednostką "budulcową" ludzkiego białka. Białka z pokarmów są stopniowo rozkładane, aż do pojedynczych aminokwasów. Następnie, w zależności od bieżących potrzeb naszego organizmu – są łączone we właściwej kolejności – tworząc w ten sposób nowe białko niezbędne do regeneracji lub budowy naszego ciała. Dzięki swym zdolnościom syntezy chemicznej wątroba wytwarza i wydziela do krwi np. ważne fizjologicznie białka osoczowe, enzymy oraz substancje odpowiedzialne za krzepliwość krwi.


Wątroba a metabolizm tłuszczów

Narząd pełni ważną rolę w metabolizmie tłuszczów. Tłuszcze wchłonięte w jelitach dostają się do wątroby i znaczna część z nich jest zużyta do produkcji niezbędnych organizmowi substancji fizjologicznych. Najważniejszą z tych substancji jest cholesterol i lipoproteiny różnej gęstości stanowiące kompleks tłuszczów i białek. W wątrobie dokonuje się również przemiana cukrów i białek na tłuszcze oraz spalanie kwasów tłuszczowych. Ponadto wytwarzany jest mocznik z amoniaku powstającego w trakcie przekształcania aminokwasów w ketokwasy.


Wątroba, cholesterol i żółć – czyli dobre trawienie tłuszczu

Skojarzenie - wątroba i cholesterol nie powinno być przyjmowane negatywnie. Komórki wątroby produkują bezustannie z cholesterolu żółć – bez której nie byłoby możliwe trawienie tłuszczów oraz wchłanianie wielu cennych rozpuszczalnych w nim witamin. Żółć zbierana jest przez sieć delikatnych kanalików, uchodzących do dużego przewodu, którym doprowadzana jest do przejściowego magazynu - woreczka żółciowego. Z woreczka żółciowego żółć wprowadzana jest poprzez drogi żółciowe do dwunastniy, w której dokonuje się trawienie tłuszczu. Cholesterol w odpowiednich ilościach (i składzie chemicznym) jest również niezbędnym składnikiem hormonów (płciowych i innych) oraz uczestnikiem czynności układu nerwowego. Jego niedobór powoduje zaburzenia samopoczucia i skłonności depresyjne.


Wątroba jako magazyn organizmu

Wątroba jest olbrzymim magazynem ustroju. Magazynuje wspomniane już wyżej „paliwo zapasowe” komórek jakim jest glikogen, jak też gromadzi tłuszcze. Ponadto w swych komórkach przechowuje witaminy A, D, B12 i znaczne ilości żelaza. Wszystkie te substancje w odpowiednim czasie uwalnia do krwiobiegu, tak aby dotarły do komórek całego organizmu. Najważniejsze w tym wtórnym zasilaniu są: glikogen i witaminy. Przykładowo zapasy witaminy A wystarczają na okres ok. 1-2 lata, a witaminy D i B12 nie zabraknie dzięki dobrze zaopatrzonej wątrobie przez prawie cały rok.


Wątroba odtruwa organizm

Wątroba jest najważniejszym (obok nerek) narządem odtruwającym organizm z trucizn, zarówno dostarczanych z zewnątrz, jak i produkowanych na miejscu. Szczególnie istotna jest funkcja oczyszczania krwi ze składników niepotrzebnych już organizmowi lub wręcz trujących. Po wchłonięciu z jelit produktów przemiany materii krew zawiera wiele toksyn chemicznych i organicznych. Są to chemiczne zanieczyszczenia żywności, toksyny roślinne, zwierzęce i bakteryjne, hormony wydzielane w nadmiarze, cząstki chemiczne niektórych leków itp. Wszystkie te substancje są neutralizowane w wątrobie w wyniku skomplikowanych reakcji chemicznych i wydalane do żółci jako nieszkodliwe. Z tą czynnością wiąże się także inaktywacja czyli unieczynnienie wielu hormonów, które w przeciwnym razie nieustannie pobudzałyby niekorzystnie różne narządy.


oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja dr n med. Janusz Ciok, gastrolog


Piśmiennictwo:

 
1. Wywiad z prof. dr hab. med. Janem Hasikiem, Olgi Kunze ‘MOJE ZDROWIE’ 1998
2. Tomografia komputerowa wątroby, Dr hab. med. Ryszard Pacho1, lek. med. Maciej Michalak, lek. med. Magdalena Gola, lek. med. Małgorzata Andrzejewska – II Zakład Radiologii Klinicznej AM w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. med. Bogdan Pruszyński; GASTROENTEROLOGIA - CZERWIEC 2003
3. Diagnostyka laboratoryjna, PZWL, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2001
4. Jak czytać i rozumieć wyniki badań lekarskich; Poradnik dla pacjenta ; lek. med. Izabela Barcińska, wyd. Literka

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.