Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

III. Ostropest i sylimaryna (1) - kluczowe zioła w leczeniu wątroby

Ostropest plamisty – Silybum marianum (L.) Gaertn.

    
Ostopest plamisty występuje w stanie naturalnym w całym basenie Morza Śródziemnego, aż po Iran. Obecnie ostropest wskutek stale zwiększającego się zapotrzebowania do celów leczniczych jest uprawiany w wielu krajach, także w Polsce. Surowcem dla wyizolowania aktywnych związków z ostropestu są dojrzałe owoce wymłócone z koszyczków kwiatowych rośliny – Fructus Silybi mariani.
Roślina ma długą historię ziołoleczniczą, gdyż była znana i stosowana co najmniej od 2 000 lat. Pierwsza wzmianka o ostropeście znajduje się w dziele Teofrasta (ok. 372 – 287 p.n.e.). Później roślina wymieniana jest jako lecznicza w licznych dziełach starożytnych i średniowiecznych lekarzy. Rok 1949 jest początkiem sporządzania aptecznych wyciągów z owoców ostropestu, jako leku w schorzeniach wątroby. Natomiast aktywne związki z ostropestu zostały w 1969 roku wyizolowane na skalę przemysłową przez Wagnera i wprowadzone do lecznictwa.
    
 
Skład chemiczny owoców ostropestu jest następujący:

  
A. Zespół flawonolignanów (1,5% – 3,0%), złożony z silybiny, silybininy, silydianiny, silykrystiny, izosilybiny oraz z tzw. sylibinomerów, czyli oligomerycznych pochodnych silymarynowych. Związki te mają w budowie swoich cząsteczek fenylochromanon (jako składnik flawonoidowy) oraz kwas koniferylowy (jako składnik lignanowy).
B. Zespół fitosteroli (630 mg%): kampesterol, stigmasterol, beta-sitosterol.
C. Olej tłusty (20-30%) – zawierający kwasy tłuszczowe: linolowy (ok. 60%); olejowy (ok. 30%); palmitynowy (9%).
D. Zespół flawonoidów: kwercetyna, apigenina, luteolina, naringenina, eriodictiol taxifolina czyli 2,3-dihydroksy-kwercetyna.
E. Inne składniki: kwasy organiczne, witamina C i K, tokoferol, saponina – mają znaczenie drugorzędne i występują w minimalnych ilościach.  


Działanie lecznicze wyciągów z ostropestu
   
Ostropest ma udokumentowane własności lecznicze. Wyciągi z owoców ostropestu oraz izolowany z nich zespół flawonolignanów były przez szereg lat poddawane bardzo licznym wnikliwym badaniom – zarówno na zwierzętach laboratoryjnych, jak i na ludziach – w testach klinicznych. Dostarczyły one pełnego i wiarygodnego zakresu wiedzy o działaniu leczniczym wewnątrz organizmu, problemach farmakokinetycznych (wchłanianie, stężenie w osoczu krwi, wydalanie), o toksyczności ostrej i przewlekłej, ochronie przed nadmiarem agresywnych rodników tlenowych oraz zdolności regenerowania uszkodzonych hepatocytów wątrobowych,
i innych.
 
A. Działanie hepatoochronne.
    

Działanie to polega na uszczelnianiu uszkodzonych błon komórkowych wątroby przez flawonolignany ostropestu oraz na blokowaniu wnikania do wnętrza komórek różnorodnych i bardzo licznych związków toksycznych powstających w wyniku przemian metabolicznych wewnątrzustrojowych oraz związków wnikających z zewnątrz, wraz z wdychanym powietrzem, wodą pitną i składnikami roślin, które wyrosły na glebie przesyconej chemikaliami.
 

B. Działanie odtruwające.
   

Wykazano to działanie w odpowiedzi na liczne toksyczne związki pochodzące z zewnątrz (egzogenne), np. alkohol, metale ciężkie, leki (głównie syntetyczne), chemikalia stałe i lotne, związki promieniotwórcze, ksenobiotyki, czyli związki ochrony roślin, spaliny samochodowe, pleśnie pokarmowe, (np. aflatoksyny) i grzyby trujące (np. amanita, Boletus). Truciznami wewnątrzustrojowymi (endogennymi) są niektóre własne produkty przemiany materii, toksyny bakteryjne, szkodliwe związki wytwarzane przez pasożyty i grzyby (np. Candida).
C. Działanie przeciwrodnikowe (antyoksydacyjne).

W zdrowym organizmie powstają rodniki tlenowe w ilościach fizjologicznie niezbędnych dla jego ochrony. Nadmiar wolnych rodników tlenowych wywołany różnymi ujemnymi czynnikami jest niebezpieczny, gdyż rodniki uszkadzają materiał genetyczny (DNA) w komórkach i czynią inne liczne szkody w zdrowych tkankach. Związki czynne ostropestu mają w swej strukturze po kilka grup hydroksylowych reaktywnych i są w stanie „wymiatać” z organizmu nadmiar wolnych rodników. Aktywność ta jest 10-20 razy silniejsza, niż popularnego antyutleniacza jakim jest witamina E i ma skutki prozdrowotne nie tylko dla wątroby, ale dla całego organizmu.
  

D. Działanie regeneracyjne.
  
Wysoka zdolność wątroby do regeneracji własnych tkanek jest hamowana przez nadmiar związków toksycznych. Tymczasem ostropest stymuluje metaboliczne procesy wewnątrzkomórkowe i kieruje je ku syntezie makrocząsteczkowych białek – niezbędnych hepatocytom wątrobowym do wyrównania niedoboru enzymów i strukturalnych protein. Następuje wówczas normalizacja pracy komórek wątroby i ochrona sprawności ich błon komórkowych, a także przyśpieszenie podziałów komórkowych i tym samym regeneracja miąższu wątroby. Naukowcy są zdania, że związki czynne ostropestu mają zadziwiającą zdolność hepatotropową – szybkiego i selektywnego nagromadzania się w wątrobie i osiągania w niej stężenia niezbędnego do wywołania efektów terapeutycznych.


F. Inne działania lecznicze.

Ponadto ekstrakt z ostropestu hamuje wytwarzanie w organizmie prostaglandyn wzbudzających stany zapalne, cholesterolu (w małym zakresie) oraz przeciwdziała utlenianiu związków lipidowych zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
  

Zastosowania lecznicze wyciągów z ostropestu

   
Ostropest w postaci kompleksowych wyciągów jest stosowany w niewydolności wątroby spowodowanej przez trujące związki z otoczenia oraz wewnętrzne (toksyny endogenne) powodujące wystąpienie objawów chorobowych, a mianowicie żółtaczki, zastoju żółci, zapalenia wątroby, początków martwicy i marskości, (łac. cirrhosis hepatis), uszkodzeniu wątrobowych naczyń krwionośnych, również rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych polegających na przywróceniu drożności dróg żółciowych oraz po przebytej żółtaczce zakaźnej. Także w tłuszczowym zwyrodnieniu wątroby (adiposis hepatica) i zaburzeniach trawiennych przewodu pokarmowego.
  
Dawkowanie:

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i niemieckiej Komisji E. dobowa doustna dawka owoców ostropestu wynosi 12-15g – natomiast dla preparatów wynosi 200- 400 mg sylimaryny przeliczonej na sylibinę.
Wyciągi z surowca mianowane na zawartość flawonolignanów są wysoce bezpieczne. Toksyczność ostra badana na zwierzętach laboratoryjnych, po podaniu dawki wyciągu 5000 mg na 1 kg masy ciała – nie spowodowała objawów toksycznych. Także w badaniu toksyczności przewlekłej w ciągu 12 miesięcy – po podaniu dawki 250 mg/kg masy ciała nie stwierdzono ani chemicznie, ani histologicznie objawów toksycznych. 
    
      
Sylimaryna – najcenniejszy kompleks związków z ostropestu

Sylimaryna
  

Sylimaryna jest mieszaniną pięciu składników: silybiny, izosilybiny, dihydroksysilybiny silydianiny, silykrystiny – wydzielonych z ziela Ostropestu plamistego w 1960 roku. W trzynaście lat później firma Madaus opracowała preparat Legalon i przeprowadziła jego badania farmakologiczne i kliniczne. Temat ten został także podjęty w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu, gdzie opracowano technologię otrzymywania preparatu Sylimarol oraz podjęto jego produkcję w Herbapolu Poznań.
   

Historia lecznictwa sylimaryną
  

W ciągu dwudziestu lat stosowano preparaty zawierające sylimarynę, jako leki antyhepatotoksyczne, lecz równocześnie trwały intensywne badania międzynarodowe, które wykazały że omawiany polifenolowy flawonoid wywiera szereg znamiennych działań ochronnych na wątrobę. Okazało się w wyniku tych badań, że dodatkowo największe znaczenie mają działania: antyutleniające (antyoksydacyjne), przeciwzapalne, odtruwające, hamujące proces włóknienia wątroby.
   
A. Działanie antyoksydacyjne sylimaryny.
  

Działanie antyoksydacyjne sylimaryny jest skierowane przeciwko wolnym rodnikom tlenowym, czyli takim które utraciły jeden elektron i aby go odzyskać reagują gwałtownie z innymi związkami.Ataki wolnych rodników tlenowych powodują uszkodzenia błon komórkowych, materiału genetycznego (DNA) oraz śródbłonka naczyń krwionośnych – szczególnie w mózgu i mięśniu sercowym. Dłuższa aktywność rodników tlenowych stwarza groźbę stanu zwanego „patologią wolnorodnikową”, czyli pojawieniem się objawów jednej z ponad pięćdziesięciu chorób degeneracyjnych – zwanych też cywilizacyjnymi. Ponadto rodniki tlenowe sprzyjają chorobom infekcyjnym i metabolicznym oraz przyspieszają proces starzenia się całego organizmu.
Rodniki te powstają w organizmie w nadmiarze najczęściej w reakcji na ogólne skażenie środowiska. Obecnie przyswajamy bowiem toksyczne związki z pokarmami roślinnymi, zwierzęcymi, z wodą pitną oraz wchłaniamy z powietrzem. Znaczenie mają również środowiskowe skażenia metalami ciężkimi – np. ołowiem, kadmem, rtęcią, miedzią, aluminium, niklem, a także uszkodzenia ziemskiej strefy ozonowej.
   

B. Działanie przeciwzapalne sylimaryny
  
Działanie to polega na skutecznym hamowaniu powstawania w organizmie szkodliwych związków w szczególności inicjujących stan zapalny. Chodzi tutaj mianowicie o prostaglandynę PGF2, syntetazę prostaglandynową i lipoksygenazy.
     
C. Działanie odtruwające sylimaryny
    

Działanie to polega na hamowaniu wnikania związków trujących do wnętrza hepatocytów wątrobowych. Mechanizm osłonowy powstaje wskutek wiązania się kompleksu sylimarynowego z komponentami białkowymi, jak również z receptorami błonowymi hepatocytów, co w konsekwencji blokuje wnikanie toksyn.
    
D. Przeciwdziałanie włóknieniu wątroby
   

Przeciwdziałanie włóknieniu wątroby następuje, gdy zmniejsza się namnażanie tzw. komórek gwiaździstych w wątrobie. Komórki te, gdy tylko przekształcą się w tzw. miofibroblasty – powodują odkładanie się kolagenu i innych włóknistych związków białkowych inicjujących stan marskości wątroby.
  
E. Działanie hepatoochronne
  

Działanie hepatoochronne miąższu wątrobowego następuje wskutek bodźcowego zwiększenia aktywności polimerazy RNA, która wzmaga biosyntezę związków białkowych w uszkodzonych hepatocytach, a to oznacza podwyższenie zdolności odtruwania enzymów wątrobowych.
    
F. Inne działania ochronne
  

Badania ostatnich lat wykazały, że sylimaryna działa również w określonym stopniu przeciwnowotworowo na jelito grube, prostatę i skórę ponieważ przyspiesza apoptozę komórek rakowatych. Wywiera ona także korzystne działanie w przypadku hepatitis B nawet w stanach ostrych, bowiem ma wpływ prozdrowotny na tkanki wątroby. Ponadto stwierdzono, że omawiany związek ma zdolność obniżania poziomu cholesterolu całkowitego, podwyższania poziomu HDL (tzw. dobry cholesterol), jak również aktywności przeciwreumatycznej w określonym zakresie.
   

G. Bezpieczeństwo stosowania sylimaryny
  
Sylimaryna jest lekiem w pełni bezpiecznym, gdyż nawet podczas podwyższonego dawkowania nie obserwowano znaczących objawów toksycznych. Jedynie u osób wyjątkowo nadwrażliwych zaobserwowano przemijający dyskomfort jelitowy.
     
E. Zastosowanie sylimaryny
   

Sylimarynę stosuje się w uszkodzeniach wątroby czynnikami hepatotoksycznymi,
w stłuszczeniu i marskości wątroby, w toksycznych i polekowych uszkodzeniach,
w okresie rekonwalescencji po przebytej żółtaczce, w stanach zapalnych pęcherzyka żółciowego i kamicy żółciowej, dyskinezie dróg żółciowych, a nawet w zatruciu grzybem sromotnikowym. Zapobiegawczo dla osób pracujących przy produkcji produktów łatwopylących, dla żyjącym w środowisku wysoko skażonym, spożywających dużo żywności fabrycznie przetworzonej i konserwowanej chemicznie, nadmiernych ilości alkoholu,
a także z predyspozycjami rodzinnymi czy genetycznymi do chorób wątroby.
     
F. Dawkowanie
   

Światowa Organizacja Zdrowia WHO oraz niemiecka Komisja E zalecają podawanie 200-400 mg sylimaryny, lecz w piśmiennictwie naukowy stosowano dawki 800 mg, a nawet 1000 mg dziennie w dawkach podzielonych, z bardzo dobrymi efektami leczniczymi i bez jakichkolwiek szkodliwych działań ubocznych. Najczęściej zaleca się w praktycznym leczeniu ciężkich przypadków 140 mg sylimaryny lub silybiny – 3 razy dziennie, doustnie. W długotrwałym leczeniu 70 mg – 1-2 razy dziennie rano i wieczorem. Natomiast w zatruciu grzybami lub w sytuacjach skrajnego zagrożenia podaje się dożylnie 20-50 mg na 1 kg masy ciała w postaci soli disodowej dihemibursztynianu sibyliny, w czterech wlewach co 2 godziny.
  

Doc. dr hab. farm. Aleksander Ożarowski

    

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.