Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

III. Karczoch zwyczajny i cynaryna (2) - kluczowe zioła w leczeniu wątroby

Karczoch zwyczajny – Cynara scolymus L. oraz cynaryna
    

Karczoch zwyczajny jest byliną dorastającą do 1,5 metra wysokości wykształcającą na szczycie pędów duże głowiaste koszyczki kwiatowe. W miarę dojrzewania koszyczków – ich osadniki i łuski okrywy stopniowo znacznie mięśnieją. Ta część rośliny nie zawiera związków goryczowych i jest od niepamiętnych czasów używana, jako smaczne posilne pożywienie. Natomiast liście łodygowe i odziomkowe zawierające gorycze są od wielu lat stosowane w celach leczniczych.

Znane są liczne odmiany uprawowe o zróżnicowanych wymaganiach agrotechnicznych i różnym okresie wegetacji. Botanicy systematycy doszli do wniosku, że uprawiany obecnie karczoch zwyczajny jest wytworem selekcyjnym karczocha hiszpańskiego – Cynara cardunculus L. popularnie nazywanego Kardem. Wobec tego ogłoszono, że roślinie, która dostarcza liści, jako surowca leczniczego nadaje się nazwę Cynara cardunculus L. subsp. flavescens – Karczoch ostowy – podgat. żółknący. (Ztschr.f.Phytother. 1999, 20, 292-302).
 

Lecznicze stosowanie liści karczocha
    

Jeden z pierwszych zapisów z 1716 roku podaje o leczeniu żółtaczki wyciągiem z tych liści w klasztorze Benedyktynów. W roku 1840 Guitteau wyizolował z karczochów związek krystaliczny – nazwany później cynaryną. Ale kariera karczochów w lecznictwie nastąpiła dopiero po II Wojnie Światowej. Przy czym szczególne nasilenie badań datuje się w ostatnim dziesięcioleciu, kiedy to ogłoszono kilkadziesiąt tysięcy prac z zakresu fitochemii, farmakologii, toksykologii, techniki farmaceutycznej oraz badań klinicznych w różnych czasopismach licznych krajów. W pracach tych brali udział również polscy naukowcy, mianowicie prof. L. Samochowiec, prof. B. Drożdż, dr J. Wójcicki.
 

W Polsce ważną datą dla leczniczego stosowania liści karczoch jest rok 1974, kiedy to Zakłady Zielarskie „HERBAPOL” WROCŁAW wprowadziły na rynek preparat CYNARHEIN, którego głównym składnikiem był wyciąg suchy z ziela karczochów. Preparat ten był z powodzeniem stosowany w różnych przypadkach i powikłaniach związanych z kamicą żółciową, postępującą martwicą wątroby oraz po zabiegach chirurgicznych pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Obecnie Zakłady Zielarskie „HERBAPOL” WROCŁAW produkują nowoczesny preparat – CYNAREX. Jest on standaryzowany na zawartość związków czynnych karczocha, co zapewnia stałość działania terapeutycznego.
 
Substancje czynne z liści karczocha ostowego (Cynara cardunculus L. subsp. flavescens) Liście karczocha zawierają cztery grupy związków czynnych:


   A. Frakcja fenolokwasów (ok. 2% ) – liczy sześć pochodnych kwasu kawoilochinowego, z głównym związkiem surowca – cynaryną, czyli kwasem dikawoilochinowym oraz kwasem chlorogenowym, czyli 3-kawoilchonowym.
  B. Grupa flawonoidów ( 0,1-1,0%) – zawiera cztery glikozydy luteoliny, w tym cynarozyd, czyli luteolino-7-glukozyd oraz skolimozyd, czyli luteolino-7-rutynozyd;
   C. Grupa laktonów seskwiterpenowych (0,5%-4,5%) – skłąda się z pochodnych guaianolidowych będących silnymi goryczami zawartymi w liściach i korzeniach karczocha. Wśród nich zidentyfikowano cynaropikrynę i cynarolid. Oznaczony indeks goryczy wynosi 1:11500 (gdy dla ziela centurii 3 500; dla bobrka trójlistnego 1 500; dla korzenia goryczki żółtej 20 000; dla piołunu ponad 10 000).
    D. Grupa triterpenów (ok. 0,2%)
 – zawiera wyizolowane i zidentyfikowane dotychczas: taraxasterol, stigmasterol, beta-sitosterol.

Działania lecznicze substancji czynnych z karczocha  

Obfitość i różnorodność związków aktywnych występujących w karczochu włącza go do grupy roślin leczniczych o szerokim spektrum działań farmakologicznych.
   A. Działanie żółciotwórcze (cholereticum)
   Działanie żółciotwórcze jest złożonym procesem rozpoczynającym się od pobudzenia wątroby do zwiększenia wytwarzania cholesterolu, przekształcenia go w kwasy żółciowe (kw. cholowy i dezoksycholowy) i do wytworzenia odpowiedniej ilości żółci zawierającej obok kwasów żółciowych – cholesterol, fosfolipidy, bilirubinę i wodę.
   B. Działanie żółciopędne (cholagogum)
   Działanie żółciopędne wiąże się z działaniem rozkurczowym na pęcherzyk żółciowy i na drogi żółciowe – odprowadzającym żółć do dwunastnicy poprzez tzw. zwieracz Oddiego. Liczne badania potwierdziły wysoką efektywność omawianego działania – bowiem przepływ żółci zwiększał się nawet o 127%-153%, czyli wysoce znamiennie.
     C. Działanie ochraniające wątrobę (hepatoprotectivum)     Działanie to zbadano na hepatocytach zwierzęcych i ludzkich in vitro oraz in vivo. Stwierdzono skuteczne ochronne działanie na komórki wątroby. W klinicznych testach nastąpiła znacząca poprawa analitycznych wyników oraz zmniejszenie lub ustępowanie u pacjentów dolegliwości subiektywnych.
   D. Działanie antycholesterolowe (hipocholesterolemicum)   Działanie antycholesterolowe wykazano u pacjentów z wysokim poziomem cholesterolu. Oznaczenia analityczne dowiodły znacznego obniżenia cholesterolu ogólnego oraz LDL (tzw. złego cholesterolu).
    E. Działanie antyutleniające (antioxidativum)   Działanie to wywierane jest przez grupę polifenolowych związków karczocha mających aktywne grupy hydroksylowe. Zwalczają one nadmiar wolnych rodników tlenowych atakujących różne struktury w organizmie, zwłaszcza śródbłonki naczyń krwionośnych w mięśniu sercowym i w tkance mózgowej oraz materiał genetyczny (DNA) w komórkach.
   F. Działanie moczopędne (diureticum)   Działanie moczopędne obserwowano u pacjentów hospitalizowanych z różnymi dolegliwościami wątrobowymi. Pod wpływem terapii następowało umiarkowane zwiększenie ilości oddawanego moczu utrzymujące się przez cały czas podawania preparatu z karczocha.
   G. Zakres zastosowania preparatów z karczocha:   Ogólna niewydolność wątroby i zaburzenia jej metabolizmu, stany zapalne wątroby, pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych, zaburzenia przemiany żółciowej. Kamica żółciowa, miażdżyca naczyń krwionośnych, żółtaczka, dolegliwości po usunięciu pęcherzyka żółciowego (cholecystectomia), objawy zatrucia substancjami toksycznymi wydalanymi z żółcią. Pomocniczo w skazie moczanowej, niewydolności nerek i w dolegliwościach trawiennych.
   H. Dawkowanie preparatów z karczocha   Niemiecka Komisja E zaleca dzienną dawkę liści karczocha w wysokości 6 g lub równoważną ilość w postaci wyciągów. Późniejsze badanie toksyczności ekstraktów z karczocha wykazały brak szkodliwych objawów w dawkach zalecanych przez producentów. Ale opisano niezwykle rzadki przypadek osobniczego uczulenia na jakiś związek chemiczny w karczochu – o łagodnym przebiegu. Zwraca się też uwagę, aby nie stosować preparatów z karczocha w stwierdzonej niedrożności dróg żółciowych, ale dopuszcza się w kamicy żółciowej, po uprzedniej konsultacji z lekarzem specjalistą.  

Cynaryna, czyli kwas 1,5-dikawoilochinowy
 

Cynaryna jest głównym związkiem czynnym w liściach korczocha. Preparaty lecznicze otrzymywane z karczocha są obecnie standaryzowane na zawartość tego związku. W piśmiennictwie podano, że cynaryna została wyizolowana w 1840 roku przez Guitteau, ale w stanie czystym otrzymali ją L.Panizzi i M.Scarpati w 1954 roku, zaś w 1963 roku uzyskali oni w USA patent na syntezę cynaryny dla firmy Farmitalia. W roku 1978 J.Wójcicki ogłosił wyniki obniżania poziomu cholesterolu u szczurów dawkami cynaryny. Cynaryna została wprowadzona do lecznictwa pod kilkoma nazwami fabrycznymi i na podstawie licznych badań farmakologicznych na zwierzętach oraz klinicznych na pacjentach z różnymi dolegliwościami wątroby, nerek i przewodu pokarmowego – uznana za lek o działaniu żółciotwórczym, żółciopędnym, hepatoochronnym, obniżającym poziom cholesterolu i lipidów we krwi (hipolipemiczny) oraz w małym stopniu wzmagającym diurezę. Okazało się jednak, że cynaryna przepisana przez lekarzy chorym działała miernie, a nieraz zupełnie słabo, w porównaniu z preparatami zawierającymi pełny wyciąg z liści karczocha. Potwierdziło się znane już spostrzeżenie z kilkoma innymi roślinami leczniczymi, że wyciągi z nich zawierające wszystkie substancje czynne obecne w surowcu roślinnym mają często wyższą wartość terapeutyczną od preparatów zawierających pojedyncze związki lub kompleksy. Cynaryna nie zniknęła jednak z użycia, lecz jest traktowana w preparatach złożonych, jako jeden ze składników wspomagających.
  

Doc. dr hab. farm. Aleksander Ożarowski

 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.