Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

II. Cholesterol – podstawowy metabolit wątroby

Cholesterol, czyli 3 beta cholest-5-en-3ol – to substancja o konsystencji twardej woskowatej masy, topiącej się w 149°C. Występuje u ssaków i u ludzi dorosłych w ilości około 150 - 200 g, jako , cholesterol całkowity (wolny + zestryfikowany).
  
Z czego cholesterol jest wytwarzany w ludzkim ustroju?

Cholesterol jest wytwarzany w organizmie z grup 2-karbono-octanowych pochodzących z przemiany węglowodanów (cukrów), tłuszczy i niektórych białek. Najpierw powstaje szkielet skwalenu, a ten jest przekształcany w cholesterol przy udziale odpowiednich enzymów.
   
W jakich narządach jest wytwarzany i gdzie jest go nawięcej ze względów fizjologicznych?
   
Najwięcej cholesterolu powstaje w wątrobie - do 85%, następnie w jelicie cienkim ok. 8-9%, w skórze do 5%. Szczególnie dużo cholesterolu znajduje się w mózgu i rdzeniu kręgowym ( ok. 40g), następnie w wątrobie, osoczu krwi, jelicie cienkim, korze nadnerczy, skórze i w ścianach wszystkich komórek. Jak ten związek jest wykorzystywany powiemy poniżej.

Prekursor ważnych biologicznie substancji
  

Cholesterol jest związkiem wyjściowym (prekursorem) wytwarzanych w organizmie kwasów żółciowych, hormonów sterydowych (kortykosteron, kortyzol), hormonów kory nadnercza (glikokortykoidy i mineralokortykoidy), hormonów męskich (androgeny), aldosteronu i testosteronu, hormonów żeńskich (estrogenów) estronu, estradiolu, gestagenów – m. in. progesteronu.
   
Składnik lipoprotein
  

Cholesterol - związek lipidowo-białkowy umożliwiający transport tłuszczu
Cholesterol wchodzi w skład lipoprotein, które są połączeniami lipidowo-białkowymi, umożliwiającymi nierozpuszczalnym w wodzie związkom tłuszczowym przemieszczanie się z osocza do komórek i w odwrotnym kierunku z tkanek do wątroby. Znane są cztery główne lipoproteiny występujące w osoczu krwi, a mianowicie VLDL - lipoproteina o bardzo małej gęstości, powstająca w wątrobie i jelicie cienkim; przejściowa lipoproteina o pośredniej gęstości IDL, z której powstaje lipoproteina LDL o małej gęstości i niezależnie od poprzednich, powstająca w wątrobie lipoproteina HDL o dużej gęstości. Wszystkie wymienione lipoproteiny związane są z przemianami i transportem cholesterolu VLDL i LDL – np. transportują egzogenny cholesterol.
  

 

Zły i dobry cholesterol
   
Stężenie we krwi lipoproteiny LDL - bogatej w estry cholesterolu, ma ścisły związek z występowaniem miażdżycy i chorób serca - jest to tak zwany zły cholesterol. Bardzo ważna jest lipoproteina HDL posiadająca w swej strukturze dużo białka chemicznie innego niż w VLDL i LDL. To odmienne białko zmienia całkowicie funkcje lipoproteiny. Powstaje dzięki niemu tzw. dobry cholesterol – HDL, który może usuwać cholesterol z różnych miejsc organizmu, nawet z płytek miażdżycowych. Stąd jego optymistyczna nazwa.

Zgodnie z zaleceniami ogłoszonymi przez National Cholesterol Program (NCP) w USA i Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK) optymalne poziomy cholesterolu we krwi u ludzi są następujące:

Cholesterol całkowity   200 mg /dl lub mniej   200 mg /dl (5,2 mmol) 
lub mniej   LDL cholesterol   130 mg/ dl lub mniej   135 mg/ dl (3,5 mmol) 
lub mniej   HDL cholesterol   65 mg/ dl lub więcej   65 mg/ dl (0,9 mmol) 
lub więcej   Triglicerydy   150 mg/ dl lub mniej   brak danych  
 
  
Niezwykła lipoproteina (a)
  
W 1962 roku Blumberg i współpracownicy wyizolowali z krwi ludzkiej lipoproteinę (a) – zbliżoną do lipoproteiny LDL, lecz mającą dołączoną glikoproteinę zwaną apoproteiną (a). Amerykańscy uczeni – dr M. Rath oraz prof. L. Pauling (dwukrotny laureat Nagrody Nobla) ogłosili kilka prac w których udokumentowali, że lipoproteina (a) występuje wyłącznie u gatunków ssaków pozbawionych zdolności syntetyzowania kwasu askorbowego (witaminy C) – wskutek braku w wątrobie specyficznego enzymu. Gatunkami ssaków z tym defektem są: człowiek (homo sapiens), goryl (Gorilla gorilla), orangutan (Pongo pygmaeus), szympans (Pan troglodytes), świnka morska (Cavia porcellus) oraz gatunek owocożernego nietoperza – Chiroptera. Tysiące gatunków pozostałych ssaków, wytwarzających znaczne ilości witaminy C, nie wytwarzają lipoproteiny (a), która ma łatwość wiązania się z śródbłonkami naczyń krwionośnych i tworzenia złogów inicjujących proces miażdżycowy (atherosclerosis).
  
Cholesterol endogenny i pokarmowy
   
Obok cholesterolu wytwarzanego w ludzkim organizmie – tzw. endogennego lub natywnego – wprowadzany jest do organizmu również cholesterol z pokarmów, tzw. egzogenny. Cholesterol ten jest wyłącznie pochodzenia zwierzęcego, a jego zawartość w różnych produktach mięsnych oscyluje wokół dużych wartości. Cholesterol ten występuje w postaci wolnej lub estryfikowanej, w połączeniu z różnymi kwasami tłuszczowymi. Wchłania się on w jelicie cienkim i jest z krwią przesyłany do wątroby. Wątroba wykorzystuje częściowo ten cholesterol do włączenia do lipoprotein osocza krwi. W organizmie jest tzw. sprzężenie zwrotne, które sprawia że cholesterol pokarmowy hamuje wytwarzanie proporcjonalnej ilości cholesterolu natywnego. Ale zbytni nadmiar cholesterolu pokarmowego, trwający zbyt długi czas wywołuje w organizmie stan hipercholesterolemii zagrażający miażdżycą. Generalnie – im więcej spożywamy tłuszczów i węglowodanów (związków cukrowych) – tym więcej cholesterolu jest wytwarzane w organizmie.
  
         
Od czego zależy poziom cholesterolu?
  

Poziom cholesterolu w organizmie zależy od wielu różnorodnych czynników. Tu wymieniam najważniejsze:
- właściwie dobrana dieta,
- częstotliwość posiłków,
- częstotliwość ćwiczeń fizycznych,
- stopień nasilenia sytuacji stresowych,
- indywidualne uwarunkowania genetyczne
   
Zła dieta przyspiesza miażdżycę
   
Warto w tym kontekście rozwinąć czynnik, jakim jest dieta i zauważyć we współczesnym jadłospisie kupowane w sklepach pokarmy sporządzone fabrycznie do szybkiego spożycia (tzw. z ang. fast food) – generalnie potęgujące wytwarzanie cholesterolu. Są to pokarmy smażone, grilowane, opiekane nad ogniem – zawierające dużą ilość nasyconych kwasów tłuszczowych oraz duże ilości cholesterolu. Pokarmy te są przetwarzane przemysłowo często w celu nadania im wysokiej trwałości oraz nienaturalnych cech smakowych i zapachowych – dlatego zawierają liczne syntetyczne konserwanty, barwniki, emulgatory, związki zapachowe, itp. Ponadto mogą zawierać duże ilości cukru krystalicznego lub syntetyczne słodziki, a także nadmiar prostych węglowodanów – np. dodatku mąki pszennej, czy produktów skrobiowych.

Należy również zwrócić uwagę na przyjmowane leki, szczególnie te które zmieniają metabolizm tłuszczu w organizmie. W tym celu należy skonsultować się z lekarzem specjalistą. Ponadto należy ograniczyć do minimum spożycie napoi alkoholowych oraz zawierających nikotynę papierosów.
   

Doc. dr hab. farm. Aleksander Ożarowski

 

 

 


        
 

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.