Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna


DIETA W LECZENIU NAWRACAJ¡CYCH ZAPALEŃ JELIT

Ogólne zasady dietetyczne


Dieta osoby chorej nie powinna radykalnie odbiegać od diety osób zdrowych. Są jednak składniki pokarmowe, które powinny być preferowane – np. białko, niektóre witaminy i minerały. Jak też pewne grupy produktów należy spożywać z ostrożnością, uważnie obserwując reakcję organizmu.

Zapotrzebowanie na składniki odżywcze.

W okresie remisji zapaleń jelit dieta powinna dostarczać odpowiednią do stopnia niedożywienia chorego ilość białka. Niedobory białka występują u 25-80% chorych na CHL-C i u 25-50% chorych na WZJG. Szacuje się, że chorzy powinni otrzymywać w diecie 1,2 - 3.0 g białka na 1 kg masy ciała. Produktami bogatymi w białko są: mięso, ryby, jaja, mleko i jego przetwory oraz produkty z soji. Warto pamiętać, że białko zwierzęce (ryby, nabiał, mięso) jest przyswajalne w o. 70%.





Przypomnijmy funkcje fizjologiczne
 jelita cienkiego i grubego
.

1. W jelicie cienkim ma miejsce trawienie i wchłanianie substancji odżywczych dostarczanych w pożywieniu w postaci białek, węglowodanów (cukrów) i tłuszczów. W jelicie cienkim wchłaniana jest także częściowo woda oraz większość witamin i minerałów (biopierwiastków).

  2. W jelicie grubym – głównie w okrężnicy następuje tworzenie kału z nie strawionych i nie wchłoniętych wcześniej resztek pokarmowych. Ma też miejsce intensywne wchłanianie wody i niektórych witamin oraz soli mineralnych (sosu, potasu, magnezu). Formujący się kał jest następnie przesuwany dalej do odbytnicy – ostatniej części jelita i wydalany na zewnątrz.

Jak często i kogo choroby zapalne jelit atakują?
Niedobory witamin a leki

Leczenie sulfosalazyną prowadzi do zaburzeń wchłaniania kwasu foliowego, co może być powodem anemii, gdyż witamina ta, tak jak witamina B12 jest konieczna do prawidłowego wchłaniania żelaza. Toteż przy długotrwałym leczeniu sulfosalazyną należy wspomagać dietę kwasem foliowym. Niedobory innych witamin z grupy B mogą być spowodowane jednym z objawów chorób zapalnych jelit jakim są biegunki.

Niedobór wapnia a stosowanie sterydów

Stosowanie kortykosterydów w chorobach zapalnych jelit powoduje zwiększone wydalanie wapnia z kości i sprzyja rozwojowi osteopenii i osteoporozie. Znacznie wzrasta ryzyko złamań kości. W czasie długotrwałego stosowania kortykosterydów dieta powinna dostarczać 1,5 g wapnia dziennie. Jeżeli bogate źródło wapnia - mleko lub jego przetwory są źle tolerowane, to powinno się stosować preparaty wapnia oraz witaminy D3.

Niedobory biopierwiastków a choroby zapalne jelit

W obu chorobach zapalnych jelit często występuje niedobór cynku, potasu, magnezu i selenu. Przyczyną niedoboru są zaburzenia wchłaniania wywołane stanem zapalnych. Ponadto niedobory tych mikroelementów mogą nasilać biegunki niezależnie od stanu zapalnego jelita oraz wpływać na występowanie innych niekorzystnych dla zdrowia objawów.

Dieta w okresie nawrotów i zaostrzeń stanów zapalnych jelit

W takich okresach stosuje się dietę płynną pozbawioną błonnika; nie dłużej niż 3 dni, ponieważ jest to dieta niepełnowartościowa. Początkowo podaje się kisiel owocowy i rozcieńczony przecier, jeśli chory je toleruje. Do płynów nie należy dodawać cukru. Następnie można włączyć kleiki z ryżu lub kaszki pszennej oraz rozmoczone sucharki. Często stosuje się gotową dietę syntetyczną.

Unikać cukru i słodyczy w czasie zaostrzeń zapalenia

Część chorych źle toleruje cukier i słodycze, zwłaszcza w okresie zaostrzeń. Dwucukry i cukry proste są przyczyną wzdęć brzucha, kruczeń i przelewania się treści jelitowej. Cukier może także nasilać biegunkę. Zaleca się w takich przypadkach ograniczenie spożycie cukru, nie tylko sacharozy, ale także fruktozy, sorbitolu, itp. Cukier można zastąpić słodzikami opartymi np. na aspartamie.

Dieta w okresie cofnięcia sie choroby - remisji

Zaleca się dietę bogatoenergetyczną o niskiej zawartości tłuszczu, ale o dużej zawartości białka w celu uzupełnienia niedoborów pokarmowych. Ma ona w ciągu dnia dostarczać od 2500 do 3000 kcal. Posiłki powinny być małe objętościowo, spożywane regularnie 5-6 razy dziennie. Ilość białka w diecie powinna wynosić 100-120 g, ma ono dostarczać około 16% całkowitej energii diety. Najlepsze źródło pełnowartościowego białka to chude mięsa, ryby i jaja. Tłuszcz w diecie powinien zostać ograniczony do 50-70 g dziennie (ok. 20% energii pożywienia). Dodaje się go w postaci surowej do gotowych potraw. Jeśli chory źle to toleruje, podaje się wtedy tłuszcze zawierające kwasy tłuszczowe o średnim łańcuchu węglowym. Większość energii, bo ponad 60% powinna stanowić energia pochodząca z węglowodanów.



JAKICH POTRAW UNIKAÆ?

Jakich pokarmów unikać?


Unikać surowych pokarmów i zakażeń pokarmowych

Chorzy powinni unikać pożywienia surowego mięsa, jaj, mleka, itp., gdyż mogą być pokarmowych źródłem zakażeń pokarmowych oraz zachować szczególną ostrożność w czasie podróży do krajów o niskim standarcie higieny. Dla nich negatywne skutki zakażenia chorobotwórczymi bakteriami, wirusami czy pasożytami są bardziej niebezpieczne, niż dla zdrowych.

Co z pokarmami bogatymi w błonnik roślinny?

Wiadomo, że błonnik jest niezbędny dla prawidłowego trawienia w jelicie grubym i zapobiega powstawaniu nowotworów jelita grubego. Z drugiej strony wiadomo też, że nieropuszczalny w wodzie włóknik drażni ścianki jelit i wzmaga stan zapalny. Aby pogodzić te dwa, pozornie przeciwstawne zalecenia, wytarczy odpowiednio dobierać błonnik – tak aby pochodził z młodych, delikatnych warzyw i dojrzałych owoców. Aby oszczędzić przewód pokarmowy, trzeba wybierać młode i delikatne warzywa, usuwać pestki i skórki, obierać warzywa i owoce, przecierać je lub przygotowywać z nich soki. Spożywanie soków, przecierów, nektarów, musów i puree powoduje lepszą przyswajalność składników pokarmowych i nie wpływa drażniąco na jelita. Należy natomiast bardzo ostrożnie stosować w diecie takie produkty jak: pieczywo z pełnego ziarna (razowe, grahamki) grubo mielone kasze (jęczmienna, jaglana, gryczana), bogato błonnikowe warzywa (korzeniowe, papryka, kukurydza), a zwłaszcza otręby.

Kawa, herbata, alkohol

Kawa i herbata, poprzez pobudzanie ruchów robaczkowych - jelit mogą nasilać, a nawet wywoływać biegunkę. Dlatego napoje te należy włączać do diety z ostrożnością. Aczkolwiek nie wykazano szkodliwego wpływu napojów alkoholowych na przebieg chorób zapalnych jelit ich picie nie jest zalecane. W tym przypadku należy dokładnie obserwować wpływ alkoholu na swój organizm i spożycie uzależnić od oceny wniosków z tego płynących.

Unikać produktów bogatych w szczawiany

U osób zdrowych kwas szczawiowy zawarty w popularnych pokarmach – orzechy, kakao, szpinak, itp. - tworzy niewchłanialny w jelitach szczawian wapnia, który jest wydalany ze stolcem. W częstej u chorych na zapalenie jelit biegunce tłuszczowej (chologennej) - nierozłożone w jelicie kwasy tłuszczowe wiążą większość dostępnego wapnia. Powstaje sytuacja, w której brakuje wapnia dla związania kwasu szczawiowego. Niezwiązany kwas szczawiowy jest więc wchłaniany do krwi i docierając w dużej ilości do nerek, zwiększa ryzyko tworzenia w nich złogów. Wskutek tego chorych na Chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego - 20-70 razy częściej niż w populacji ogólnej dochodzi do powstania złogów szczawianowych w nerkach (kamica nerkowa).

Biegunka tłuszczowa i utrata witamin


Stan zapalenia jelita cienkiego często powoduje brak odzysku (reabsorpcji) soli żółciowych niezbędnych do trawienia tłuszczów. Przedostają się one do jelita grubego, podrażniają i nasilają biegunkę a tym są szybko wydalane upośledzając na dodatek wchłanianie wody. Deficyt żółci może (wtórnie) doprowadzić do zaburzeń wchłaniania tłuszczów i biegunki tłuszczowej. Skutkiem jest utrata wraz ze stolcem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (witamin A, D, E i K). Proces ten jest szczególnie nasilony u chorych na ChL-C. W przypadku wystąpienia biegunki tłuszczowej zaleca się ograniczenie spożycia tłuszczów, szczególnie tłuszczów zwierzęcych, smażenia na tłuszczach, unikanie masła, margaryny i olejów roślinnych.


Dieta lekkostrawna


Dietę lekkostrawną osiągamy poprzez odpowiednie techniki poprawiające dostępność składników odżywczych.

gotowanie na wodzie lub parze;

przecieranie, miksowanie i rozdrabnianie;

spulchnianie potraw np. przez dodawanie ubitych białek jaj lub namoczonej bułki;

pieczenie w folii aluminiowej lub pergaminie;

dodawanie do potraw tłuszczu po ich przyrządzeniu;

Jakich technik gotowania unikamy:

Należy unikać, pieczenia tradycyjnego, smażenia, zasmażek, odgrzewania, odsmażania. Wysoce niewskazane jest spożywanie chipsów, prażonej kukurydzy, frytek i innych produktów „śmieciowego” żywienia. W miarę możliwości należy wybierać produkty niezawierające konserwantów.



 


Po pierwsze tych pokarmów, które zawierają składniki drażniące jelita i mogące powodować niekorzystne objawy. Do produktów takich należą warzywa wzdymające: suche nasiona bobu, grochu, fasoli, soi, kalafior, brokuły, świeże ogórki, kapusta. Ponadto owoce zawierające drobne pestki (np.: truskawki, agrest, porzeczki, maliny, jagody, jeżyny, poziomki itp.) mogą spowodować mechaniczne podrażnienie śluzówki jelita. Z tych samych przyczyn ostrożnie należy włączać do diety orzechy i migdały, które są również jednymi z silniejszych alergenów. Niekorzystne objawy obserwowano również po spożyciu potraw ciężkostrawnych takich jak. np. grzyby oraz suszone owoce. Dieta ubogo resztkowa tj. z małą ilością błonnika roślinnego jest szczególnie polecana chorym na ChL-C z przewężeniami jelita.


PORADNIK DIETETYCZNY W CHOROBIE LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA


• Produkty zbożowe - zaleca się białe pieczywo o niskiej zawartości błonnika (biały chleb, bułki pszenne), sucharki, makaron drobny ("nitki"), kaszka pszenna, ryż. Przeciwwskazane: pieczywo razowe, grube makarony, grube kasze, otręby, mąki razowe.

• Mleko i przetwory mleczne są przeciwwskazane, chorzy bowiem źle je tolerują. Jeśli jednak nie ma niekorzystnych objawów, można podawać mleko, maślankę, twaróg chudy.

• Jaja - można jeść jaja na miękko, omlety przygotowane na parze, suflety. Przeciwwskazane: jaja smażone lub gotowane na twardo, jajecznica, jaja faszerowane.

• Mięsa - należy wybierać chude gatunki: cielęcinę, kurczaki i indyki (bez skórki), chudą wołowinę, króliki. Trzeba wyeliminować tłuste gatunki (wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, dziczyzna) oraz podroby.

• Wędliny - wybieramy chude gatunki (polędwica, szynka, parówki odtłuszczone). Rezygnujemy z tłustych gatunków oraz z wędlin podrobowych i konserw.

• Ryby - poleca się chude gatunki, takie jak szczupak, dorsz, sandacz, leszcz, sola, płastuga, kargulena. Wykluczyć należy ryby tłuste (makrela, węgorz, łosoś, sardynki, śledź), wędzone i marynowane.

• Tłuszcze - wskazane jest spożywanie masła lub margaryny miękkiej (kubkowej), oleju sojowego albo słonecznikowego.

• Warzywa - zaleca się jedzenie bogatych w witaminę C pomidorów bez pestek i skórki, ziemniaków gotowanych całych lub tłuczonych, kalafiora (jeśli jest tolerowany). Z warzyw bogatych w beta-karoten poleca się marchew, dynię, szpinak, sałatę. Warto również spożywać buraki, szparagi, pietruszkę, seler. Jeśli warzywa surowe są źle tolerowane, powinny być gotowane i rozdrobnione w postaci przecieru, ewentualnie podawane w formie surowych soków. Wykluczyć należy: kapustę, kalafiora, brukselkę, fasolę białą, fasolkę szparagową, groch, groszek zielony, soję, cebulę, brukiew, rzodkiewkę, kalarepę, jarmuż, paprykę, pory.

• Owoce - poleca się jabłka, brzoskwinie, morele (z których należy usunać skórkę), truskawki, maliny, porzeczki, melony. Owoce pestkowe należy przetrzeć. Można również podawać banany. Przeciwwskazane są: gruszki, czereśnie, wiśnie, śliwki, owoce suszone.

• Napoje - można pić słabą herbatę, kawę zbożową, soki owocowe i warzywne. Zabronione są wszystkie napoje gazowane, kawa (zwłaszcza mocna), napoje alkoholowe.

• Desery - unikamy wyrobów cukierniczych, szczególnie tortów, ciast z kremami, dodatkiem alkoholu lub kawy. Można jeść lody, galaretki, ciasta bez owoców, orzechów i czekolady.

• Potrawy powinny być gotowane, duszone bez wcześniejszego obsmażania lub pieczone w folii. Bezwzględnie należy unikać potraw smażonych i pieczonych zwykła metodą oraz zasmażanych i zapiekanych. Polecane są potrawy z mięsa i ryb w formie mielonej, po ugotowaniu, np. pulpety, budynie mięsne.

• Zupy i sosy - należy zagęszczać zawiesiną mąki. Nie stosuje się zasmażek z mąk i tłuszczu.

• Przyprawy - nie wolno używać używać pieprzu, papryki, octu, musztardy, curry, chili. Można używać łagodnych przypraw, jak zielona pietruszka, koperek, wanilia, kminek, kwasek cytrynowy, sól i cukier.

 

oprac. mgr Edward Ozga Michalski

konsultacja dr n med. Janusz Ciok
gastrolog

Piśmiennictwo: 1/ Choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (morbus morbus Crohn; colitis ulcerosa); Wykład inauguracyjny prof. dr hab. med Witolda Bartnika, na Zebraniu założycielskim Polskie Towarzystwo Wspierania Osób z Nieswoistym Zapaleniem Jelita (14 maj 2005 roku) 2/ Choroba Leśniowskiego-Crohna, artykuł lek. med. Marcina Pustkowskiego; "Żyjmy dłużej" 11 (listopad) 1999 3/ PORADNIK DIETETYCZNY - „Żyjmy dłużej" 6 (czerwiec) 2001,mgr Magdalena Makarewicz-Wujec i dr. n. med. Małgorzata Kozłowska-Wojciechowska z Instytutu Żywności i Żywienia

Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.