Baza chorób - Choroby układu pokarmowego

pokaż wszystkie

Biegunki w zespole jelita drażliwego


PRZYCZYNY BIEGUNEK

Wg obliczeń fizjologów do przewodu pokarmowego wlewa się codziennie około 8 litrów soków trawiennych (ślina, sok żołądkowy, trzustkowy i jelitowy, żółć).

Po uwzględnieniu wody zawartej w napojach i pokarmach można przyjąć, że prawie 10 litrów płynów przechodzi przez przewód pokarmowy w ciągu doby. Nawet w warunkach całkowitego głodzenia ilość soków trawiennych wlewających się do światła przewodu pokarmowego wynosi około 3 l/dobę. Z tej objętości do jelita grubego dociera około 1,5 litra płynów na dobę, a tylko 100-200 ml wydalane jest z kałem. Stolec w 60 do 90% składa się z wody, dlatego też, upraszczając, biegunka polega na nadmiernym wydalaniu wody ze stolcem. Normalny proces trawienia i wchłaniania pokarmów opiera się na wydzielaniu wody i soli w postaci soków trawiennych do światła przewodu pokarmowego, a następnie na ich ponownym wchłanianiu.

Biegunkę powodować mogą:

Substancje, które hamując wchłanianie, powodują zaburzenie równowagi pomiędzy ilością wydzielanej i wchłanianej wody i powodują biegunkę.


Zachwiać równowagę pomiędzy wchłanianiem i wydzielaniem mogą substancje pobudzające wydzielanie wody do światła przewodu pokarmowego:

enterotoksyny bakteryjne,
wirusy,
sole żółciowe itp.

Biegunkę powodować może też uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego i ucieczka do światła jelit krwi, osocza, wody.

Nadmierna produkcja śluzu obserwowana np. w przypadku polipów przewodu pokarmowego.
W zespole złego wchłaniania mamy zazwyczaj do czynienia z kombinacją kilku tych mechanizmów.



TYPY BIEGUNEK

W zależności od mechanizmu patofizjologicznego leżącego u podłoża nadmiernego wydalania wody w stolcu biegunki dzieli się następująco:

Biegunka osmotyczna,
w której na skutek obecności osmotycznie czynnych składników pokarmów dochodzi do zahamowania wchłaniania wody ze światła jelita. Substancje takie jak cukry lub osmotycznie czynne sole siarczanowe i fosforany (podawane np. jako środki przeczyszczające) mogą powodować wzrost objętości stolca. Nietolerancje cukrów, nadmierna podaż substancji zastępujących cukier w pokarmach dietetycznych (sorbitol, hexitol, mannitol) są często przyczyną biegunek.

Biegunka sekrecyjna,
w której w jelitach pojawiają się substancje wzmagające wydzielanie wody i soli do światła przewodu pokarmowego. Są to zazwyczaj enterotoksyny bakteryjne, wirusy, sole żółciowe, tłuszcze (w wyniku niewłaściwego trawienia lub podawane jako środek przeczyszczający), niektóre hormony, np. sekretyna, kalcitonina lub VIP (vasoactive intestinal peptide) wydzielany przez niektóre hormonalnie czynne nowotwory lub leki, np. prostaglandyny.

Biegunka w przebiegu zespołu złego wchłaniania.
Mamy z biegunką taką do czynienia, gdy w jelitach nagromadzą się niewchłonięte a rozpuszczalne w wodzie składniki pokarmów działających osmotycznie czynnie lub nierozpuszczalne w wodzie tłuszcze działające sekrecyjnie.

Biegunka wysiękowa.
Jej przyczyną mogą być ograniczone procesy zapalne jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroby nowotworowe. Uszkodzenie śluzówki powoduje utratę krwi, osocza, wody, elektrolitów, śluzu.

Biegunka w wyniku zaburzonego pasażu jelitowego

- jest obserwowana bardzo często po zabiegach operacyjnych dotyczących przewodu pokarmowego (resekcji jelit, żołądka itp.). Dochodzi wtedy do szybszego pasażu i niedostatecznego wchłaniania wody ze światła przewodu pokarmowego.







KŁOPOTLIWOŚÆ BIEGUNKI SPOWODOWANEJ ZESPOŁEM JELITA DRAŻLIWEGO

Biegunki, których doświadczają pacjenci z zespołem jelita drażliwego, mimo że nie stanowią poważniejszego zagrożenia dla życia, są szczególnie ambarasujące. Niech zaświadczy o tym opowieść jednej z pacjentek:


Pierwszy epizod z przykrym doświadczeniem choroby nazywanej zespołem jelita drażliwego miałam dwa lata temu. Ból pojawił się w czasie godzinnej jazdy do pracy autobusem. Kiedy przyjechałam do pracy, miałam silną biegunkę i niestety pobrudziłam sobie ubranie. Ponad pół godziny spędziłam w toalecie, doprowadzając swoją bieliznę do porządku. Oczywiście bardzo się tym wystraszyłam. Po tym fakcie dowiedziałam się od lekarza, że cierpię na tę chorobę. Prawie zawsze przebiega to u mnie w ten sposób, że niespodziewanie pojawiają się biegunki. Czasami następuje to już pół godziny po posiłku. Przytrafiało mi się to w sklepie, restauracji, w domu, w czasie wizyty u przyjaciół itp. Od tego czasu, ilekroć wychodzę, zabieram ze sobą zapasową bieliznę, mydełka i woreczek na zabrudzone rzeczy. Do samochodu zawsze zabieram plastikową podkładkę, na której siadam. Nigdy nie jadam przed wyruszeniem gdziekolwiek. Teraz już wiem, że ilekroć zaczyna burczeć mi w brzuchu, to zbliża się niebezpieczny moment. Raz złapało mnie to w korku na ulicy i to był chyba najgorszy czas w moim życiu.



Oczywiście biegunkę mogą powodować również czynniki związane z chorobami lub wadami w budowie przewodu pokarmowego lub innymi wadami genetycznymi:

skręt żołądka,
marskość torbielowata trzustki w następstwie mukowiscydozy,
wrodzona niedrożność dróg żółciowych,
atrezja dwunastnicy,
nadmierna przepuszczalność błony komórkowej (w celiakii),
wady szlaków metabolicznych (zaburzenia transportu glukozy i galaktozy, tłuszczy, aminokwasów, sodu, cynku, magnezu, chloru),
enzymopatie jelitowe (brak lipazy, amylazy, laktazy sacharazy i maltazy) i inne.




 
POWIKŁANIA BIEGUNEK


Długotrwałe biegunki w zdecydowany sposób zakłócają homeostazę organizmu i mogą być powodem przewlekłego zmęczenia psychicznego i osłabienia fizycznego. Niech zaświadczy o tym wypowiedź jednej z pacjentek:

Cierpiałam na zespół jelita drażliwego przez ostatnie 5 lat. Pamiętam okresy, kiedy męczyły mnie one nawet przez dwa tygodnie bez przerwy. W tamtym czasie bardzo nie lubiłam wizyt lekarskich. Był to pewnie wielki błąd, ale w ten sposób chciałam chyba zignorować swoją chorobę. Może to się wydawać dziwne ale brzuszny dyskomfort i pęcznienie brzucha, jakie występowało po każdym niemal jedzeniu, traktowałam jako coś naturalnego. Do tego dochodziło jeszcze poczucie stałego osłabienia i zmęczenia. Większość czasu czułam się zupełnie wyczerpana. Wiedziałam, że to biegunki osłabiają mnie fizycznie i psychicznie. Musiałam się zmuszać, aby cokolwiek zrobić. Stan taki występował niekiedy nawet od samego rana, gdy tylko się obudziłam. Ponadto odczuwałam różne inne jeszcze nieprzyjemne objawy, które postaram się w skrócie wymienić:

poczucie napompowania brzucha, gdy tylko coś zjadłam, brzuch miałam dwa razy większy niż przed jedzeniem.
silne kurcze żołądka połączone z bólem brzucha
biegunki, niekiedy na przemian z zaparciami
zaparcia (zazwyczaj pojawiały się po określonych pokarmach)
bóle w pachwinach, bóle nóg, a niekiedy bóle w krzyżu
stałe zmęczenie
ataki paniki z silnym biciem serca
pieczenie w przewodzie pokarmowym  

W okresie kilku lat objawy stawały się coraz bardziej nasilone, pojawiały się coraz częściej i trwały dłużej. W tym czasie leczono mnie wieloma antybiotykami, gdyż podejrzewano zapalenia dróg moczowych. Niestety po antybiotykach moje dolegliwości się nasilały, a nie następowała żadna poprawa. Szczególnie nasilały się biegunki. W tym okresie poważnie byłam zaniepokojona swym stanem. Podejrzewałam, że choruję na raka, a lekarze ukrywają to przede mną. W tym czasie leczyłam się u czterech lekarzy, którzy przeprowadzili u mnie szereg badań. Miałam nawet skierowanie do szpitala. Po tych badaniach stwierdzono, że cierpię na przewlekły zespół jelita drażliwego i depresję .



Biegunki przewlekłe u niemowląt i małych dzieci to osobne, obszerne zagadnienie, w zasadzie nie dotyczące zespołu jelita drażliwego.

Wspomnieć tylko trzeba, że o ile organizm dorosłego człowieka najczęściej łatwo radzi sobie z biegunką, to gorzej jest z małymi dziećmi: corocznie na całym świecie sześćset tysięcy niemowląt i przedszkolaków umiera z powodu ciężkich biegunek wirusowych. Szczególnie groźne są biegunki wywoływane przez rotawirusy. Te wirusy potrafią pobudzać jelita do wydzielania ogromnych ilości płynu, co szybko prowadzi do poważnego odwodnienia, które może stać się przyczyną śmierci.

Zazwyczaj biegunki są tylko wiodącymi dolegliwościami w jednej z podgrup zespołu jelita drażliwego. Oczywiście towarzyszy im szereg innych dokuczliwych dolegliwości, o czym zaświadczyć może jedna z relacji pacjentki:

Inne objawy to uczucie pieczenia w żołądku, tak jakby gotowała się tam woda, występuje przy tym gorący oddech, skóra robi się cieplejsza, lekko piekąca i zaróżowiona, temperatura nieznacznie wzrasta ok.37.* C Po zażyciu ranigastu objawy ustępują, lecz po zaledwie kilku godzinach powracają. Przy tym mam nawracające biegunki które trwają okresowo. Objawy biegunki: ostry ból w lewej części, konieczność wypróżnienia, stolec wodnisty z domieszką śluzu, po wypróżnieniu ulga i ból ustępuje. Niekiedy po jednym wypróżnieniu mogę jeść i stolec jest normalny, a niekiedy objawy utrzymują się kilkanaście dni, niezależnie od diety, i ustępują samoistnie. Nadmienię jeszcze, że nie mogę od ok.3 lat spożywać produktów mlecznych. Jestem alergiczką.

Od 1965 roku dolegliwości występujące w zespole jelita drażliwego wiąże się z paradoksalną motoryki jelit.

Connel będący autorem tej koncepcji stwierdził znamienny wzrost aktywności motorycznej okrężnicy po jedzeniu. Pokrywałoby się to z danymi zbieranymi w czasie wywiadów od pacjentów. Uważa się, że co czwarty pacjent występowanie bólów i biegunek wiąże ze spożyciem posiłku. Spostrzeżenia Latimera i Sarny potwierdzają koncepcje Connla. Uważa się, że owa zmiana motoryki jelit po posiłkach wywoływana jest przez cholecystokoninę i inne endogenne hormony jelitowe. Kolejnym czynnikiem pobudzającym i wyzwalającym zaburzenia motoryki jelita grubego u pacjentów z omawianym schorzeniem są stany pobudzenia emocjonalnego. Almy wykazał, iż stany zbliżone do depresyjnych związane są z zahamowaniem motoryki jelita (każdy psychiatra zna to zagadnienie z codziennej praktyki), zaś złość i agresja powodują wzrost motoryki okrężnicy. Wspomniany autor uważa, że osoby cierpiące na zespół jelita drażliwego różnią się od zdrowych tym, że są nadwrażliwe na wiele bodźców psychogennych, które u osób zdrowych nie wywołują tak silnych reakcji. Do podobnych konkluzji dochodzą również Whitehead, Engel i Schuster.

 Autor dr n. med. Janusz Krzyżowski – psychiatra

Piśmiennictwo: U Autora

Od Autora:
TREŚCI prezentowane w witrynie mają wyłącznie charakter edukacyjny.

KONTAKT:
Prywatny Gabinet Lekarski: Leczenie zespołu jelita drażliwego - uwarunkowanego stresem i podłożem psychogennym,
stanów lękowych, depresji, nerwic.
Warszawa Ul. Dolna 4/15 Rejestracja tel. 022 833 18 68

Spis treści monografii tematu autorstwa dr n. med. Janusza Krzyżowskiego:
– Zespół jelita drażliwego - aspekt psychogenny
1. Wprowadzenie 2. Charakterystyka objawów w zespole jelita drażliwego 3. Inne objawy charakterystyczne do zespołu jelita drażliwego 4. Czynniki mogące mieć wpływ na powstawanie opisywanego zespołu 5. Inne czynniki mające wpływ na rozpoznanie zespołu jelita drażliwego 6. Bóle brzucha w zespole jelita drażliwego 7. Różnicowanie bólów brzucha w zespole jelita drażliwego 8. Biegunki w zespole jelita drażliwego 9. Zaparcia w zespole jelita drażliwego 10. Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego u dzieci 11. Ogólne zasady dietetyczne w zespole jelita drażliwego 12. Samodzielna profilaktyka i dietetyka w zespole jelita drażliwego 13. Leczenie zespołu jelita drażliwego 14. Leki psychotropowe w terapii zespołu jelita drażliwego
(link do całości tematu: http://www.pfm.pl/u235/navi/199910 )

TYPOWE BIEGUNKI  U OSÓB  Z ZESPOŁEM JELITA DRAŻLIWEGO

Wg ustaleń Światowej Organizacji Zdrowia biegunka jest to stan, kiedy chory oddaje w ciągu 24 godzin więcej niż trzy luźne stolce.

Biegunką będzie się nazywało jednorazowe oddanie stolca, jeśli będzie on zawierał krew, śluz lub ropę. Za przewlekającą się biegunkę należy uważać sytuację, w której nieprawidłowe wypróżnienia utrzymują się dłużej niż 10 dni. Stolce mogą zawierać składniki świadczące o przewlekłym stanie zapalnym (śluz, ropa, krew), jednakże bardziej charakterystyczną cechą biegunki przewlekłej jest obecność w wypróżnieniach nadmiernej ilości produktu źle wchłoniętego. Niektórzy pacjenci z rozpoznaniem zespołu jelita drażliwego skarżą się właśnie na dokuczliwe biegunki, które nie pozwalają im prowadzić normalnego trybu życia (pisownia oryginalna).



Oddajmy głos pacjentowi:

Mam teraz 18 lat, a moje problemy z bólami brzucha rozpoczęły się już, gdy miałem lat 12. Właściwie bolesne skurcze jelit pojawiały się po każdym posiłku. Zaraz po zjedzeniu musiałem biec z powodu biegunki do toalety, a niekiedy, niestety, zdarzało mi się nawet pobrudzić bieliznę. Po latach, kiedy lekarze mówili mi, że „choroba tkwi w mej głowie” matka zabrała mnie do gastrologa i ten rozpoznał zespół jelita drażliwego. Miałem wtedy 17 lat. Później miewałem dni lepsze i gorsze. Od wielu lat jednak, jeśli mam gdzieś wyjść z przyjaciółmi wieczorem, muszę zakładać pampers, aby nie narazić się na kompromitację. Boję się jednak, że kiedyś ktoś może go zauważyć i wtedy zapadnę się pod ziemię ze wstydu.

Uważa się że żadna z funkcji ustroju nie jest bardziej zmienna i narażona na zewnętrzne wpływy niż oddawanie stolca.

Prawidłowe przyzwyczajenia dotyczące wypróżnień różnią się znacznie u ludzi i zależą od wieku, indywidualnych czynników związanych ze stanem zdrowia, wzorców dietetycznych, socjalnych i kulturowych. U mieszkańców miast częstość wypróżnień waha się od dwóch, trzech dziennie, aż po dwa wypróżnienia tygodniow
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.