artykuły
Udostępnij

Z łabędziem w herbie

Beczułki, gąsiory, beczki. Moździerze, słoiczki, suszarka do ziół. Zabytkowa tabletkarka, atlas anatomiczny z 1613 roku. Bogata kolekcja figurek łabędzi i wypchany krokodyl. To tylko niektóre eksponaty Muzeum Farmacji Apteki pod Łabędziem w Bydgoszczy.

Z łabędziem w herbie

Bartłomiej Wodyński nie jest bydgoszczaninem, przyjechał tu „za pracą” z Gdańska, gdzie studiował farmację. Dziś, w wiele lat później, zawstydza rodowitych bydgoszczan znajomością historii miasta, tutejszych rodów, wydarzeń, które były znaczące dla miejscowej społeczności. Także swoim zaangażowaniem, by tę historię ocalić od zapomnienia. To właśnie z jego inicjatywy 10 lat temu powstało tutaj Muzeum Farmacji Apteki pod Łabędziem. Muzeum całkowicie prywatne, mogące się poszczycić jedynym w Polsce w pełni wyposażonym laboratorium galenowym, kilkoma tysiącami książek i szeregiem innych eksponatów. Gdy pytam Bartłomieja Wodyńskiego, jak to się stało, że założył swoje muzeum, odpowiada żartem, że z zawodu, ale nie miłosnego. Poważnie dodaje, że zawsze kochał historię i w książkach na studiach najchętniej czytał przypisy, które objaśniały między innymi historyczne tło opisywanych treści. Ta fascynacja trafiła na podatny grunt, prowadzi bowiem aptekę, która właśnie obchodzi 160-lecie nieprzerwanej działalności. A na jej zapleczu od zawsze stało wspomniane już laboratorium galenowe i dziesiątki, a może setki innych przedmiotów niezbędnych dziewiętnastowiecznemu aptekarzowi i jego nieco młodszemu koledze, prowadzącemu aptekę na początku XX wieku.

 

Constantin wybrał łabędzia

Wszystko zaczęło się 27 grudnia 1853. To właśnie tego dnia Constantin August Mentzel, aptekarz pochodzący z Ostrowa Wielkopolskiego, otworzył swoją bydgoską Aptekę pod Łabędziem. Zdecydował się na ten krok, gdy usłyszał, że władze ówczesnej Bydgoszczy poszukują farmaceuty, który poprowadziłby trzecią aptekę w tym mieście. A właściwie na Gdańskim Przedmieściu, bo już poza bramami miasta, przy świeżo wytycznej ulicy Danzigerstrasse 5. W samym centrum miasta, w rynku i tuż obok niego działały już Apteka pod Złotym Orłem i druga – Apteka pod Czarnym Orłem.

Mentzel otrzymał koncesję na utworzenie apteki i zabrał się do pracy. Na jej herb wybrał łabędzia. Czy dlatego, że jako łabędzia przedstawiano Apolla, greckiego boga muzyki i poezji, który miał też chronić swych poddanych przed chorobami? A może po prostu dlatego, że łabędź jest pięknym ptakiem i dlatego był wówczas popularnym symbolem aptek? Tego się pewnie już nie dowiemy...

 

Aptekarz, czyli producent

Apteka pod Łabędziem zajęła piwnice i parter nowej kamienicy. Działała bez prądu, bieżącej wody, kanalizacji. Na zaplecze, gdzie dziś mieści się muzeum, a które znajduje się wewnątrz budynku i pozbawione jest okien, naturalne światło wpadało przez szklany sufit, będący jednocześnie podłogą następnej kondygnacji. W ten sam sposób oświetlona była piwnica, w której mieściły się magazyny surowców niezbędnych do produkcji leków.

Bo, co warto sobie w tym miejscu uzmysłowić, dziewiętnastowieczny aptekarz nie sprzedawał gotowych leków. On je produkował. Musiał więc posiadać odpowiednie umiejętności, wiedzę i zaplecze. Mentzel doskonale to rozumiał. Chciał przy tym działać na szerszą skalę, konsekwentnie dokonywał więc odpowiednich zakupów, kupił nowoczesną na owe czasy tabletkarkę, co już pod koniec XIX wieku umożliwiło mu na wpół przemysłową produkcję leków.

 

Rumianek i krokodyl

Jego następcy rozwijali aptekę przez kolejne lata aż do momentu jej znacjonalizowania. Placówkę przemianowano wówczas na Aptekę Społeczną nr 39 i pozbawiono łabędzich figur. Rzeźbę łabędzia, zdobiącą do tego momentu wejście do budynku, wywieziono do Muzeum Farmacji do Krakowa.

Reperywatyzacja, która dokonała się kilkadziesiąt lat później, przywróciła łabędzie aptece. Staraniem Bartłomieja Wodyńskiego przed wejściem pojawiła się kopia dawnej rzeźby (oryginał – sprowadzony z Krakowa – do Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy), wewnątrz kolejne figurki łabędzi i szereg innych eksponatów. Aż w końcu było ich tyle, że grzechem byłoby zachować je dla siebie, nie udostępniać innym. Kilka pomieszczeń aptecznych zamieniono więc w 2003 roku w muzeum. Odkurzono urządzenia laboratorium galenowego, niegdyś świetną tabletkarkę, stare buteleczki, moździerze, pudełka, gąsiory i beczki do dziś pachnące przechowywanym w nich niegdyś rumiankiem. Suszarnię wypełniono ziołami, wywieszono na ścianach stare recepty i dyplomy. Kolejne eksponaty zbierano w zaprzyjaźnionych aptekach; były to zdjęcia, butelki i buteleczki od leków, pudełka po kremach i pudełeczka po różnych proszkach. Miseczki, moździerze, menzurki, wagi, marki, naklejki, apteczki domowe i podróżne... Do tego dodano jeszcze wypchanego krokodyla wiszący obecnie nad laboratorium galenowym, należącego jak wąż i żółw do dawnych curiosa pharmaceutica (osobliwości farmaceutycznych).

 

Księga pełna zachwytu

Dziś muzeum prezentuje zwiedzającym około 7 tys. eksponatów, do tego kilka tysięcy książek, z których najcenniejsze to atlas anatomiczny z 1613 r. i zielnik francuski z 1878 r.

W księdze pamiątkowej muzeum naleźć można dziesiątki wpisów w najrozmaitszych językach. Wszystkie pełne zachwytu, bo historia, którą przybliża muzeum, okazuje się fascynująca, barwna, ciekawa. Jest to historia miejsc, ale i ludzi. Takich, jak Constantin Mentzel, ale i Ignacy Rochon, który był ostatnim właścicielem Apteki pod Niedźwiedziem i został rozstrzelany przez Niemców na początku II wojny światowej.

 

 

MJ

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.