artykuły
Udostępnij

Trzy Noble z medycyny

Tegoroczne Nagrody Nobla z dziedziny fizyki oraz chemii zostały przyznane za odkrycia, które mają ogromne znaczenie dla medycyny. Nobliści z fizyki zostali nagrodzeni za technikę, która wykorzystywana jest, m.in. w laserowych operacjach oczu. Dzięki laureatom z dziedziny chemii możliwe zaś było stworzenie nowych leków przeciwnowotworowych.

Trzy Noble z medycyny

Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki została przyznana trójce naukowców, których badania dotyczą (najogólniej mówiąc) metod laserowych. Jednym z uhonorowanych badaczy jest 96-letni Arthur Ashkin, będący najstarszą osobą, która otrzymała tę nagrodę.

Ashkin jest twórcą optycznej pęsety, rodzaju laserowej pułapki, w którą można złapać obiekty w mikro- i nanoskali. Pierwszy eksperyment, w którym twórca wykorzystał optyczną pęsetę, polegał na złapaniu jednego końca nici DNA i rozwinięciu jej pod mikroskopem. Był to rok 1986 r. Rok później Ashkin użył optycznych pęset do złapania żywych bakterii (i nic komórkom bakteryjnym się nie stało!). Dziś technika stworzona przez Ashkina stosowana jest do segregacji komórek, mierzenia właściwości mechanicznych błon komórkowych, nici DNA czy badania procesów biochemicznych, zachodzących w komórkach.

…i trzecia kobieta w historii

Pozostała część tegorocznej Nagrody Nobla z fizyki trafiła do Gerarda Mourou i Donny Strickland. Strickland jest dopiero trzecią kobietą, która otrzymała tę nagrodę: jej poprzedniczkami były w 1903 roku Maria Skłodowska-Curie (za badania nad promieniotwórczością) oraz w 1963 roku Maria Goeppert Mayer (za odkrycia związane ze strukturą powłokową jądra atomowego). Co ciekawe, Strickland była doktorantką, gdy dokonała odkrycia, za które została wyróżniona tegorocznym Noblem.

Mourou i Strickland zostali uhonorowani za metodę wzmacniania ultrakrótkich impulsów laserowych (metodę CPA, od ang. Chirped Pulse Amplification). Ultraszybkie lasery są wykorzystywane powszechnie w fizyce, chemii, inżynierii czy medycynie. Dzięki nim możliwe jest śledzenie niezwykle szybkich procesów fizycznych, reakcji chemicznych i biochemicznych. Na początku lat 80. możliwe było generowanie impulsów, które trwały nanosekundy; pod koniec lat 80. otrzymywano stabilne impulsy trwające femtosekundy; na przełomie wieków były to już attosekundy. Im krótszy czas trwania takiego impulsu, tym precyzyjniejsze obraz jest otrzymywany: dziś dzięki impulsom o czasie attosekund możemy podglądać przeskoki elektronów w atomach czy tworzenie się (lub zrywanie) wiązań chemicznych. Metoda CPA jest też powszechnie wykorzystywana w laserach, stosowanych w operacjach narządu wzroku – a co roku na całym świecie wykonywane są miliony takich zabiegów. Stosuje się ja również przy obróbce materiałów, stosowanych w medycynie: do zmieniania powierzchni implantów czy do produkcji stentów, niewielkich sprężynek, przywracających drożność naczyniom krwionośnym.

Ewolucja w probówce

Tegoroczna Nagroda Nobla z dziedziny chemii została z kolei przyzna za przyspieszoną, ukierunkowaną ewolucję białek w laboratorium. Pierwszą z trójki laureatów jest Frances Arnold, która stworzyła tę „ewolucję w probówce”. Jej metoda polega na tym, że wybierany jest jeden gen, kodujący pożądane przez badaczy białko. Gen ten poddawany jest mutacjom – celem jest stworzenie jak największej liczby wariantów danego białka. Następnie dokonywana jest selekcja i wytypowane zostają białka o najbardziej potrzebnych właściwościach. Procesy mutacji i selekcji są zapętlone aż osiągnie się „ideał”. W ten sposób możliwe było stworzenie lepszych leków, pozyskiwanie biopaliw czy synteza istotnych substancji chemicznych.

Pozostałych dwóch laureatów (George Smith oraz Gregory Winter) zostało uhonorowanych za metody wykorzystania „ewolucji w probówce” w praktyce. Smith stworzył metodę prezentacji fagowej, która wspomaga tworzenie nowych przeciwciał, powszechnie stosowanych w leczeniu. Pozwala ona na badanie oddziaływań białko-białko czy białko-inne cząsteczki. Dzięki niej możliwe było stworzenie immunotoksyn, nowej klasy leków przeciwnowotworowych, działających jak samonaprowadzające się torpedy: przeciwciało rozpoznaje cel, a przyłączone do niego toksyny zabijają komórki, np. nowotworowe. Winter otrzymał swoją część Nagrody Nobla za praktyczne wykorzystanie stworzonej przez Smitha metody. W 2002 roku zaakceptowany został pierwszy lek oparty o prezentację fagową, adalimumab. Stosowany jest do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy i nieswoistego zapalenia jelit.

 

Na podstawie:

www.nobelprize.org

 

 

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.