artykuły
Udostępnij

Po pierwsze bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo transfuzji krwi w ostatnich latach znacznie się poprawiło dzięki wdrożeniu nowoczesnych technik biologii molekularnej. Jakim badaniom poddawana jest krew pochodząca od dawcy zanim trafi do potrzebującego? Jak zmieniła się częstość występowania chorób wirusowych u dawców krwi w ostatnim ćwierćwieczu?

Po pierwsze bezpieczeństwo

Centra krwiodawstwa dbają o bezpieczeństwo zarówno dawców krwi, jak i osób jej potrzebujących. Dlatego też przed donacją przeprowadzany jest wywiad medyczny z potencjalnym dawcą, wykonywana jest morfologia lub oznaczenie hemoglobiny we krwi, a przed samym oddaniem krwi dawca jest badany przez lekarza. Wszystkie zabiegi medyczne wykonywane są przy użyciu jednorazowego sprzętu. Krew pochodząca z donacji jest też później badana pod kątem oznaczania przeciwciał i antygenów wirusowych oraz odczynników kiłowych.

Biologia molekularna w służbie krwiodawstwa

Polska była jednym z pierwszych krajów, które wdrożyły metody biologii molekularnej do badań krwi, pochodzącej od krwiodawców. Oznaczenia w kierunku HCV RNA w osoczu przeznaczonym do frakcjonowania były wykonywane od 1999 roku – od 2002 roku zaś dotyczą wszystkich donacji. W 2003 roku po raz pierwszy wdrożono badania HIV RNA we krwi pochodzącej od dawców. Od 2005 roku HIV RNA i HBV DNA zostały włączone do listy obowiązkowych oznaczeń u krwiodawców. Z czasem zmieniła się też sama technika oznaczeń molekularnych – początkowo oznaczenia wykonywane były w minipulach, czyli w osoczu zlanym z różnych pobrań krwi, z 48 donacji (do 2005 roku), a z czasem z 24 donacji (2005-2007) lub 6 donacji (od 2007 roku).

Oprócz wcześniej wspomnianych oznaczeń HCV RNA, HIV RNA i HBV DNA, wykonywane są również oznaczenia antygenów HBs i przeciwciał anty-HCV oraz anty-HIV1/2. Badania przy użyciu technik biologii molekularnej zastąpiły obowiązkowe do 2012 roku oznaczenia aktywności enzymu aminotransferazy alaninowej (ALT), której aktywność związana była z funkcjonowaniem wątroby.

Jeżeli krew ma służyć do produkcji immunoglobuliny anty-D i anty-HBs, badana jest dodatkowo pod kątem DNA parawirusa B19. U ponad połowy osób nim zarażonych zakażenie przebiega bezobjawowo lub z niewielkimi, grypopodobnymi objawami. Zaawansowane zakażenie może zaś doprowadzić nawet do zapalenia stawów, naczyń krwionośnych, nerwów obwodowych, nerek czy mięśnia sercowego.

Zdrowsi krwiodawcy?

Nowoczesne techniki pozwoliły na zwiększenie bezpieczeństwa transfuzji krwi. Dzięki nim możliwe jest wykrywanie nawet utajonych zakażeń wirusowych, których zdiagnozowanie wcześniej nie było możliwe.

W latach 80. XX wieku Polska była jednym z państw o najwyższym współczynniku zapadalności na wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B). W 1994 roku u około 1 procenta dawców pierwszorazowych oraz u około 0,1 procenta dawców wielokrotnych wykrywano antygen HBs, wskazujący na występowanie WZW B. W 2013 roku u osób oddających krew po raz pierwszy ten antygen znajdowany był już tylko w 0,3 procenta przypadków, zaś wśród krwiodawców wielokrotnych były to pojedyncze przypadki. Oprócz antygenu HBs stacje krwiodawstwa oznaczają również HBV DNA. Często stwierdzana jest obecność HBV DNA przy jednoczesnym braku antygenu HBs – świadczy to w większości przypadków o występowaniu ukrytego zapalenia wątroby.

Krew badana jest także pod kątem poziomu przeciwciała anty-HCV, świadczącego o zapaleniu wątroby typu C (WZW C). W latach 1993-2013 liczba chorych na WZW C dawców krwi czy to pierwszorazowych, czy wielokrotnych nie zmieniła się znacząco. W przypadku osób oddających krew po raz pierwszy statystyki mówią o około 0,8 procenta chorych, zaś u dawców wielokrotnych jest to około 0,2 procenta. Wcześniej głównym źródłem zakażenia tym wirusem była służba zdrowia (zakażenia szpitalne, u dentystów czy podczas zabiegów wymagających przetoczenia krwi), dziś to raczej przypadkowa ekspozycja na krew, zażywania narkotyków, kontakty seksualne z dużą liczbą partnerów, a także wspólne używanie maszynek do golenia czy szczoteczek do zębów.

Od 2009 roku stacje krwiodawstwa obserwują niewielki wzrost zakażeń wirusem HIV – zarówno u dawców pierwszorazowych, jak i wielokrotnych. Stwierdzanych jest około 7-9 przypadków na 100 tysięcy donacji.

Krew nadal jest wyjątkowym darem, ponieważ nadal nie jesteśmy w stanie jej wyprodukować w sposób syntetyczny. Nad bezpieczeństwem samego procesu donacji, jak i późniejszej transfuzji pieczę sprawują stacje krwiodawstwa. Dzięki nowoczesnym technikom biologii molekularnej przetaczanie krwi staje się coraz bezpieczniejsze.

 

Na podstawie:

P. Grabarczyk, A. Kopacz, E. Sulkowska, D. Kubicka-Russel, M. Mikulska, E. Brojer, M. Łętowska, Badania wirusów przenoszonych przez krew u dawców krwi w Polsce. Przegl. Epidemiol. 69 (2015) 591 - 595

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.