artykuły
Udostępnij

Po co nam menopauza?

My, ludzie, należymy do grupy zaledwie kilku gatunków zwierząt, które przechodzą menopauzę, a więc bezpowrotnie tracą płodność na długo przed zakończeniem życia. Jednak właściwie po co natura pozbawiła nas możliwości rodzenia dzieci po osiągnieciu pewnego wieku?

Po co nam menopauza?

Istnieje kilka hipotez, wyjaśniających ewolucyjne przyczyny pojawienia się menopauzy u kobiet. Wszystkie te teorie wzajemnie się uzupełniają, jednak żadna z nich w pełni nie tłumaczy zjawiska menopauzy. Zakładają one, że wystąpienie menopauzy u naszych przodków rzutowało na osiągnięcie sukcesu reprodukcyjnego poprzez bezpośrednie lub pośrednie zwiększenie szansa na przeżycie jak największej liczby zdrowych dzieci w danej społeczności. Menopauza przyczyniła się też do wydłużenia życia ludzi.

Miesięczna przerwa

Słowo menopauza wywodzi się od dwóch greckich słów: meno, czyli miesiąc oraz pausis, czyli przerwa. Menopauza w życiu naszych przodków pojawiła się prawdopodobnie 1,6-0,5 miliona lat temu, a jednak pierwszy jej profesjonalny, medyczny opis został stworzony dopiero w 1812 roku przez francuskiego lekarza de Gardanne’a.

Dziś menopauzę definiuje się albo jako „ostatnią w życiu miesiączkę, która pojawiła się w wskutek systematycznie postępującej utraty pęcherzyków jajnikowych aż do momentu, w którym cykle menstruacyjne znacznie się wydłużają i ostatecznie ustępują”, albo jako „zaprzestanie wydzielania przez jajnik sterydowych hormonów płciowych w wyniku wyczerpania się oocytów”. W praktyce wiek, w którym kobieta przeszła menopauzę określa się retrospektywnie – po 12 miesiącach od wystąpienia ostatniego krwawienia miesięcznego. Zazwyczaj kobiety przechodzą menopauzę między 45 a 55 rokiem życia, a mediana wieku w Polsce to 51,2 lata. Oznacza to, że po menopauzie czeka kobietę 60% maksymalnej długości życia (lub 38% średniej długości życia). To bardzo dużo, bo najbliżsi nasi krewni (szympansy czy rezusy) mogą liczyć, że po menopauzie przeżyją od 8 do 40% maksymalnej długości życia.

Hipotezy

Pierwsze próby wyjaśnienia menopauzy zaczęły się w latach 50. XX wieku i głosiły, że zjawisko to mogło się ujawnić u naszych przodków dopiero, jak średnia długość życia się wydłużyła powyżej 50 lat. Dziś wiemy, że to błędne założenie, bo to właśnie menopauza odpowiada za wydłużenie naszego życia.

Jedna z hipotez, którymi tłumaczy się dziś pojawienie się menopauzy u naszych przodków, nosi nazwę hipotezy wtórnej bezradności. Początkowo wzrost mózgu u człekokształtnych był ograniczony tylko przez koszty metaboliczne, jakie ponosiła matka w czasie ciąży. Gdy stanęliśmy na dwóch nogach, zaczęła nas ograniczać jednak szerokość miednicy, a noworodki ludzkie zaczęły rodzić się kompletnie bezradne (mówi się o wtórnej bezradności), potrzebujące opieki przez długi czas aż do osiągnięcia dojrzałości płciowej. Matka rodziła kilkoro dzieci i każde z nich potrzebowało opieki, przez co czas na opiekę nad potomstwem zajmować większość życia kobiety. Ewolucja zaczęła faworyzować matki, które zamiast rodzić nowe dzieci (bez gwarancji na dożycie osiągnięcia przez nie dojrzałości) inwestowały swoje zasoby we wsparcie sukcesu rozrodczego potomstwa. Menopauza stała się więc ewolucyjnym kompromisem, skierowaniem zasobów matki w stronę zapewniania lepszej jakości niż ilości potomstwa.

Podobne założenia ma hipoteza matki, w której zwraca się uwagę na to, że rodzenie dzieci do późnej starości obarczone jest dużym ryzykiem śmierci dla matki i noworodka, a także gorszymi szansami na przeżycie dla jej dzieci, które już są na świecie (i które nadal potrzebują opieki). Menopauza po prostu ogranicza to ryzyko, wspierając lepszą opiekę nad potomstwem.

Z kolei w hipotezie babki zakłada się, że kobiety, które wcześnie zaprzestały rodzenia dzieci, zyskiwały przewagę ewolucyjną, gdy poświęcały swój czas na pomoc innym matkom w swojej społeczności. Gdy córki miały zapewnioną pomoc babki, mogły wcześniej zacząć rodzić dzieci, a odstęp między kolejnymi ciążami mógł być krótszy. Zwiększyło to szanse na rodzenie i wychowywanie zdrowszych dzieci. Analiza rejestrów kościelnych rodzin z Quebecu z XVII/XVIII wieku pokazała, że mieszkanie matki z córką zwiększało liczbę dzieci, które córka urodzi (średnio o 2), jak również prawdopodobieństwo osiągnięcia dorosłości przez wnuki. Gdy matka nie mieszkała z córką, wiek urodzenia pierwszego dziecka był późniejszy, wnucząt rodziło się mniej i rzadziej osiągały dorosłość.

Każda z tych hipotez pokazuje, jak ważna dla rozwoju rodziny jest babcia, czyli kobieta, która nie mogąc już mieć własnych dzieci, ofiaruje swoją pomoc kolejnym pokoleniom.

 

Na podstawie:

M. Kaczmarek, Koncepcja menopauzy w ujęciu ewolucyjnym. Poznańskie Studia z Filozofii Nauki 23(2) (2014) 119-144

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.