artykuły
Udostępnij

Palący problem z lekami

Dym papierosowy zawiera ponad cztery tysiące różnych związków chemicznych, które działają nie tylko toksycznie na organizm, lecz mogą również zmieniać działanie leków. Na czym mogą polegać te zmiany? Dlaczego o paleniu papierosów należy uprzedzić onkologa, kardiologa czy psychiatrę?

Palący problem z lekami

W Polsce regularnie po papierosy sięga około czterdziestu procent mężczyzn oraz jedna czwarta kobiet. Siedmiu na dziesięciu palaczy stosuje różne leki – których wchłanianie, działanie oraz wydalenie mogą być zaburzone przez substancje zawarte w dymie papierosowym. Wśród ponad czterech tysięcy związków chemicznych, które dotychczas znaleziono w dymie papierosowym, z punktu widzenia działania leków najważniejsze są wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA; w tym benzoatracen, benzopieren), nikotyna, tlenek węgla (czad) czy organiczne pochodne metali ciężkich.

Farmakokinetyka

W jednym z badań nad wpływem dymu papierosowego na działanie leków wykazano, że jedna trzecia substancji aktywnych oddziałuje z zawartymi w papierosach substancjami. Zmiany dotyczą zarówno fazy farmakokinetycznej, jak i farmakodynamicznej.

Zawarte w dymie papierosowym wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne wpływają na absorpcję leków. Wynika to przede wszystkim ze zmian w stanie fizjologicznym błon śluzowych i naczyń krwionośnych – przekładając się na zmniejszone wchłanianie, a tym samym stężenie maksymalne leku. Pod wpływem WWA zmieniać się może również dystrybucja farmaceutyku w organizmie. Przykładowo może być więcej receptorów wiążących leki, co powoduje zmniejszoną ilość substancji aktywnej krążącej we krwi.

Substancje z dymu papierosowego mogą również wpływać na biotransformację leków, zmieniając działanie cytochromu P450 – najważniejszego układu enzymatycznego, odpowiadającego za przekształcenia większości leków. Związki te indukują izoenzymy CYP1A1, CYP1A2 czy CYP2E1, co prowadzi do przyspieszonego metabolizmu leków oraz konieczności zwiększenia ich dawki w celu osiągnięcia porównywalnego efektu terapeutycznego co u osób niepalących. W przypadku proleków, czyli leków, które dopiero w organizmie przekształcane są w swoją aktywną formę, przyspieszony metabolizm powoduje zwiększenie stężenia substancji aktywnej w krwioobiegu. Dlatego też dawka niektórych proleków u palaczy powinna być zmniejszona, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz by ograniczyć toksyczność. Także eliminacja leków z organizmu osób palących jest przyspieszona, a to z kolei przekłada się na skrócenie czasu półtrwania leku.

Farmakodynamika

Leki mogą oddziaływać z substancjami z dymu papierosowego także w fazie farmakodynamicznej. Odpowiada za to głównie zawarta w papierosach nikotyna. Może ona konkurować z lekiem o miejsce wiązania w receptorze, działać synergicznie lub wzajemnie znosić działanie wraz z substancją aktywną leku. Sama nikotyna jest agonistą receptorów N-acetylocholinowych i zwiększa wydzielanie noradrenaliny i dopaminy. Jeśli substancja aktywna leku również sprzyja produkcji tych neuroprzekaźników, zauważany jest synergizm addycyjny z nikotyną, a to prowadzi do wzmocnienia działania takiego leku. Przykładem takich substancji aktywnych są pseudoefedryna, lewodopa czy selegilina. Jeśli jednak substancja zawarta w leku działa przeciwstawnie do nikotyny w układach biologicznych, to palacz może mieć większą ochotę na palenie, ponieważ obniża się w jego organizmie poziom dopaminy – substancji, która niekiedy nazywana jest „przekaźnikiem przyjemności”.

Szczególna uwaga

W przypadku osób palących i zażywających leki przeciw zaburzeniom rytmu serca (np. flekainid, lidokainę, meksyletynę, propranolol) lekarz może zadecydować o zwiększeniu dawki farmaceutyku. Podobny zabieg może być konieczny u chorych, którzy leczeni są onkologicznie przy użyciu erlotinibu czy irinotekanu.

U palących astmatyków zauważalne jest zmniejszenie działania przeciwzapalnego takich leków, jak beklometazon, flutikazon czy prednizolon. Palacze mogą też odczuwać osłabione działanie opioidowych leków przeciwbólowych, w tym morfiny, pentazocyny czy propoksyfenu.

Palenie papierosów sprzyja zwiększonej biotransformacji leków przeciwdepresyjnych (np. flowoksaminy). Z kolei osoby palące, które cierpią na schizofrenię, potrzebować mogą wyższych dawek leku przeciwpsychotycznego. Co ciekawe, aż siedemdziesiąt-osiemdziesiąt procent osób ze schizofrenią pali papierosy!

Wymienione wyżej leki, których działanie jest zaburzone przez substancje zawarte w dymie papierosowym, są tylko przykładami. Z punktu widzenia prawidłowej terapii bardzo ważne jest uprzedzenie lekarza prowadzącego o fakcie palenia tytoniu – pozwoli to na dobranie optymalnej dawki leku tak, aby efekt terapeutyczny być jak najlepszy.

 

Na podstawie:

M. Delijewski, M. Ł. Goniewicz, Interakcje leków z dymem papierosowym w praktyce farmaceuty. Farm. Przegl. Nauk. 12 (2010) 43-59

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.