artykuły
Udostępnij

Opieka farmaceutyczna

Idea opieki farmaceutycznej powstała ponad 30 lat temu w Stanach Zjednoczonych i od tego czasu staje się coraz popularniejsza.. Jej głównym założeniem jest zmiana orientacji zawodu farmaceuty: ze sprzedawcy leków na partnera lekarza, biorącego udział w doborze schematu leczenia.

Opieka farmaceutyczna

Opieka farmaceutyczna - co to takiego?

Rozmowa pacjenta z aptekarzem, zakończona zakupem wybranego leku, to doradztwo fachowe, nie opieka. Żeby doradztwo można było nazwać opieką farmaceutyczną, farmaceuta musi sporządzić pisemną informację o wszystkich wydanych lekach i przyczynie ich zakupu. Ta dokumentacja jest na stałe przechowywana w aptece i dostępna do wglądu pacjenta oraz jego lekarzy prowadzących. Są w niej zawarte podstawowe informacje dotyczące wieku, wagi, ogólnego stanu zdrowia (zwłaszcza w zakresie występowania chorób przewlekłych), kopie wyników badań laboratoryjnych oraz wszystkich leków przyjmowanych przez pacjenta. Umożliwia to późniejsze prześledzenie historii choroby, a także potwierdzenie, że pacjent leczy się regularnie.

 

Niezbędne warunki

By prowadzić opiekę farmaceutyczną, apteka powinna zapewnić niezbędną prywatność podczas rozmowy, na przykład przeznaczając do tego celu niewielkie, oddzielne pomieszczenie. Powinny się w nim znaleźć krzesła dla pacjenta i aptekarza, niewielki stolik, oraz miejsce do przechowywania dokumentacji. Apteka powinna także zatrudniać odpowiednią ilość magistrów farmacji. Na każdej zmianie, przy pierwszym stole powinien pracować co najmniej jeden magister.

Dokumentacja prowadzona przez farmaceutę w ramach opieki farmaceutycznej powinna dawać możliwość wykrycia interakcji między lekami i ocenę skuteczności leczenia. Pierwszy cel można osiągnąć dzięki odnotowaniu wszystkich środków zażywanych przez pacjenta (również tych bez recepty, o których lekarz nie zawsze wie). Drugi cel - ocena skuteczności - należy przede wszystkim do lekarza. Jednakże lekarz prowadzący ocenia skuteczność leczenia głównie na podstawie efektów: poprawy lub pogorszenia stanu zdrowia. Kiedy lekarz - autorytet - pyta, czy pacjent zażywa leki regularnie, zwykle słyszy odpowiedź twierdzącą, nawet jeśli nie jest ona zgodna z prawdą. Natomiast w aptece można sprawdzić, czy pacjent rzeczywiście wykupował leki regularnie i czy pamięta o ich zażywaniu. Na przykład wydając leki można spytać, o jakiej porze dnia pacjent je bierze i jak często. Jeśli farmaceuta nie zawrze w takim pytaniu sugestii (Bierze Pan/Pani te tabletki codziennie?), to odpowiedź prawdopodobnie będzie szczera.

 

Docelowe grupy pacjentów

Opieka farmaceutyczna w pierwszej kolejności powinna być skierowana do pacjentów z chorobami przewlekłymi (na przykład cukrzycą, nadciśnieniem, astmą). Jest wiele przyczyn wyboru takiej grupy chorób. Przede wszystkim, trwają one długo - nawet kilkadziesiąt lat. Przy tak długim stosowaniu leków można się spodziewać, że z czasem ujawnią się ich działania niepożądane. Pacjenci są często w podeszłym wieku, leczą więcej niż jedno schorzenie i odwiedzają lekarzy różnych specjalizacji. Lekarze, nie mając wglądu do karty pacjenta założonej przez innego specjalistę, mogą przepisać tą samą substancję leczniczą, ale pod inną nazwą handlową - wtedy pacjent może nieświadomie przedawkować leki. Lekarz może także przepisać lek, którego stosowanie grozi wystąpieniem interakcji z innymi substancjami, zażywanymi przez pacjenta. W prawidłowo pomyślanej opiece farmaceutycznej, aptekarz powinien być łącznikiem między pacjentem, lekarzem pierwszego kontaktu oraz wszystkimi lekarzami-specjalistami.

 

Jak wygląda OF w Polsce?

Opieka farmaceutyczna nie jest uregulowana prawnie. Na przeszkodzie dla jej wprowadzenia we wszystkich aptekach stoi głównie konieczność dochowania tajemnicy danych osobowych pacjentów. Opieka farmaceutyczna istnieje obecnie w formie projektów uniwersyteckich, na przykład FONTIC: Farmaceutyczna Opieka w Nadciśnieniu Tętniczym i Cukrzycy typu 2.

Program ten został opracowany przez Uniwersytet Jagielloński i jest prowadzony w wybranych aptekach, które zgłosiły swój udział. FONTIC obejmuje prowadzenie dokumentacji, poinformowanie lekarzy prowadzących pacjenta i zapewnienie im wglądu do danych przechowywanych w aptece. Towarzyszy mu program „Rzuć palenie w aptece”.

Korzystanie z obu programów opieki jest dla pacjentów bezpłatne. Aptekarze zaangażowani w prowadzenie opieki farmaceutycznej mogą korzystać z dodatkowych szkoleń, a także otrzymują wsparcie merytoryczne w zakresie prowadzenia opieki.

 

Szwajcaria - wzór do naśladowania

Sytuacja jest diametralnie różna od polskich warunków. Prowadzi się rejestr wydanych leków indywidualnie dla każdego (!) pacjenta. Dokumentację, za niewielką opłatą, rozpoczyna farmaceuta, gdy pacjent po raz pierwszy dokonuje zakupu w danej aptece. Jeśli ta sama osoba dokona później zakupu w innej aptece, kolejny farmaceuta także pobierze opłatę i założy rejestr, dlatego pacjentom doradza się korzystanie z jednej apteki. Dzięki temu pacjent oszczędza, a farmaceuta ma pełny obraz przyjmowanych przez niego leków.

Więcej niż połowa szwajcarskich aptek pozyskuje dodatkowe informacje na temat swoich pacjentów od ich lekarzy pierwszego kontaktu. Znaczna większość aptek prowadzi edukację zdrowotną i bierze udział w badaniach przesiewowych (na przykład pomiarach ciśnienia tętniczego, by wcześnie wykrywać nadciśnienie u pacjentów). Farmaceuci zajmują się także monitoringiem, czyli bieżącą kontrolą skuteczności leczenia. Ponadto, około 70% szwajcarskich aptekarzy zdobyło dodatkowe wykształcenie (specjalizację w wybranej dziedzinie farmacji) - jest to prawdopodobnie najlepszy wynik wśród krajów europejskich.

 

Agnieszka Stelmaszyk

 

Źródła:

 

1. Berenguer B. i wsp.: "Pharmaceutical care: past, present and future."

2. Strona internetowa programu FONTIC: www.font.edu.pl

3. Szwajcarski Czerwony Krzyż: „HEALTH GUIDE TO SWITZERLAND”

4. Hughes C. M. i wsp.: „Provision of pharmaceutical care by community pharmacists: a comparison across Europe”

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.