artykuły
Udostępnij
Tagi

Jedyna taka w Polsce

Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym gatunkiem węża występującym naturalnie w Polsce. Jej ukąszenie zazwyczaj nie jest groźne dla życia – choć niekiedy konieczne jest zaaplikowanie antytoksyny. Jakie są objawy zatrucia jadem żmii zygzakowatej? Co w sobie zawiera jad i jakie ma działanie?

Jedyna taka w Polsce

W Polsce brakuje danych o liczbie ukąszeń przez żmiję zygzakowatą, jednak szacuje się, że nawet 80 procent ukąszeń przebiega bezobjawowo lub pojawiają się tylko miejscowe dolegliwości. W Europie szacuje się, że co roku umiera 30 osób w wyniku ukąszeń przez różne gatunki węży. Większość tych statystyk dotyczy osób starszych, z chorobami układu krążenia oraz dzieci. Umieralność z powodu ukąszeń żmii jest bardzo niska i szacuje się, że wynosi poniżej 1 procenta.

Objawy

Jad żmii zygzakowatej działa na organizm ofiary najpierw miejscowo, dopiero z czasem ogólnoustrojowo. Maksymalne stężenie toksyny jest osiągane po czasie od 30 minut do 4 godzin po ukąszeniu a okres półtrwania toksyny to od 6 do 16 godzin.

W miejscu ugryzienia widoczne są dwie dziurki po zębach jadowych. Najpierw pojawia się ból i narastający bolesny obrzęk, uczucie mrowienia, tkliwość miejsca ukąszenia, zasinienie, pęcherze, wybroczyny oraz powiększenie najbliższych węzłów chłonnych. Często do objawów miejscowych dochodzą dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie, jak bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka. Może pojawić się gorączka, przyspieszony oddech i wzmożona potliwość. Rzadziej pojawiają się objawy ze strony układu nerwowego: niepokój, senność, dezorientacja, senność.

Ukąszenia ze względu na objawy dzieli się na cztery grupy. Ukąszenia G0 są ukąszeniami „suchymi”, w których stwierdzana jest obecność śladów zębów jadowych, ale nie doszło do zatrucia. W ukąszeniach G1 doszło do łagodnego zatrucia, w wyniku którego pojawiają się tylko lokalne objawy, szczególnie obrzęk, osiągający szczyt po 24-48 godzinach od ukąszenia. Zatrucie umiarkowane z obrzękiem kończyny i objawami ogólnoustrojowymi określane jest jako G2. Mogą się wtedy pojawić umiarkowane wymioty, bóle brzucha, biegunka, nieznaczne wahania ciśnienia krwi. W zatruciu ciężkim (G3) dochodzi do rozległego obrzęku, sięgającego tułowia, oraz do pojawienia się ogólnoustrojowych objawów, zagrażających życiu pacjenta. Tylko około 10-30 procent przypadków ukąszenia ma najbardziej niebezpieczny przebieg, w mniej więcej w 80 procentach ukąszeń osiągane jest tylko stadium G0 lub G1.

Jad (nie)straszny

Jad żmii zygzakowatej jest żółtawą cieczą, będącą mieszaniną około 25 białek i peptydów, w tym fosfolipaz, hialuronidazy, toksycznych polipeptydów, hydrolaz peptydów, w tym metaloproteinaz. Jad ma unieruchomić ofiarę żmii oraz przeprowadzić „wstępne” trawienie tkanek wokół miejsca ukąszenia.

Fosfolipazy, hydrolazy peptydów i hialuronidaza powodują miejscowe zaburzenia homeostazy, które są przyczyną obrzęku, hipowolemii, a także wynaczynienia się osocza do przestrzeni pozanaczyniowej, do czego dochodzi w wyniku uszkodzenia śródbłonka naczyniowego. Metaloproteinazy powodują trawienie macierzy pozakomórkowej. Fosfolipaza jest też mediatorem stanu zapalnego, powodującym paraliż mięśni szkieletowych, uszkodzenia zakończeń nerwowych oraz śródbłonka naczyniowego. Uszkadza fosfolipidy błon komórkowych krwinek czerwonych, powodując wewnątrznaczyniową hemolizę. Rozkłada też czynniki aktywujące płytki krwi. Hialuronidaza, rozkładająca kwas hialuronowy, powoduje zmniejszenie spoistości oraz zwiększenie przepuszczalności tkanek, dzięki czemu jad może przenikać głębiej w ciało ofiary. Obecne w jadzie toksyczne polipeptydy odpowiadają za uszkodzenia nerek, płuc i serca.

Właściwości jadu żmii zygzakowatej były od dawna zaznane medycynie ludowej i nadal wykorzystywane są w medycynie konwencjonalnej. Jad zawiera bowiem substancje o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym oraz zmniejszającym krzepliwość krwi. Jako dodatek do maści może działać regenerująco po urazach, stłuczeniach, zmniejszając krwiaki. Jad stosowany jest również jako składnik rozgrzewający i zmniejszający napięcie mięśniowe w leczeniu chorób reumatycznych, w zwyrodnienia stawów i innych schorzeniach układu ruchu. W kosmetologii jad znalazł zastosowanie podobne do jadu kiełbasianego. Wstrzykiwany jest w celu miejscowego rozluźniania i unieruchomienia mięśni mimicznych.

 

Na podstawie:

U. Czajka, A. Wiatrzyk, A. Lutyńska, Mechanizm działania jadu żmii zygzakowatej i zasady zastosowania antytoksyny w leczeniu. Przegl. Epidemiol 67 (2013) 729 - 733

Tagi
gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie ( 02-255 ) przy ul. Krakowiaków 65 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Krakowiaków 65. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.