artykuły
Udostępnij

Geny ojca a zaangażowanie matki

Naukowcy udowodnili, że zaangażowanie matki w wychowanie potomstwa może zależeć nie tylko od czynników środowiskowych, ale również od genów, które dziecko otrzymało od ojca. Na razie ta zależność została udowodniona u gryzoni, jednak odpowiedzialne za nią ścieżki biochemiczne obserwowane są również u ludzi.

Geny ojca a zaangażowanie matki

Za wszystko zaś odpowiedzialne jest zjawisko imprintingu, znanego też jako naznaczenie genetyczne lub rodzicielskie piętno genomowe.

Imprinting

Każdy z nas otrzymuje od rodziców po jednej kopii każdego z genów. Część z tych genów ma naniesione znaczniki genetyczne, informujące o tym, czy pochodzą od matki czy od ojca. Taki znacznik może dostarczać informacji o tym, czy dana kopia genu ma być aktywna czy nie – jeśli znacznik metyluje dany gen, to czynniki transkrypcyjne nie mogą się do niego przyłączyć i w rezultacie dane białko nie jest produkowane. Zjawisko nanoszenia opisanych wyżej znaczników nosi nazwę imprintingu.

Okazuje się, że to, czy kopie genów pochodzące od ojca będą wyciszone, wpływa na zaangażowanie matki w opiekę nad wspólnym potomstwem. Udowodnili to naukowcy z Uniwersytetu Cardiffa, badając geny wpływające na wytwarzanie przez łożysko hormonów u myszy.

Hormony tworzą więź

Łożysko jest narządem, który tworzony jest przez organizm matki oraz płodu w czasie ciąży. Narząd ten nie tylko dostarcza składniki odżywcze z organizmu matki do ciała dziecka, lecz również może produkować hormony. W przypadku ludzi hormony zaczynają być produkowane przez łożysko już od 10 tygodnia ciąży. Hormonami, wytwarzanymi przez łożysko są między innymi gonadotropina kosmówkowa, progesteron, estrogeny czy laktogen łożyskowy. Funkcją tych hormonów jest wspieranie organizmu matki w donoszeniu ciąży oraz w przygotowaniu jej do porodu i karmienia piersią.

Mogą mieć także wpływ na stopień zaangażowania kobiety w dbanie o sobie w czasie ciąży (co sprzyja prawidłowemu rozwojowi płodu) oraz w opiekę nad nowonarodzonym dzieckiem. Intensywna opieka nad dzieckiem jest jednak zawsze kosztem dla matki, z punktu widzenia ojca zaś – inwestycją w jak najskuteczniejsze przekazanie swoich genów. Okazuje się, że Natura znalazła sposób na rozwiązanie tego konfliktów interesów i dała możliwość sterowania przez geny ojca tym, jak matka będzie zachowywała się wobec ich wspólnego potomka.

Dwa aktywne, dwa nieaktywne

Już od jakiegoś czasu wiadomo, że aktywność niektórych z genów, odpowiedzialnych za wytwarzanie hormonów przez łożysko, jest inna w różnych ciążach tej samej matki. Jednym z takich genów jest gen Phlda2 czy gen Peg3.

Okazuje się, że obecność lub absencja znacznika genetycznego na kopii genu Phlda2 lub Peg3, pochodzącej od ojca, wpływa wytwarzanie hormonów przez łożysko oraz na zachowanie matki po porodzie. Wcześniejsze badania zespołu profesor Rosalind John wykazały, że gdy obie kopie genu Peg3 były aktywne (czyli nie zaszedł imprinting), to zwiększało się poczucie lęku u matki oraz zmniejszała się opieka nad potomstwem.

Ten sam zespół badał, jak znaczniki genetyczne pochodzące od obojga rodziców wpływają na ekspresję genu Phlda2. W naturze najczęściej jedna kopia tego genu (pochodząca od ojca) jest wyciszana. W najnowszym badaniu zespół wykazał, że brak znaczników genetycznych na obu kopiach genu Phlda2 (czyli zdjęcie imprintingu z kopii ojca) powoduje zmniejszenie ilości wytwarzanych przez łożysko hormonów a w rezultacie gorszą pielęgnację potomstwa i chęć budowania nowych gniazd przez mysie matki. A to działa ewolucyjnie na niekorzyść dla ojca. Kiedy jednak obie kopie genu Phlda2 były wyciszone (w tym ta pochodząca od matki), zwiększało się stężenie hormonów produkowanych przez łożysko, a mysia mama więcej czasu poświęcała swoim dzieciom niż dbaniu o swoje gniazdo.

W przypadku ludzi oba te geny (Peg3 oraz Phlda2) też odpowiadają za sterowanie ilością wytwarzanych przez łożysko hormonów, dlatego naukowcy przypuszczają, że podobne zjawisko do zaobserwowanego na myszach może występować również u przedstawicieli naszego gatunku.

 

Na podstawie:

H. D. J. Creeth et al., Maternal care boosted by paternal imprinting in mammals. PLOS Biology (2018), doi: 10.1371/journal.pbio.2006599

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.