artykuły
Udostępnij

Chrystus jako aptekarz

Jednym ze świadectw roli aptekarzy i aptek w społeczeństwie są obrazy prezentujące Chrystusa jako aptekarza. Powstawały one głównie w XVII i XVIII wieku w niemieckojęzycznej części Europy.

Chrystus jako aptekarz

W dawnych czasach choroba postrzegana była jako skutek działań złych bogów, których trzeba było w związku z tym przebłagać lub jako kara za grzechy. To drugie wytłumaczenie towarzyszy nam zresztą do dziś; wciąż spotyka się osoby przekonane o tym, że ich własna choroba lub problemy zdrowotne innych ludzi są karą za niewłaściwe postępowanie. O takich konkluzjach rozmów z pacjentami opowiadają lekarze, pielęgniarki zatrudnione w szpitalach dziecięcych wciąż jeszcze słyszą takie uwagi rodziców pod adresem chorujących dzieci...

Za utrwalenie się takiego stereotypu badacze winią przekonanie, że stworzeni zostaliśmy do życia w szczęściu i radości, w raju, ale z powodu grzechu pierworodnego zostaliśmy z niego wygnani. Nasze życie z winy nas samych nie jest więc usłane różami, ale pełne problemów, chorób, smutku. W ten sposób tradycja chrześcijańska przyczyniła się do podtrzymania znacznie wcześniejszych wierzeń.

 

Żelazo, poty, nacieranie

W wiekach średnich mieszano więc kwestie ciała i duszy, na przykład poprzez takie stwierdzenia, że osoby zepsute i zatwardziałe w grzechu leczyć trzeba rozpalonym żelazem, wypalając to co zepsute, wydobywając nieczystości. Na choroby duszy skuteczne miały też być poty, nacieranie, wymioty, puszczanie krwi, lewatywy. Medyczne odniesienia trafiały więc do kazań, a Chrystus jako ten, który uzdrawia i leczy, postrzegany zaczął być jako lekarz, wkrótce także jako aptekarz. I tak też zaczął być przedstawiany w sztuce. Jako lekarz na przykład z matulą, czyli naczyniem do badania moczu, a od końca XVI wieku – jako aptekarz. Bo, co warto przypomnieć, leczenie chorych, a także sporządzanie leków było w chrześcijańskim świecie domeną osób duchownych. Pierwsze zielarnie i apteki powstawały przy klasztorach, a wiedzę na temat leczniczych właściwości ziół mnisi zachowywali dla siebie. I to oni zakładali pierwsze apteki poza murami klasztorów.

 

Podnoszenie na duchu

W postaci aptekarza szczególnie upodobali sobie Chrystusa Niemcy, Szwajcarzy i Austriacy. To właśnie na terenach przez nich zajmowanych w klasztorach, kościołach farnych i kaplicach pojawiać zaczęły się obrazy przedstawiające Chrystusa jako aptekarza. Z czasem zaczęły też trafiać do aptek klasztornych i miejskich. Miały za zadanie podnoszenie na duchu, dodawanie otuchy chorym i ich rodzinom.

Szacuje się, że do dziś w Europie zachowało się około 150 takich obrazów. Ich autorzy są często nieznani, a ich powstanie szacowane jest na przykład na okolice 1700 roku lub nieco późniejszy czas. Takie obrazy zobaczyć można na przykład w Muzeum Aptekarstwa w Heidelbergu, Muzeum Diecezjalnym w Freising, w Kaplicy św. Wendelina w niemieckim Trillfingen czy Muzeum Historii Farmacji w szwajcarskiej Bazylei.

W książce „Christus als Apotheker”, udostępnionej nam przez Bartłomieja Wodyńskiego, właściciela bydgoskiego Muzeum Farmacji Apteki pod Łabędziem, jej autor Wolfgang-Hagen Hein wymienia 133 takie obrazy. 44 z nich znajdują się w Bawarii, w aptekach, kościołach i muzeach, 30 kolejnych w austriackim Tyrolu, niemal wszystkie pozostałe w Szwajcarii i Niemczech. Kilkanaście trafiło do odległych krajów: Grecji, Hiszpanii, Szwecji, Francji, na Węgry, nawet za ocean.

Nie wszystkie z tych obrazów pochodzą z dawnych wieków. Uwagę zwraca między innymi ilustracja ukazująca obraz olejny Wernera Pietruszki, powstały w 1968 roku i niezwykle kolorowa emalia Engio G. Weinerta z 1991 roku.

 

Z wagą, wśród naczyń

Bez względu jednak na czas powstania, Chrystus przedstawiony jest na obrazach zwykle w podobny sposób. Stoi lub siedzi za stołem. W ręce ma zwykle wagę apteczną, czasem kielich. Na stole lub na szafkach stoją butelki oraz naczynia drewniane lub ceramiczne, a w nich takie „medykamenty” jak wiara, nadzieja, miłość, męstwo... Na obrazach tych częste są też motywy roślinne, są to jednak wybrane rośliny, symbolizujące zmartwychwstanie, takie jak krzyżownica górska gorzka, zakwitająca w czasie Wielkiego Tygodnia, czy też bratek, konwalia, niezapominajka. Dodatkowym, powtarzającym się akcentem na takich obrazach są cytaty biblijne.

 

Po jeziorze pływa łabędź

W Polsce tradycja przedstawiania Chrystusa jako aptekarza nie jest zbyt znana. Muzeum Farmacji w Krakowie sprzedaje jednak reprodukcje czterech takich obrazów, jak się okazuje, powracają też do tematu współcześni nam artyści.

Jedno z takich nowych dzieł znaleźć można w bydgoskiej Aptece pod Łabędziem, przy której działa Muzeum Farmacji. Obraz, którego autorem jest Ignacy Bulla, namalowany został w 2003 roku. Chrystus przedstawiony na nim trzyma w ręce wagę aptekarską, na stoliku tuż obok niego stoją kielich i naczynia na leki, leży także opasła księga. W tle stoją butelki i słoiki z lekami, za oknem, po jeziorze pływa łabędź.

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych przeze mnie w toku rejestracji w zakresie dostępu i korzystania z Portalu.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach edukacyjnych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Wyrażam zgodę na używanie automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego, zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243, 827, 1198, z 2015 r. poz. 1069).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.