Zdrowy mężczyzna oddaje mocz przeciętnie 3–4 razy na dobę. Jednak starsi panowie zaczynają mieć z tym kłopoty. Oddają mocz w coraz mniejszych ilościach i coraz częściej. Niekiedy muszą czynić to również w nocy. Przyczyną jest łagodny rozrost gruczołu krokowego.

Gruczoł krokowy zwany z łac. prostatą.
Gruczoł krokowy zwany też sterczem to ważny męski narząd płciowy. Ma on wymiar orzecha włoskiego i położony jest bezpośrednio pod pęcherzem moczowym. Wytwarza wydzielinę wchodzącą w skład męskiego płynu nasiennego, która rozrzedza płyn wytryskowy i warunkuje ruchliwość plemników a tym samym zapłodnienie. Prostata usadowiona jest jak mufka na ujściu cewki moczowej wychodzącej z pęcherza. Otoczona jest kurczliwą tkanką mięśniową, która wraz z mięśniami pęcherza moczowego służy m.in. otwieraniu i zamykaniu cewki moczowej przy oddawaniu moczu. U starszych panów gruczoł często przerasta i jego rozrośnięte podścielisko (gruczolak) „ściska jak obręcz” przewód moczowy, czym utrudnia oddawanie moczu.

Łagodny rozrost prostaty
Przyczyny łagodnego rozrostu gruczołu krokowego nie są do końca wyjaśnione. Obecnie przyjmuje się, że na rozwój tego schorzenia ma w dużym stopniu wpływ zaburzenie poziomu hormonów męskich ( testosteronu ) w okresie męskiego przekwitania (andropauzy) oraz inne czynniki (genetyczne, żywieniowe, itp.). Gdy porównamy gruczoł krokowy starszego mężczyzny do niewielkiej cytryny, przez której środek przebiega cewka moczowa to przerośniętą tkankę gruczołu można porównać do jej miąższu, otaczającego bezpośrednio przewód moczowy. Tylko "gruba skórka cytryny" odpowiada właściwej tkance gruczołowej. „Miąższ” zwany gruczolakiem uciska jak „obręcz” cewkę moczową - czym stopniowo, lecz narastająco zmniejsza jej światło i utrudnia oddawanie moczu. Wskutek tego zdolność pęcherza do wypierania moczu słabnie i nie opróżnia się on całkowicie. Co gorsza mocz stale zalegając w pęcherzu uciska na jego ścianki, a odczuwane parcie zmusza do coraz częstszych wizyt w toalecie.

Typowe dolegliwości osób z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego to:
- zwiększona częstość oddawania moczu w dzień i w nocy (tzw. częstomocz),
- uczucie gwałtownego, trudnego do opanowania parcia na pęcherz,
- "popuszczanie" moczu w wyniku parcia na pęcherz,
- wydłużone oczekiwanie na rozpoczęcie mikcji,
- widoczne osłabienie strumienia moczu,
- wydłużenie czasu potrzebnego do opróżnienia pęcherza,
- konieczność parcia na pęcherz z użyciem tłoczni brzusznej,
- wykapywanie kropli moczu po mikcji.

Ryzyko łagodnego rozrostu prostaty wzrasta z wiekiem.
W wieku ok. 50 lat, u co piątego mężczyzny pojawiają się wyżej wymienione dolegliwości świadczące o powiększeniu się gruczolaka, a w wieku 70 lat już u co drugiego! Warto podkreślić, że proporcje opisanych powyżej dolegliwości są różne u każdego chorego, zaś ich nasilenie bywa zmienne.

Powikłania związane z łagodnym rozrostem stercza.
Zalegający w pęcherzu mocz sprzyja zakażeniom dróg moczowych i stanom zapalnym. Zastoina moczowa zagraża tworzeniem się złogów i kamicą moczową. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych w postaci całkowitego zatrzymania moczu w pęcherzu oraz niewydolności nerek. Na pytanie, jak temu zaradzić odpowiedź przychodzi nie tylko ze strony leków i chirurgii, ale i ze strony ziół.

Jak leczymy łagodny rozrost stercza
Leczenia chirurgicznego z powodu rozrostu gruczolaka wymaga zaledwie 10% pacjentów. Pozostałe 90% może być leczone zachowawczo, tzw. alfa-blokerami, inhibitorami alfa-reduktazy i preparatami pochodzenia roślinnego.

Profilaktyka i leczenie ziołowe
Od wieków w profilaktyce i leczeniu łagodnego rozrostu prostaty stosuje się wyciągi takich leczniczych roślin, jak: kora śliwy afrykańskiej, nasiona dyni, korzeń pokrzywy, zarodki kukurydzy, owoce palmy karłowatej (palmy sabalowej), itp. W wyciągach tych roślin znajdują się lecznicze substancje zwane fitosterolami. Np. aktywny leczniczo tzw. beta-sitosterol obficie występuje w owocach boczni piłkowanej. Fitosterole działają regenerująco na komórki nabłonka gruczołu krokowego, zmniejszają jego obrzęk i wpływają korzystnie na metabolizm testosteronu.

Badania medyczne potwierdzają skuteczność leczenia preparatami ziołowymi
W niedawnych badaniach prowadzonych w Akademii Medycznej we Wrocławiu przebadano skuteczność działania wyciągu z boczni piłkowanej ( Serenoa repens) na hamowanie rozrostu prostaty. Okazało się, że aktywny leczniczo beta-sitosterol i inne substancje lipidowo steroidowe zawarte w tym wyciągu działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo na gruczoł krokowy, co m.in. tłumaczy ich skuteczność leczniczą. Dzięki swym własnościom zmniejszają lokalny obrzęk gruczolaka i jego napór na przewód moczowy. W praktyce oznacza to, że u pacjentów zwiększyła się siła i ilość oddawanego jednorazowo moczu. Pacjenci po 3 miesiącach stosowania leku podkreślali również zmianę swego samopoczucia z nienajlepszego na dobre.

Wniosek z badań pacjentów:
Pacjenci Akademii Medycznej we Wrocławiu cierpiący na łagod ny rozrost gruczołu krokowego przyjmowali doustnie, dwa razy dziennie, po 1 kapsułce preparat „Fitoprost”, (lek produkowany przez znaną wrocławską firmę HASCO-LEK S.A.). Preparat ten zawiera 160 mg wyciągu z owoców boczni piłkowanej (Serenoa repens). Z wrocławskich badań można wysnuć wniosek, że dzięki lekowi „Fitoprost” następuje zmniejszenie dolegliwości związanych z oddawaniem moczu spowodowanych rozrostem gruczołu krokowego . Dzięki temu pacjent rzadziej musi korzystać z toalety, unika wstawania w nocy aby oddać mocz, może też mniej obawiać się komplikacji chorobowych. Podkreślić jednak należy konieczność dokładnej diagnozy schorzenia, gdyż tej chorobie mogą towarzyszyć podobne objawy, jak w przypadku raka gruczołu krokowego. Konieczne są więc okresowe wizyty u urologa.

oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja lek med. Piotr Tederko

Więcej informacji o leku "Fitoprost" znajdziesz na stronie