Grypa i przeziębienie (zaziębienie) - to najczęstsze przypadki zakażenia górnych dróg oddechowych. Obie infekcje wywoływane są przez wirusy. Obydwu tym infekcjom towarzyszą wspólne objawy - zmęczenie, ból gardła, katar, kaszel, gorączka – jak też wyraźnie zróżnicowane nasilenie tych objawów. Większość przypadków grypy rozgrywa się w podobnych przedziałach czasu: zwykle około tygodnia, choć wynikające z tego osłabienie, brak energii i depresja mogą trwać nawet kilka tygodni dłużej. Generalnie, przy zaziębieniach powrót do zdrowia następuje szybciej.

 

1. OBJAWY PRZEZIĘBIENIA

2. GRYPA CZY PRZEZIĘBIENIE?

3. OBJAWY GRYPY

1. OBJAWY PRZEZIĘBIENIA

Jestem trochę zagrypiony.

Często mówisz do rodziny – jestem trochę zagrypiony? A skąd wiesz że to grypa a nie zwykłe przeziębienie kataralne – tzw. ostry nieżyt nosa? A jeśli to grypa – to nie można być trochę albo bardzo zagrypionym! Żaden dreszcz, żaden ból w mięśniach, żadna niewielka początkowo temperatura nie pozwalają ci przewidzieć, z jaką siłą zaatakuje choroba.
Definicja medyczna przeziębienia
Przeziębienie (zaziębienie, zakażenie górnych dróg oddechowych  lub ostry nieżyt nosa) to wirusowe zapalenie górnych dróg oddechowych, co oznacza, że związane jest ono z nosem, gardłem i ich okolicami. Innymi słowy - to ostre, nieswoiste, często przebiegające bez gorączki zakażenie infekcyjne (najczęściej wirusowe!) górnych dróg oddechowych.

Wirusy – wspólna przyczyna przeziębienia i grypy
Spośród wielu głównych rodzin wirusów wywołujących infekcje organizmu człowieka, pięć jest przyczyną większości przeziębień. (Trzy inne rodziny, znane jako typ A, B i C, powodują grypę. ) Wirusy są niebezpiecznymi drobnoustrojami, które potrafią zmieniać swój wygląd, kod genetyczny, a także pozostawać uśpione w naszym organizmie przez długi czas (nawet do kilku lat), by zaatakować w najmniej oczekiwanym momencie. Duża liczba odmian tych wirusów jest przyczyną znacznego zróżnicowania w długości trwania tych chorób, rodzajów objawów i gwałtowności przebiegu, a także różnorodnych powikłań.

Odporność na wirusy przeziębienia

Początek przeziębienia?

Takie objawy początkowe, jak poczucie osłabienia, brak energii i chęci do wyjścia z ciepłego domu na ziąb, ból gardła, mięsni i stawów, zatkany nos i wodnisty katar, a nawet podwyższona temperatura – nie rozstrzygną od razu problemu, czy to grypa czy przeziębienie? Nie pozostanie nam już nic innego tylko przyznać się do choroby, zmierzyć gorączkę i …położyć się do łóżka. Jeśli gorączka przekroczyła 38°C, dobrze jest połknąć np. tabletkę środka przeciwgorączkowego (przeciwzapalnego). Później pozostanie tylko do rozstrzygnięcia – czy to grypa, czy przeziębienie.

Wspólne symptomy przeziębienia i grypy

Wspólnymi objawami są: katar i kichanie, ból gardła, ból mięśni i stawów, gorączka. Co prawda występują one w bardzo różnym nasileniu i z różną częstością, ale dla chorego mogą być początkowo nie do odróżnienia. Nic dziwnego, że za grypę potocznie uważa się liczne przeziębienia kataralne połączone z gorączką, zapalenie jamy nosowo-gardłowej u dzieci czy zapalenie gardła. Ale uwaga, wszystkie te choroby nie mają tak gwałtownego początku jak grypa, ani tak drastycznych objawów i powikłań.

Jakie wirusy powodują objawy przeziębieniowe?

Wirusami infekującymi drogi oddechowe są: rinowirusy, koronawirusy i adenowirusy. Nierzadko także wirusy paragrypy czy tzw. wirusy RS (od angielskiej nazwy respiratory syncytial virus).

Typowe objawy przeziębienia

Po podrażnieniu błony śluzowej przez wirusy - występuje rozszerzenie i wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych; później zaś obrzęk błony śluzowej i zwiększenie wydzielania gruczołów, co doprowadza do  kichania, wodnistego wycieku z nosa, zatkania nosa, podrażnienia spojówek, pobolewania głowy, bólu gardła, stanu podgorączkowego.(Najczęściej temperatura ciała nie przekracza 38 stopni Celsjusza). Po pewnym czasie nierzadko pojawia się suchy, męczący, tzw. nieefektywny kaszel.

Rozwój przeziębienia a grypa

Większości zaziębień nie towarzyszą dreszcze, wysoka gorączka czy też poważniejsze objawy, takie jak podczas grypy. W obu chorobach narasta natomiast podobnie ból gardła, mięśni i stawów, salwy kichnięć.  Przeziębienie w zależności od odporności organizmu infekuje tylko fragment lub całość dróg oddechowych. Kiedy organizm jest osłabiony przez wirusy i objawy przeziębienie łatwo dołączają się do tego powikłania. Dlatego wywołane infekcją zapalenie błon śluzowych obejmuje całość dróg oddechowych, przenosi się na  krtań, zatoki przynosowe oraz często tchawicę i oskrzela.
Przeziębienia - powikłania

Objawy przeziębienia mogą mylić?

Przeziębienie wyróżnia się często początkowym brakiem kaszu, nagminnym bólem gardła, rzadkością bólu głowy,  jak też odmienną temperaturą, która nie jest tak wysoka, jak w grypie. Chociaż możemy mieć wątpliwości, gdy chory już leży. Wówczas śluz spływający do gardła drażni śluzówkę i wywołuje odruch kaszlu. Konsekwencją ostrego nieżytu nosa może być zapalenie krtani. Wirusy atakują tę część gardła, gdzie znajdują się struny głosowe, i mogą powodować wysoką gorączkę. Głos jest schrypnięty i przytłumiony. Oddychanie bywa utrudnione, szczególnie przy wdechu. Jeśli te wszystkie objawy występują jednocześnie, należy jak najszybciej udać się do lekarza, który podejmie odpowiednie leczenie i to różne od leczenia grypy.
 

2. GRYPA CZY PRZEZIĘBIENIE?

Grypa czy przeziębienie?

Powinny nas o tym przekonać początki choroby. Przeziębienie pojawia się stopniowo, powoli, grypa zaś ma dużo gwałtowniejsze objawy. Przeziębienie, czyli wywołane wirusami zapalenie górnych dróg oddechowych, powoduje ból gardła, bóle mięśnii stawów, później także katar i czasem stan podgorączkowy. Kończy się dość szybko. Natomiast grypa pojawia się nagle i ma często groźniejsze objawy. Chory czuje się coraz gorzej z godziny na godzinę, dokuczają mu silne bóle gardła, mięśni, zmęczenie i osłabienie, a także bóle brzucha i bardzo wysoka gorączka. Taki stan może trwać długo, zwłaszcza że po grypie mogą wystąpić powikłania.
Czas trwania grypy a czasokres przeziębienia

U większości pacjentów, u których nie nastąpiły komplikacje pogrypowe podstawowe dolegliwości przeziębienia i grypy  będą się utrzymywały przez okres 4-5 dni. Jednak charakterystyczny objaw grypy - uczucie ogólnego „rozbicia” i silnego osłabienia może utrzymywać się przez 2-3 tygodnie.

 

Różnice w objawach grypy i przeziębienia

 

Rodzaj objawów	Przeziębienie	Grypa
1	2	3
Katar i kichanie	Powszechnie występuje	Czasem występuje, ale rzadko
Nasilenie kataru,	Niezbyt nasilony	Może być wówczas bardzo nasilony
Ból gardła	Powszechnie występuje	Czasem występuje, ale rzadko
Gorączka	Rzadko	Częsta i wysoka powyżej 39 oC
Kaszel	Czasem, zwłaszcza gdy już ustępuje katar	Często
Ból głowy	Rzadko	Objaw dominujący
Ból mięśni i stawów	Umiarowane	Zazwyczaj wystepują, o dużym nasileniu
Uczucie „rozbicia”	Nieznaczne nasilenie	Silne, może utrzymywać się przez 2-3 tygodnie
Skrajne wyczerpanie	Nigdy	Występuje już na początku grypy, często jeden z dominujących objawów
Ból w klatce piersiowej	O nieznacznym lub umiarkowanym nasileniu	Prawie zawsze występuje, nasilenie może być znaczne
Powikłania	Częstość uwarunkowana  indywidualną odpornością oraz jakością leczenia. Zazwyczaj wynikają z nadkażenia bakteryjne	Częstość uwarunkowana  indywidualną odpornością oraz jakością leczenia. Najczęstsze powikłania: zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie lub podrażnienie opon mózgowych, zapalenie mieśnia sercowego, zapalenie nerek. Niektóre powikłania mogą być poważne, wymagające leczenie szpitalnego.

  

3. OBJAWY GRYPY

Łagodny przebieg grypy typu B i C

Grypa typu B i typu C jest generalnie łagodna, gdy występuje u dorosłych; często bierze się je za poważne zaziębienia. Po pojawieniu się u danej osoby grypy typu C odporność organizmu na tę rodzinę wirusów wzrasta na trwałe, tak więc rzadko się zdarza, aby ktoś przechodził ten rodzaj grypy więcej niż raz. Na grypę typu C szczególnie wrażliwe są dzieci i właśnie u nich ma ona najpoważniejszy przebieg.

Pandemie wywołuje wirus typu A!
Tę tzw. prawdziwą, pełnoobjawową grypę wywołuje wirus grypy typu A. Wirusy typu A wywołują  najbardziej gwałtowne objawy - najwyższą gorączkę, ból, skrajne wyczerpanie, ostry nieżyt dróg oddechowych i niebezpieczne powikłania.  Zagrożenie ze strony wirusa typu A wynika również z tego powodu, że łatwo może zmieniać swoją strukturę genetyczną, toteż odporność na ten rodzaj grypy nie jest ani znacząca, ani długotrwała. Dlatego może być przyczyną wybuchu epidemii i pandemii zakażających corocznie milionom ludzi na całym świecie.

Grypa typu A zaczyna się zawsze w sposób gwałtowny.
Grypę typu A cechuje: wysoka gorączka – najczęściej do 39 stopni Celicjusza, dreszcze, bóle kostno- stawowe, bóle mięśni osłabienie, katar, kaszel, zapalenie spojówek, rzadziej bóle brzucha, wymioty i uczucie ogólnego rozbicia. Wyróżnia chorobę - gwałtowne nadejście, zwykle zapoczątkowane wysoką gorączką i dreszczami, (Poprzedzają ją wcześniej pozornie niegroźne bóle pleców, stawów i nóg – podobnie jak w przeziębieniu). Dominującym objawem jest ból rozpalonej od gorączki głowy.

Gdy temperatura rośnie w zastraszającym tempie – to jest grypa typu A!
Początek grypy charakteryzuje się tym, że gorączka rośnie w zastraszającym tempie. W ciągu dnia może wzrosnąć z 37 do 40°C. W niedługim czasie mogą pojawić się katar, ból gardła i kaszel. Do tego dochodzą zwykle dreszcze i wspomniany gwałtowny ból głowy. Uginające się jak pod pijanym nogi, ból stawów, dotkliwie bolące plecy i wszystkie mięśnie uświadamiają nam, że jesteśmy chorzy. Konieczne jest położenie się do łóżka, obfite nawodnienie i zastosowanie środów przeciwgorączkowych (przeciwzapalnych) i przeciwbólowych.
Ostra grypa - światłowstręt
Bolą oczy, a właściwie wnętrza oczodołów. Pojawia się światłowstręt, na który ulgę przynosi zaciągnięcie zasłon w oknach. Leżysz półprzytomny, oddychasz z trudem, boli cię gardło i krtań, męczy suchy kaszel. Jeśli jeszcze masz siłę zastanawiać się nad tym, co ci dolega, to już nie powinieneś mieć najmniejszych wątpliwości, że to grypa. I jedyne co ci pozostaje to ciepłe łóżko, dużo płynów i środki przeciwbólowe i przeciwzapalne obniżające temperaturę ciała.

Kaszel i odksztuszanie w grypie

Najpierw suchy kaszel zamienia się w poczucie „zakorkowania” dróg oddechowych. Wirusy grypy dobrały się już na dobre do błony śluzowej i intensywnie się w niej rozmnażają. Niszcząc kolejne warstwy śluzówki, powodują jej obrzęk, zaczerwienienie i powstanie wydzieliny, którą pomimo bólu gardła musimy odpluwać, aby nie przeszkadzała w oddychaniu. Dobrze jest więc zażyć odpowiedniego syropu. Syrop taki powinien mieć kilka własności leczniczych. Po pierwsze pomoże rozrzedzić zagęszczoną wydzielinę śluzową i ułatwi unieruchomionym rzęskom nabłonka śluzówki jej wydalanie, wraz z zarazkami i innymi zanieczyszczeniami. Po drugie pomoże powlec zmienioną zapalnie, (i „wysuszoną”) śluzówkę warstewką łagodzącego stan zapalny żelu. Najlepiej, aby ten syrop powlekający miał również własności bakteriobójcze.
Zwykle wysoka temperatura utrzymującą się przez 4–5 dni.
W tym czasie drobnoustroje chorobotwórcze wytwarzają jady (pirogeny) drażniące ośrodki cieplne mózgu i przez to podnoszące temperaturę ciała. Czy jednak utrwalony pogląd, że podwyższona temperatura to objaw, który należy bezwzględnie zwalczać, jest słuszny? Okazuje się, że nie. Dowiedziono, że umiarkowana gorączka jest korzystna, gdyż pobudza układ odpornościowy do produkcji specjalnych przeciwciał zwalczających zarazki. Niekorzystna natomiast jest nadmierna gorączka, np. przekraczająca 39°C, którą należy obniżać. U dzieci spowodować może drażliwość, bezsenność czy nawet wystąpienie drgawek. U dorosłych bardzo wysoka temperatura (powyżej 42°C) grozi niszczeniem struktury komórek nerwowych mózgu. Jednak charakterystyczny objaw grypy - uczucie ogólnego „rozbicia” i silnego osłabienia może utrzymywać się przez 2-3 tygodnie. 

Gorączka – szkodzi czy leczy?

 

Oprac. Edward Ozga Michalski