GOOD
Niedziela, 26 października 2014r. • Ewarysta, Lucyny, Lutosławy

Choroby układu pokarmowego


Choroby układu pokarmowego - Celiakia - nietolerancja na gluten

Objawy nietolerancji pokarmowej na glutenRozpoznanie celiakii


Czym dla zdrowego organizmu jest gluten?

Gluten to cenne odżywczo białko roślinne znajdujące się w ziarnach zbóż. Ostatnio stały się popularne w przetwórstwie spożywczym pszenice wysokoglutenowe,  z których mąka daje się uformować w smaczny makaron udziału jajek, które zawierają cholesterol.

Kiedy najczęściej ujawnia się ta choroba?

Celiakia ujawnia się zazwyczaj juz u niemowląt - miedzy 9. a 24. miesiącem życia, zależnie od wieku, w którym wprowadzono do diety gluten.



W przewodzie pokarmowym osoby zdrowej białko z glutenu nie przynosi żadnej szkody, lecz jest cenne odżywczo. Natomiast u dotkniętych wrodzoną cechą nietolerancji glutenu białko to drażni jelita i powoduje biegunki, wymioty, bóle brzucha i inne objawy chorobowe.



Typowe objawy nietolerancji pokarmowej na gluten:

• nieprawidłowe wypróżnienia (obfite, półpłynne stolce z dużą zawartością tłuszczów i śluzu);

• zahamowanie wzrostu (masy ciała i wysokości);

• brak łaknienia;

• zmiany usposobienia (drażliwość).


Uwaga!  Niekiedy zbyt późno rozpoznaje się ”niemą” postać celiakii

W zbyt późno rozpoznanych przypadkach choroby przeważa tzw. „niema” postaćceliakii.
Dotyczy ona chorych, u których stwierdza się zanik błony śluzowej jelit przy braku objawów lub występowaniu nietypowych bądź bardzo skąpych. Do najistotniejszych objawów tej „niemej” postaci choroby należą: niedobór wzrostu, niedokrwistość, krzywica, bóle brzucha, opóźnione dojrzewanie płciowe, afty w jamie ustnej, ubytki szkliwa, męczliwość, apatia.  


Nietolerancja , a może alergia - czy jeszcze inne przyczyny objawów?

Na koniec przypomnijmy, że niekiedy nie możemy wstępnie odróżnić objawów nietolerancji pokarmowe od alergii, czy infekcji zakaźnej  przewodu pokarmowego. Objawy mogą być dość podobne.  Wymioty, biegunki, ból brzucha wywołuje bowiem również uczulenie na jakieś produkt lub jego składnik oraz  zakażenie chorobotwórczymi drobnoustrojami (bakteryjne lub wirusowe), zakażenia pasożytami, czy choćby psychiczny wstręt do danego pokarmu. Niezbędne jest więc  kompetentne badanie lekarskie - o czym w dalszej części tekstu

NA GÓRĘ


Rozpoznanie celiakii u dzieci opiera się na:

1) wykazaniu, że wystąpienie objawów chorobowych ma związek z wprowadzeniem do diety dziecka produktów zawierających gluten;

2) stwierdzeniu „płaskiej” śluzówki jelit (w biopsji jelita cienkiego);

3) wykazaniu obecności swoistych przeciwciał – antyendomyzjalnych lub antyretikulinowych.


Uwarunkowania badań diagnostycznych

Należy jednak pamiętać, że swoiste dla celiakii przeciwciała pojawiają się tylko w czasie stosowania diety z glutenem! Jeżeli badanie krwi zostanie wykonane po zastosowaniu diety bezglutenowej, szanse na ich wykrycie maleją. W sytuacjach wątpliwych, np. u dzieci, u których nieprawidłowo wprowadzono dietę bezglutenową przed wykonaniem biopsji jelita, niekiedy będzie jeszcze konieczny test prowokacji dietą zawierającą gluten. Stwierdzenie prawidłowej śluzówki jelita cienkiego po 2 latach prowokacji wyklucza celiakię.


Rozpoznanie celiakii u dorosłych

Celiakię u dorosłych można rozpoznać na podstawie biopsji jelitowej , a następnie kolejnej biopsji w celu udokumentowania odnowy atroficznych kosmków po 3-6 miesiącach diety bezglutenowej. Celowym jest powierdzenie diagnozy porzez dokonanie jednoczesnych badań serologicznych na wykrycie przeciwciał antyendomysialnych w surowicy krwi.


Długoterminowe skutki nie leczonej choroby

Celiakia jest chorobą charakteryzującą się trwałą nietolerancją glutenu . W tej przewlekłej chorobie pod wpływem glutenu dochodzi do zaniku błony śluzowej jelita, a w efekcie do zaburzeń trawienia i wchłaniania wielu składników pokarmowych.


Celiakalna” sylwetka ciała dziecka

Przy dłużej trwającej chorobie pojawia się „celiakalna” sylwetka ciała: duży brzuch, wysklepiony ponad klatkę piersiową, zawieszony na chudych kończynach, a także niedokrwistość i tężyczka z niedoboru źle wchłanianych substancji odżywczych i witamin. Jednak te ekstremalne objawy celiakii nie zdarzają się obecnie często.


Dlaczego chorujemy?

Celiakia jest jedną z najczęstszych chorób uwarunkowanych genetycznie. Występuje z częstością 1 : 300 urodzeń. Obecnie szacuje się, że na jednego pacjenta z rozpoznaną celiakią przypada blisko 20–30 osób z celiakią nierozpoznaną, utajoną. Przypuszcza się, że toksyczność glutenu dla błony śluzowej jelita wynika z defektu immunologicznego – nieprawidłowości limfocytów T.


Mechanizm chorobowy ułatwiający leczenie

Cechą charakterystyczną celiakii jest glutenozależność. Oznacza ona ustępowanie zmian pod wpływem diety bezglutenowej i nawracanie objawów, gdy diety tej się zaniecha. Na tym mechaniźmie oparte jest leczenie tej choroby.

Leczenie celiaklii


oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja dr n med. Janusz Ciok
gastrolog
NA GÓRĘ
powrót do działu Choroby układu pokarmowego