Baza chorób - Choroby nowotworowe

pokaż wszystkie

Ryzyko raka piersi




EPIDEMIOLOGIA, CZYLI KTO JEST NAJBARDZIEJ ZAGROŻONY RAKIEM?

Nie sposób jednoznacznie określić bezpośredniej przyczyny zachorowania na raka piersi. Można jednak z pewnym prawdopodobieństwem powiedzieć, że duży wpływ na pojawienie się nowotworu złośliwego sutka ma znany epidemiologom zespół czynników ryzyka.


Rosnące ryzyko raka piersi

Rak piersi stał się najczęstszym nowotworem złośliwym kobiet na świecie, jak też i w Polsce.
Na wzrost zachorowań na raka piersi wpływa malejąca dzietność współczesnej rodziny, bowiem najbardziej zmniejsza ryzyko choroby rodzenie kolejnych dzieci. Inne czynniki ryzyka mają mniejsze znaczenie. Zalicza się do nich: doustne środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza, promieniowanie jonizujące, alkohol. Coraz większą uwagę przywiązuje się do ustalenia tzw. grup wysokiego ryzyka, jakimi są np. rodziny, w których często występują przypadki raka piersi. Wiąże się z tym bowiem zwiększone ryzyko choroby, u krewnych pierwszego stopnia. Badane są mutacje specyficznych genów, m.in. mutacje typu BRCA1 i BRCA2, które są przyczyną 5-10% raków piersi. Rosnące znaczenie ochronne przypisuje się diecie (za korzystne jest uznawane jest np. wysokie spożycie owoców i warzyw), wysiłkowi fizycznemu, itp. /wystąpienie W.A Zatońskiego z Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii Warszawa/.
 Wystąpienie na II Ogólnopolskiej Konferencji „Diagnostyki i Leczenia Raka Piersi" 2002.
 


Czynniki ryzyka raka piersi

Uznane przez epidemiologów czynniki ryzyka zachorowania na raka piersi to: nierównowaga hormonalna, ciąża w młodym wieku, okres około i postmenopauzalny, podeszły wiek kobiety, niektóre przechodzone choroby, nieodpowiednia dieta, niezdrowy styl życia oraz kancerogenny wpływ środowiska. Znajomość czynników ryzyka może dopomóc w eliminacji lub ograniczeniu ich wpływu na osoby zagrożone chorobą nowotworową.
 

Ważnym czynnikiem ryzyka są zaburzenia hormonalne
 
Objawy zaburzeń hormonalnych to: z aburzenia miesiączkowania: nieregularne miesiączki, plamienia międzymiesiączkowe, krwotoczne miesiączki u kobiet miesiączkujących. U kobiet po menopauzie niepokojące są krwawienia czy plamienia występujące w kilka miesięcy lub lat po ostatniej miesiączce, przy braku objawów menopauzalnych: uderzeń gorąca, złego samopoczucia. Niepokojący może być również zespół napięcia przedmiesiączkowego (obrzmienie i ból piersi, brzucha, bóle głowy, drażliwość) utrzymujący się dłużej niż 2-3 dni przed wystąpieniem krwawienia. Wszystkie te objawy wymagają konsultacji lekarza ginekologa, gdyż najprawdopodobniej są efektem zaburzeń poziomu estrogenów lub progesteronu.
 

Im dłużej występuje nadmiar estrogenów – tym większe ryzyko raka

Gruczoły piersiowe są wrażliwe na poziom hormonów, zwłaszcza na estrogeny i progestageny. Hormony te, między innymi, kontrolują wzrost i rozwój komórek ciała, w tym piersi. Istnieje wiele danych wskazujących na związek pomiędzy poziomem i czasem działania estrogenów na organizm a rakiem piersi.


Zmiany łagodne w piersiach 


Zmiany łagodne w piersiach w większości powstają pod wpływem dłuższego działania nadmiaru własnych hormonów - estrogenów ( lub pochodzących z nieprawidłowo stosowanych preparatów hormonalnych ). Zmiany te nie są jednoznacznym czynnikiem ryzyka, choć wzbudzają uzasadniony niepokój. Prawdopodobnie niektóre łagodne zmiany w piersiach mogą przekształcić się w formy złośliwe. Zagrożenie zmianami łagodnymi jest przedmiotem badań i analiz.
 

Wczesne objawy raka piersi:
 
Symptomami raka piersi mogą być guzki lub zgrubienia w piersi oraz zmiany kształtu, zarysu lub wielkości piersi. Choć zmiana kształtu lub wielkości piersi może być też wynikiem naturalnych przemian miąższu piersi, w czasie pokwitania lub menopauzy, może też być objawem nowotworu złośliwego. Z innych zmian niepokój powinny wzbudzić - krwista wydzielina z brodawki, zapadnięcie się lub wgłębienie brodawki, wyczuwalne węzły chłonne w dole pachowym. Jednak nawet charakterystyczne objawy nie upoważniają do postawienia diagnozy “na oko”, ponieważ podobnie wyglądają np. torbiele i zgrubienia spowodowane stanami zapalnymi. Toteż wszystkie zmiany w piersi wymagają dokładnego zbadania i regularnej kontroli onkologicznej. (4)
 

Wczesna pierwsza miesiączka i późna menopauza zwiększa ryzyko raka piersi.
 
Dowiedziono, że późny wiek wystąpienia ostatniej naturalnej miesiączki ( tzw. menopauza) zwiększa ryzyko raka piersi.U kobiet u których menopauza wystąpiła przed 45 rokiem życia ryzyko zachorowania jest dwukrotnie mniejsze, niż u kobiet, u których menopauza wystąpiła po 55 roku życia. Wiąże się to z mniejszą liczba cykli miesiączkowych w życiu kobiety i z mniejszym (krótszym) narażeniem na estrogeny. (1). Co więcej kobiety, u których wystąpiła menopauza przed 35 rokiem życia (np. po chirurgicznym usunięciu jajników) są mniej zagrożone rakiem piersi.
 

Ciąża w młodym wieku zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi.

 
Natomiast wpływ na wzrost ryzyka zachorowania może mieć duża liczba cykli miesiączkowych przed pierwszą ciążą.. Najnowsze badania dowodzą, że wczesna donoszona ciąża ma pozytywny wpływ na zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka piersi, niezależnie od karmienia naturalnego, czy sztucznego. Kobiety, które zachodzą w ciążę późno lub pozostają bezdzietne, są bardziej obciążone ryzykiem zachorowania na raka piersi. Ustalono, że ryzyko raka piersi u kobiety rodzącej przed 25 rokiem życia jest dwukrotnie mniejsze, niż u przekładającej pierwszą ciążę po 30 roku życia. Największym ryzykiem zachorowania obarczone są kobiety bezdzietne. (1,3)
 

Posiadanie potomstwa chroni przed chorobą nowotworową piersi?

 
Niektóre badania wykazały niewielki spadek ryzyka zachorowania na raka piersi wraz ze wzrostem liczby urodzonych dzieci.
 

Karmienie piersią zmniejsza ryzyko raka sutka?
 
Ochronnej roli karmienia piersią nie udowodniono jeszcze w sposób wystarczający. Zaobserwowano jednak, że wśród kobiet żyjących na łodziach w Hongkongu - karmiących dzieci prawie wyłącznie lewą piersią, aby mieć wolną prawą rękę do wiosłowania - rak występuje częściej w prawej piersi, nie używanej do karmienia.(3)
 


Aborcja zwiększa ryzyko raka piersi.
 
Ryzyko zachorowania na raka piersi jest znacznie wyższe u kobiet, które poddały się chociaż raz zabiegowi przerwania ciąży. W USA, gdzie dokonuje się rocznie około kilkuset tysięcy zabiegów przerwania pierwszej ciąży - stosunek zachorowań na raka piersi do liczby aborcji wynosi 1:8, co oznacza bardzo wysoki odsetek i wysokie ryzyko choroby. Ta znamienna zależność wynika z wysokiego poziomu hormonów w ciągu trzech pierwszych miesięcy ciąży, w ciągu których dokonuje się najwięcej zabiegów aborcyjnych. Ten zwiększony poziom hormonów jest korygowany (obniżany) w sposób naturalny przez organizm w późniejszych miesiącach ciąży, co oznacza redukowanie ryzyka zachorowania na raka w sposób biologiczny. Samoistne poronienie nie podnosi ryzyka zachorowania, ponieważ wynika na ogół ze zbyt niskiego poziomu estrogenu i progesteronu.
 
Doustne środki antykoncepcyjne

 
mają niewielki wpływ na wzrost ryzyka zachorowania na raka piersi. Ryzyko to zanika 10 lat po zaprzestaniu stosowania środków.
 
Naturalna menopauza
 
wiąże się ze spadkiem poziomu estrogenów. W tym okresie kiedy poziom estrogenów gwałtownie spada roczne ryzyko zachorowania obniża się, aby wzrosnąć po pewnym czasie. Istnieje przypuszczenie, że przedłużanie w sztuczny sposób okresu miesiączkowania, może predestynować do wystąpienia raka piersi.


 
Długotrwała hormonalna terapia zastępcza (HTZ) - ponad 5-7 lat - powoduje wzrost ryzyka zachorowania na raka piersi.
 
Dodanie progestagenów nie zmniejsza ryzyka zachorowania.
 
Ryzyko rodzinne i genetyczne jest istotnym czynnikiem zagrożenia rakiem.
 
Ryzyko rodzinne jest największe w przypadku, jeśli rak piersi wystąpił u tzw. krewnych pierwszego stopnia, szczególnie ze strony matki. Jeżeli matka, siostra, babka lub córka danej kobiety ma (lub mają) raka piersi, to ona sama jest wtedy obciążona 2-3-krotnie większym ryzykiem zachorowania. Ryzyko to jest jeszcze większe, jeżeli u którejś z krewnych stwierdzono chorobę przed 50 rokiem życia, a już szczególnie jest ono wysokie wtedy, gdy choroba pojawiła się u matki danej kobiety, w obu piersiach, przed 35. rokiem życia.
 
Ryzyko raka piersi wzrasta, jeśli nowotwór występuje u 3 bliskich  krewnych.
 
Nawarstwienie się 3 lub więcej zachorowań w jednej rodzinie powoduje u pozostałych kobiet przed 50 rokiem życia zwiększone do 70% ryzyko raka piersi; zaś po 50 roku życia ryzyko to wzrasta dodatkowo o 20-30%. /Badania zespołów naukowych z Centrum Onkologii w Warszawie, Krakowie i Gliwicach/.  Wystąpienie na II Ogólnopolskiej Konferencji „Diagnostyki i Leczenia Raka Piersi" 2002.

Tzw. predyspozycja genetyczna nie zawsze pokrywa się z wynikami testów genetycznych.
 
Tylko u 16% kobiet obarczonych wywiadem rodzinnym występuje mutacja w genach BRCA- 1 i BRCA-2, związana z ryzykiem zachorowania na raka. (3) Kobiety chore na raka trzonu macicy lub jajnika są dodatkowo narażone na zachorowanie na raka piersi.
 
Przebyty rak piersi zwiększa ryzyko zachorowania na raka drugiej piersi.

 
Dlatego nie wolno lekceważyć objawów tzw. niepokoju onkologicznego, zarówno u kobiet, które już były skutecznie leczone i obawiają się wznowy, jak też tych, które obarczone są wymienionymi tutaj czynnikami ryzyka.

Napromienianie okolic piersi zwiększa ryzyko zachorowania.
 
Na przykład kobiety, które były w dzieciństwie lub młodości napromieniane na okolicę klatki piersiowej z powodu różnych chorób mają istotnie zwiększone ryzyko zachorowania na raka piersi. Zauważono też, że kobiety którym w przeszłości wielokrotnie prześwietlano klatkę piersiową z powodu gruźlicy, częściej chorują na raka piersi. Podobnie częściej na raka chorują Japonki, które przeżyły wybuch bomby atomowej podczas II Wojny Światowej. Ryzyko ich zachorowania zależało wprost proporcjonalnie od otrzymanej dawki promieniowania. (3)
 

Czynniki związane ze stylem życia to najogólniej:
 
rodzaj diety, używanie tytoniu i alkoholu, aktywność fizyczna i psychiczna.
 
Dieta
 
może wpływać na zachorowalność na raka piersi, jeśli zawiera dużo nasyconych tłuszczów zwierzęcych. (tłuste mięso, podroby, masło, itp.). Rola tłuszczów zwierzęcych jest na tyle przekonywająca, że ostatnio podjęto masowe badania międzynarodowe w celu porównania ewentualnych różnic w zachorowalności na raka piersi w zależności od różnic w diecie. Obserwuje się, że kobiety otyłe częściej chorują na raka piersi. Przypuszcza się, że wynika to z faktu wytwarzania większej ilość estrogenów u tych kobiet w okresie przekwitania. Estrogeny zaś mogą zwiększać ryzyko rozwoju raka piersi. Spożywanie jarzyn oraz alfa- i beta karotenu stanowi czynnik ochronny rozwoju raka piersi.



 
Alkohol
 
w diecie podnosi ryzyko zachorowania na raka piersi w przypadku kobiet, które spożywają więcej niż 40 g czystego alkoholu dziennie. Alkohol i estrogeny są metabolizowane w wątrobie. Komórki wątrobowe kobiet są zaś szczególnie wrażliwe na toksyczne działanie alkoholu. Po długotrwałym nadużywaniu, alkohol niszczy te komórki, obniżając tym samym przetwarzanie estrogenów. W efekcie poziom estrogenów we krwi wzrasta i w związku z tym zwiększa się ryzyko zachorowania na raka piersi. Zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu, również w formie rozcieńczonej.
 
Palenie tytoniu

 
wydaje się nie mieć wpływu na ryzyko zachorowania, gdyż większość badań nie potwierdza jakiegokolwiek związku pomiędzy paleniem tytoniu a powstawaniem nowotworów złośliwych piersi.
 
Czynniki psychosocjologiczne
 
tj. osobowość kobiety, stan emocjonalny, poziom stresu nie mają wpływu na zachorowalność na raka piersi. Do końca nie potwierdzono hipotezy, że rak piersi częściej występuje u osób po ciężkich doświadczeniach.

Wiek kobiety a ryzyko raka

Nieoczekiwanym cywilizacyjnym zagrożeniem zwiększającym ryzyko zachorowania na raka piersi jest stale wzrastająca długość życia. Im dłużej bowiem żyjemy, również dzięki postępom medycyny - tym więcej elementów DNA jąder naszych komórek ulega uszkodzeniu. Tym dłużej działają wolne rodniki i inne czynniki uszkadzające struktury komórkowe. Wskutek tego - pomiędzy 35 i 70 rokiem życia statystyczne ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta aż 6-ciokrotnie.(1) Co więcej z analiz statystycznych wynika, że aż 80% nowotworów złośliwych stwierdza się u kobiet po 50 roku życia. Nie jest więc prawdą popularne przeświadczenie, że kontrolnym badaniom piersi powinniśmy poddawać się do menopauzy lub jeszcze przez parę następnych lat, a później ryzyko raka maleje. Jest dokładnie odwrotnie, im starsza kobieta, tym bardziej skrupulatnie powinna badać się pod kątem zagrożenia rakiem piersi.

Uwaga!

Do rozpoznania choroby nowotworowej i prawidłowego zaplanowania leczenia nie wystarcza badanie przez lekarza. Często konieczne jest wykonanie mammografii, zdjęć rentgenowskich, tomografii komputerowej, ultrasonografii czy rezonansu magnetycznego. Zazwyczaj niezbędne jest badanie przez patologa próbki materiału pobranego z podejrzanej zmiany.
 

Oprac.mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja dr med. Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.