Baza chorób - Choroby nowotworowe

pokaż wszystkie

Po operacji raka jelita grubego



 

W Polsce rak jelita grubego (rak okrężnicy) jednym z najczęściej występujących, lecz dość późno wykrywanych nowotworów. Wskutek tego skuteczność leczenia choroby jest niska, często pojawiają się wznowy choroby, a odsetek osób po operacji, które przeżywają dłużej niż 5 lat nie przekracza 25%. Ten stan rzeczy wynika z braku popularności i łatwego dostępu do badań przesiewowych.


Wymóg czujności po operacji raka jelita grubego   
 
Ryzyko wznowy choroby dotyczy zwłaszcza osób, u których wykryto nowotwór w II i III stopniu zaawansowania i które przeszły radykalne leczenie chirurgiczne. Oznacza to dla tych osób i ich nadzoru medycznego wymóg wysokiej czujności i nieustannego kontrolowania stanu zdrowia. Wczesne rozpoznanie wznowy raka jelita grubego może bowiem umożliwić kolejną resekcję guza, chemioterapię II rzutu, radioterapię – słowem zapewnić choremu kolejną szansę wyleczenia i przedłużenia życia.



OPERACJA – JAKIE SZANSE NA WYLECZENIE?

Niektóre osoby uważają, że nawet po udanym leczeniu operacyjnym raka jelita grubego nawrót choroby jest zaprogramowanym wyrokiem. Czy to prawda? Nie, tak nie można myśleć. Zagrożenie wznową jest jednak znaczne. Z danych statystycznych pochodzących np. z USA wynika, że po leczeniu dostępnymi metodami (radykalna resekcja, chemioterapia, radioterapia) – u 35-40% chorych w II lub III stopniu zaawansowania raka występuje po pewnym czasie nawrót pod postacią miejscowej wznowy bądź przerzutów (rozsiewu do innych organów i narządów). 


Po jakim czasie może wystąpić nawrót choroby?
 

Większość wznów raka jelita grubego występuje w ciągu 5 lat, najczęściej jednak mają one miejsce w ciągu 3 lat po operacji. 


Czy można określić wpływ zaawansowania raka jelita grubego (w momencie podjęcia leczenia) na długość życia? 

Wyróżnia się często 4 stopnie zaawansowania raka jelita grubego. Mierzone tymi stopniami zaawansowanie choroby w momencie podjęcia leczenia, to najważniejszy czynnik rokowniczy. Przykładowo, podajemy w tabelce / poniżej/ - zestawienie statystyczne wskazujące, jaki odsetek osób w różnych stopniach zaawansowania raka przeżywa po leczeniu dłużej, niż 5 lat.


Stopień zaawansowania raka jelita w momencie podjęcia leczenia Odsetek osób, które przeżyją dzięki leczeniu raka dłużej, niż 5-lat 

I ° pierwszy 70% chorych
II ° drugi 63% chorych
III ° trzeci 46% chorych
IV ° czwarty 12% chorych
 

OBJAWY WZNOWY - BADANIA KONTROLNE  

Jakie metody pozwalają na wczesne rozpoznawanie wznowy raka jelita grubego? 

Możliwymi do zastosowania badaniami są: oznaczanie antygenu rakowo-płodowego (CEA), kolonoskopia, radiogramy klatki piersiowej, badania czynnościowe wątroby, pełna morfologia krwi, badanie stolca na krew utajoną, ultrasonografia oraz tomografia komputerowa.
 

Jakie mogą być pierwsze objawy nawrotu choroby? 

Na wstępie należy podkreślić, że chodzi tu o wykrycie nawrotu choroby nowotworowej w fazie bezobjawowej, a więc wówczas, gdy chory nie ma krwawienia z odbytu, nie chudnie, nie gorączkuje, nie ma bólów ani wyczuwanego dotykiem guza brzucha. Wykrycie wznowy we wczesnej, bezobjawowej fazie znacznie lepiej rokuje, jeśli chodzi o szanse skutecznego leczenia, niż w fazie objawów klinicznych. 


Jaka może być lokalizacja wznowy raka jelita grubego? 

Najczęstszą lokalizacją wznowy raka jelita grubego są przerzuty do wątroby; lub do płuc, z ominięciem wątroby. Częste są również nawroty miejscowe w jelicie grubym, tj. w jego części podstawowej – okrężnicy i końcowej – odbytnicy. 


Jak wykryć wczesne symptomy przerzutów do wątroby?
 

U chorych z grupy wysokiego ryzyka, tj. w II lub III stopniu zaawansowania klinicznego raka jelita grubego wznowę choroby w postaci przerzutów do wątroby można wykryć wykonując systematycznie (co 3 miesiące) USG jamy brzusznej. Pewne znaczenie może tu mieć również oznaczanie stężenia CEA (tzw. antygenu rakowo-płodowego) w surowicy krwi. (np. amerykańskie standardy onkologiczne przewidują badania - co 2-3 miesiące przez 2 lata po operacji). Stwierdzenie zwiększonego stężenia CEA, potwierdzonego badaniem kontrolnym, uzasadnia dalsze poszukiwanie przerzutów, natomiast nie stanowi jeszcze wskazania do zastosowania leczenia.  

ROZPOZNANIE WZNOWY W POSTACI PRZERZUTÓW

Jaką rolę w rozpoznaniu przerzutów odgrywa bezpośrednie badanie chorego – np. tzw. badanie podmiotowe i przedmiotowe.

 
Jest to podstawowa i najistotniejsza część każdej kontroli lekarskiej u chorych onkologicznych. Niestety, zafascynowani nowoczesną techniką diagnostyczną często o tym zapominamy. Badanie podmiotowe (czyli wywiad zebrany od chorego) i tzw. badanie przedmiotowe (czyli bezpośrednie badanie lekarskie pacjenta), pozwalają zebrać informacje potrzebne lekarzowi do zaplanowania dalszej diagnostyki. Bez tych informacji lekarz poruszałby się po omacku. Jeśli np. pacjent przyzna się, że od pewnego czasu obserwuje krew w stolcu, to wiadomo, że trzeba go skierować na kolonoskopię. Gdy skarży się na suchy kaszel, trzeba pilnie wykonać RTG klatki piersiowej, natomiast jeśli zauważymy, że ma lekko zażółcone twardówki (tzw. białka gałek ocznych), to może być to objawem żółtaczki spowodowanej przerzutami do wątroby. W takim wypadku konieczne jest oznaczenie poziomu blirubiny w surowicy i wykonanie USG jamy brzusznej.
Badanie takie powinno się przeprowadzać co 3-6 miesięcy przez pierwsze 3 lata, a później co roku.

 
Kiedy celowe są radiogramy klatki piersiowej? 

Badanie to powinno być wykonywane rutynowo podczas każdej kompleksowej kontroli lekarskiej po operacji (czyli np. w ciągu pierwszych dwóch lat – co trzy miesiące. Ponadto badanie to powinno być wykonane w każdej sytuacji, kiedy stwierdzi się zwiększone stężenie markera CEA lub inne objawy nasuwające podejrzenie przerzutów do płuc (np. kaszel, krwioplucie).

 
Jaką rolę dla wczesnego wykrycia nawrotu raka jelita grubego przypisuje się takim
 metodom jak:
badania czynnościowe wątroby, badanie stolca na krew utajoną, tomografia komputerowa? 

Obecnie coraz częściej uznaje się, że do monitorowania wczesnych symptomów wznowy choroby wystarczające są wspomniane wyżej, bezpośrednie badanie podmiotowe i przedmiotowe, badania laboratoryjne (w tym biochemiczne wątroby i morfologia krwi obwodowej) USG jamy brzusznej, radiogramy klatki piersiowej (w miarę potrzeby), badanie antygenu rakowo-płodowego (CEA), a przede wszystkim kolonoskopia jelita grubego. Zalety tej ostatniej metody pozwalają na uniknięcie potrzeby rutynowego wykonywania tomografii komputerowej. Natomiast okresowe badania stolca na krew utajoną są wskazane w sytuacji gdy pacjent ma utrudniony dostęp do kolonoskopii. Ponadto jest to dobre badanie przesiewowe, które pozwala wyłonić z populacji grupę osób, u których konieczne jest właśnie wykonanie kolonoskopii (dodatni wynik badania kału na krew utajoną może być wczesnym objawem raka).  





KOLONOSKOPOWE BADANIA KONTROLNE 

Wieloletnie doświadczenia kolonoskopii dowodzą, że jest to najlepsza metoda nie tylko badań przesiewowych, ale i wczesnego wykrywania lokalnej wznowy raka jelita grubego. 


Jaka jest rola kolonoskopii w okresie okołooperacyjnym? 

Przypomnijmy, że kolonoskopia zwykle jest stosowana w okresie okołooperacyjnym - przed i po operacji. Dzięki temu można w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy poza operowaną zmianą nowotworową jelito grube jest wolne od polipów i innych ognisk nowotworu.

 
Jaka rolę odgrywa ta metoda badania w kontrolach po operacji? 

Po operacji raka jelita grubego – standardy światowe zalecają wykonywanie kolonoskopii co najmniej raz do roku w okresie 5 lat po operacji. Po tym okresie badanie może być wykonywane 3-5 lat, co jest wystarczającą częstością dla wczesnego wykrycia nowych polipów, lub ognisk raka. U chorych z polipami gruczolakowatymi zaleca się kontrolną kolonoskopię zgodnie z wytycznymi WHO.  

Jakie jest postępowanie kontrolne wobec chorych w II i III stopniu zaawansowania choroby nowotworowej, którzy nie zostali poddani napromienianiu?  

Chorym po operacji z powodu raka odbytnicy, którzy z powodów medycznych lub nie wyrażenia zgody nie zostali poddani napromienianiu, zwykle proponuje się okresowe wykonywanie proktosigmoidoskopii (czyli badania endoskopowego odbytnicy i esicy – końcowych odcinków jelita grubego. Natomiast u chorych poddanych radioterapii badanie to nie jest konieczne – wystarczyć może kolonoskopia wykonywana np. z częstością, co 3-5 lat. 


Co wiemy o postępie w tzw. nieinwazyjnym monitorowaniu jelita grubego?
 

Z nadzieją obserwowany jest np. rozwój techniki obrazowej, zwanej kolonoskopią wirtualną. Metoda ta polega na odtwarzaniu dwu- i trójwymiarowych obrazów wnętrza jelita grubego, powstałych dzięki komputerowej obróbce danych uzyskanych za pomocą tzw. tomografii spiralnej. Samo badanie jest krótkie, bezpieczne, dobrze tolerowane przez pacjentów. Pewnym problemem może być niedostateczne przygotowanie jelita grubego do badania - czynnik, który powoduje, że zdarzają się wyniki fałszywie dodatnie, tj. rozpoznające nowotwór, pomimo, że go nie ma.

Inną nowatorską techniką jest stosowanie mikrokamery zamkniętej w kapsułce wielkości ok. 1 cm, którą pacjent połyka. Urządzenie przechodzi przez cały przewód pokarmowy, wykonując co kilkadziesiąt sekund zdjęcie, które następnie drogą radiową jest przesyłane do specjalnego rejestratora (pacjent nosi go na pasku). Po wydaleniu kamery, klatka po klatce, można sobie obejrzeć od wewnątrz cały przewód pokarmowy pacjenta.  

   
Oprac redakcyjne mgr Edward Ozga Michalski;
Konsult. lek. med. Tomasz Sarosiek - onkolog  
 
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.