Baza chorób - Choroby nowotworowe

pokaż wszystkie

Dlaczego przeszczepiamy szpik?



Szpik znajdujący się wewnątrz naszych kości cechuje się wysoką aktywnością wytwórczą.


Każdego dnia szpik kostny wytwarza miliony krwinek.


Są to po pierwsze krwinki czerwone (erytrocyty). Zawierają one białko - hemoglobinę, dzięki której mają zdolność przenoszenia tlenu z płuc do tkanek. Po drugie -krwinki białe (leukocyty). Ich funkcją jest ochrona przed infekcjami bakteryjnymi, wirusowymi, grzybiczymi, pasożytniczymi, a także rozpoznawanie i niszczenie nieprawidłowych komórek (w tym nowotworowych) powstających w organizmie. Po trzecie płytki krwi (trombocyty). Są odpowiedzialne za hamowanie krwawienia w przypadku uszkodzenia naczyń krwionośnych.  Odpowiedni poziom każdego z powyższych rodzajów krwinek jest niezbędny dla życia człowieka.



Szpik zawiera również pulę tzw. komórek macierzystych.

Choć stanowią one tylko około 0,1% wszystkich komórek są niezwykle ważne. Część z nich ma zdolność samoodtwarzania, część, dzieląc się, daje początek kolejnym generacjom komórek, z których ostatecznie powstają dojrzałe krwinki. Opuszczają one szpik i dostają się do krwi. Przyjmuje się, że liczba >2x106 komórek macierzystych liczona na kilogram masy ciała jest w stanie odtworzyć szpik i trwale zapewnić niezbędną produkcję krwinek. Odtworzenie niezbędnej liczby krwinek jest codziennym wyczerpującym zadaniem. Szpik każdego człowieka wytwarza bowiem setki milionów komórek krwi dziennie.


Szpik kostny jest łatwo uszkodzić!


Wysoka aktywność szpiku kostnego sprawia, że jest on bardzo wrażliwy na szkodliwe czynniki chemiczne i fizyczne, np. na chemio i radioterapię konieczną w leczeniu nowotworów. Problemem szczególnie drastycznym jest  leczeniu zaawansowanych nowotworów złośliwych poprzez stosowanie bardzo wysokich dawek toksycznych chemioterapeutykó. Nie zawsze jest to zresztą możliwe, ponieważ niszcząc komórki nowotworowe uszkadzamy za bardzo wytwórcę krwinek - szpik.

Toksyczne działanie chemioterapii na szpik jest więc głównym czynnikiem ograniczającym intensywność leczenia wielu nowotworów złośliwych.

Przeszkodę tę można obejść dzięki autoprzeszczepowi lub przeszczepowi szpiku od osoby zdrowej - np. kogoś z rodziny osoby chorej. Mając wcześniej, tj. przed operacją pobraną wystarczającą ilość własnych komórek macierzystych lub przygotowany przeszczep od osoby zdrowej możemy zastosować skuteczną wobec nowotworu bardzo silną chemioterapię, która w normalnych warunkach byłaby śmiertelna, a następnie dokonać transplantacji zapewniając w ten sposób odtworzenie szpiku. Odtworzony dzięki przeszczepowi szpik stosunkowo szybko podejmuje intensywne wytwarzanie leukocytów. Ponieważ niektóre komórki nowotworowe posiadają na swoich błonach cząsteczki (antygeny) odróżniające je od prawidłowych komórek organizmu mogą być one rozpoznawane i niszczone przez leukocyty. Przeszczepienie szpiku jest więc formą immunoterapii tzn. leczenia wykorzystującego naturalne mechanizmy odpornościowe. W przypadku wrodzonych wad szpiku lub też, gdy zostanie on trwale uszkodzony przez czynniki zewnętrzne (promieniowanie jonizujące, toksyny środowiskowe, niektóre wirusy) jedynym ratunkiem jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych od zdrowego dawcy.  


Jak pozyskujemy komórki krwiotwórcze?

 
Klasyczna metoda polega na pobraniu szpiku z talerza biodrowego. Odbywa się to w znieczuleniu ogólnym na sali operacyjnej. Szpik zmieszany z krwią pobiera się w ilości około 1-1,5 l za pomocą trepanu (igły z uchwytem). Zazwyczaj wystarczy wykonanie tylko kilku nakłuć skóry, dzięki czemu zabieg nie pozostawia blizn. Sam fakt pobrania nie szkodzi dawcy, bowiem szpik w krótkim czasie regeneruje się uzupełniając ubytek. Zazwyczaj już następnego dnia dawcy są wypisywani i mogą wrócić do normalnego życia. Powikłania są niezwykle rzadkie. Mogą wynikać z samego znieczulenia, wiązać się ze złamaniem trepanu w trakcie pobierania lub infekcją. ¬ródłem komórek macierzystych może być też krew. W normalnych warunkach ich zawartość we krwi jest około 100-krotnie mniejsza niż w szpiku. Liczbę tę można jednak wielokrotnie podwyższyć za pomocą specjalnych technik mobilizacji. Przejście komórek krwiotwórczych ze szpiku do krwi wymusza się podając tzw. czynniki wzrostu (cytokiny) same lub w kombinacji z cytostatykami (chemioterapią). Po kilku do kilkunastu dniach dawca jest poddany leukaferezie. Polega ona na podłączeniu do aparatury, która pobiera krew, izoluje z niej odpowiednie komórki, a następnie zwraca ją dawcy. Zabieg nie wymaga znieczulenia i w razie potrzeby może być powtarzany przez dwa kolejne dni.  



Co dzieje się ze szpikiem po pobraniu? 

Pobrany materiał zostaje w zależności od rodzaju procedury bezpośrednio przeszczepiony, przechowywany w temperaturze 40C maksymalnie przez 3-5 dni lub zamrożony i przeszczepiony w dowolnym terminie. Istnieje możliwość inżynieryjnej obróbki szpiku. Może ona polegać na usunięciu erytrocytów (w przypadku niezgodności grup krwi dawcy i biorcy), usunięciu niektórych rodzajów leukocytów lub też, w przypadku autotransplantacji (patrz dalej) oczyszczeniu z komórek nowotworowych. Specjalne techniki pozwalają też na wyselekcjonowanie prawie wyłącznie komórek macierzystych, a więc tych, z których ma się odrodzić szpik po transplantacji. Przygotowany do przeszczepu materiał ma wtedy objętość zaledwie kilkudziesięciu mililitrów i mieści się w dużej strzykawce. Samo przeszczepienie odbywa się drogą dożylną i przypomina transfuzję krwi, nie wymaga więc znieczulenia, a jedynie ścisłej obserwacji.  

Kto może być dawcą szpiku?  

- Autotransplantacja.

Dawcą jest sam chory. Przeszczep taki jest celowy u pacjentów będących w remisji choroby nowotworowej tzn. kiedy wskutek uprzedniego leczenia uzyskano stan, w którym choroba jest całkowicie lub prawie niewykrywalna dostępnymi metodami, wiadomo jednak, że po pewnym czasie może nawrócić. Autotransplantacja polega na pobraniu komórek krwiotwórczych, zastosowaniu wysokich dawek chemioterapii i zwróceniu komórek pacjentowi. Głównym celem jest tu zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby.

- Allotransplantacja.

Dawcą może być osoba posiadająca takie same jak pacjent antygeny zgodności tkankowej (HLA). Prawie zawsze warunek ten jest spełniony dla bliźniąt jednojajowych. Dla rodzeństwa prawdopodobieństwo zgodności wynosi 1: 4; dla osoby niespokrewnionej 1: kilkuset tysięcy (wynika to z ogromnego zróżnicowania antygenów HLA w populacji ludzkiej).
W związku z tym, że prawdopodobieństwo zgodności genetycznej dwóch niespokrewnionych osób jest tak nikłe, na całym świecie tworzone są rejestry potencjalnych dawców szpiku.  

Rejestry potencjalnych dawców szpiku
 
Ochotnicy proszeni są o oddanie próbki krwi, która następnie zostaje przebadana pod kątem HLA, a uzyskane dane wprowadzone do międzynarodowej bazy danych. Zgłoszenie do rejestru nie oznacza więc automatycznie, że dana osoba będzie poproszona o oddanie szpiku. Stanie się tak dopiero, gdy gdzieś na świecie znajdzie się pacjent o cechach ściśle odpowiadających HLA potencjalnego dawcy (według statystyk szansa jak 1:250). Nawet wtedy zgodność musi być jeszcze potwierdzona w niezależnym laboratorium z użyciem technik o bardzo wysokiej rozdzielczości. W tym kontekście szczególne ważne jest tworzenie rejestrów krajowych. Szansa zgodności genetycznej dwóch osób jest bowiem znacznie większa w obrębie jednego narodu niż poza jego granicami. Liczba zarejestrowanych dawców na świecie sięga ponad 3 milionów, w Polsce - kilkuset. Dawstwo szpiku jest nieodpłatne, oparte na zasadach honorowych. Refundowane są tylko koszty własne poniesione w związku z udziałem w programie. Przyjęta jest też zasada anonimowości. Przez co najmniej rok niemożliwe jest skontaktowanie dawcy i biorcy, co ma zagwarantować bezinteresowność.  
koniec  

red
/LP/


Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.