Baza chorób - Choroby nowotworowe

pokaż wszystkie

Jak powstają czerwone i białe krwinki

  

Gdy szpik kostny jest zdrowy…

Jama szpikowa kości wypełniona jest gęstą, bogatą siecią cienkościennych naczyń włosowatych. Ta rozbudowana sieć naczyń włosowatych jest specyficznym wytworem tkanki łącznej wypełniającym wnętrze kości. W dogodnych miejscach tej sieci naczyniowej zwanej zrębem szpiku kostnego lub podścieliskiem - zagnieżdżają się komórki wytwórcze obecne w szpiku: kosciotwórcze osteoblasty, kościogubne osteoklasty oraz pierwotne komórki macierzyste krwi (hemocytoblasty); erytroblasty, mieloblasty, megakariocyty oraz komórki tłuszczowe – produkujące tłuszcz.



Zręb szpiku kostnego wspomaga wytwórstwo krwinek

Rolą podścieliska, zwanego też zrębem szpiku kostnego jest nie tylko mechaniczne podtrzymywanie komórek produkujących poszczególne linie szpikowe, lecz również fizjologiczne wspomaganie ich rozwoju. Toteż dobry stan podścieliska jest warunkiem poprawnej aktywności komórek krwiotwórczych (hematopoetycznych) i innych.
 

Rola czerwonego szpiku kostnego 

W obrazie mikroskopowym szpiku kostnego zwracają uwagę tzw. wyspy krwiotwórcze – tj. zgrupowania komórek krwiotwórczych otoczone przez zatoki naczyniowe, do których uwalniane są młode krwinki. Te skupiska komórek to najbardziej aktywna tkanka krwiotwórcza nazywana komórkami pnia szpiku kostnego. Krwiotwórcze komórki macierzyste, mające zdolność różnicowania się muszą wytworzyć 11 głównych linii komórkowych. To różnicowanie się jest procesem stopniowym. W pierwszym etapie powstają komórki macierzyste mielopoezy i limfopoezy. Następnie z mielopoetycznych komórek macierzystych powstają linie komórkowe: erytropetyczna, megakariopoetyczna, neutrofilopetyczna, makrofagopoetyczna, eozynofilopoetyczna, bazofilopoetyczna, mastocytwoa. Z limfopoetycznych komórek macierzystych powstają linie limfocytów T, limfocytów i limfocytów NK – naturalne komórki cytotoksyczne. Jeden rodzaj komórek, tj. komórki dendrytyczne, wyłamuje się z podziału na mielo- i limfopoezę; komórki te są wytwarzane zarówno w obrębie mielopoezy (komórki dendrytyczne typu I, wytwarzane w obrębie makrofagopoezy), i limfopoezy (komórki dendrytyczne typu II, wytwarzane w obrębie limopoezy T).
 

Autoregulacja produkcji krwinek 

Protoplastą wszystkich krwinek są wspomniane na wstępie pierwotne macierzyste komórki krwi W cyklu przemian dojrzewają one w szpiku czerwonym. Z tych komórek pnia szpiku wykształcają się stopniowo wszystkie podstawowe komórki krwi – czerwone krwinki (erytrocyty), białe krwinki (limfocyty), płytki krwi oraz inne linie komórkowe. Pod wpływem specyficznych czynników, w tym np. tzw. czynników wzrostu - powstają te, a nie inne komórki. Również same komórki krwiotwórcze pnia muszą się nieustannie samoodtwarzać, aby zachować odpowiednią równowagę ilościową. Proces uwalniania komórek ze szpiku do krwi jest regulowany przez komórki śródbłonka naczyń szpiku, które tworząc barierę szpik-krew, uwalniają tylko dojrzałe komórki. Bariera ta nie działa w wątrobie i śledzionie, do których hematopoeza jest przeniesiona w warunkach chorobowych; wówczas we krwi pojawiają się także komórki niedojrzałe.

 
Jak powstają i działają czerwone krwinki? 

U dorosłego szpik kostny czerwony jest głównym miejscem wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów). U płodu i niekiedy u niemowląt może to być również wątroba lub śledziona. Głównym zadaniem czerwonych krwinek jest dostarczenie tlenu z płuc do tkanek oraz pomoc w wydaleniu dwutlenku węgla i metabolitów tkankowych. Prawidłowa liczba erytrocytów we krwi wynosi:
u dorosłych mężczyzn – 4,6- 6,2 mln/ na mikrolitr
u dorosłych kobiet – 4,2- 5,4 mln/ na mikrolitr

 
Jak powstają białe krwinki? 

Szpik czerwony jest również miejscem powstawania małych ziarnistych krwinek białych – tzw. granulocytów; zaś duże białe krwinki - limfocyty powstają i dojrzewają w śledzionie oraz grasicy i w narządach chłonnych. Wspomnieliśmy też na wstępie, że rolą białych krwinek (leukocytów) jest zwalczanie drobnoustrojów, toksyn i innych ciał obcych będących intruzami w ustroju - określanymi jako antygeny. Polem ich walki z zarazkami, pasożytami, toksynami i zdegenerowanymi komórkami jest krwioobieg oraz tzw. limfa (specjalny płyn któremu biały kolor nadają krwinki białe) oraz narządy limfatyczne (śledziona, grasica, migdałki i węzły chłonne).   


Przypomnijmy, że system limfatyczny jest fizjologiczną „oczyszczalnią”

Układ limfatyczny drenuje organizm z toksyn i antygenów. W układzie limfatycznym aktywnie ze sobą współdziałają dwa typy limfocytów, typ B i typ T.


Przykładowo limfocyty (komórki) typu B są odpowiedzialne za tzw. odporność humoralną.

Odporność humoralna oznacza wytwarzanie przeciwciał wykrywających i niszczących dany typ antygenu - związek chemiczny, obce białko występujące na powierzchni zarazka czy komórki nowotworowej, itp. Ponadto limfocyty te reagują na obecność antygenów – mnożąc się poprzez intensywne dzielenie się i dojrzewanie.


Limfocyty (komórki) typu T są odpowiedzialne za tzw. odporność komórkową.

Ten typ odporności polega na tym, że limfocyty same bezpośrednio atakują i niszczą komórki nowotworowe i komórki zainfekowane wirusami. Powinniśmy więc być zaniepokojeni, gdy liczba białych komórek krwi spada poniżej 1 000/μl! Tak wysoce obniżona ich liczba wobec pożądanej normy - może grozić poważną infekcją, a czasem sepsą. Z kolei nadmiernie podwyższona liczba leukocytów może sugerować infekcję, białaczkę lub uszkodzenie tkanki (ranę, oparzenie, itp.). Pożądana dla zdrowia liczba krwinek białych oscyluje od 4 100 do 10 900/μl. Ale uwaga! Zaburzyć normę może również intensywny wysiłek fizyczny, ciąża, stres, przewlekłe schorzenia.
 

Skład komórkowy szpiku określa stan jego zdrowia 

Skład szpiku kostnego jest ważną wskazówką dla lekarza badającego przyczyny zaburzeń w układzie krwiotwórczym. Zdrowy szpik - widoczny np. w rozmazach biopsyjnych pod mikroskopem - zawiera zwykle: 60% białych krwinek w postaci granulocytów i ich prekursorów, 20% prekursorów czerwonych krwinek (erytrocytów), 10% limfocytów, monocytów i ich prekursorów, 10% niezidentyfikowanych komórek. Znaczące zaburzenie tych proporcji wskazuje na możliwość patologicznego zaburzenia czynności krwiotwórczych szpiku kostnego


red.
Piśmiennictwo:  
1. Patologia układu krwiotwórczego i limfatycznego - Seminarium dla studentów IV roku Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej Bydgoszcz 2003/4 www.cm.umk.pl
2. Szpik kostny krew i hematopoeza - artykuł ze strony Fundacja Przeciwko Leukemii - http://www.ldn.org.pl/
3. Zaburzenia hemostatyczne w przebiegu chorób nowotworowych „ laboratorium medyczne” lek. med. Magdalena Ząbek Klinika Nowotworów Głowy i Szyi Instytut Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie w Krakowie
4. SZPICZAK MNOGI. PORADNIK DLA PACJENTÓW Autor: dr n. med. Artur Jurczyszyn - specjalista hematolog; źródło: http://www.jurczyszyn.zdrowemiasto.pl/publikacje/poradnik.html
5. Anatomia człowieka t.1 Adam Bochenek, Michał Reicher. PZWL 1990 r.
6. Biochemia Harpera , PZWL 2004, s.954 i dalsze
7. Podstawy patomorfologi: Janusz Gromowski, Stefan Krusia PZWL, 1984
8. Encyklopedie internetowe: Wikipedia, http://www.sciąga.pl, www.wiem.pl; www.bryk.pl
Tematy powiązane
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.