GOOD
Wtorek, 29 lipca 2014r. • Marty, Konstantego, Olafa

Choroby dzieci


Choroby dzieci - Zapalenie oskrzeli u małych dzieci

PRZYCZYNY I OBJAWY ZAPALENIA OSKRZELIPRZEBIEG ZAPALENIA OSKRZELI U MAŁYCH DZIECIZAPALENIE OSKRZELIKÓW U MAŁYCH DZIECI


PRZYCZYNY I OBJAWY ZAPALENIA OSKRZELI


Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli, znane pod mianem bronchit  (bronchitis), jest lokalnym stanem zapalnym dróg oddechowych doprowadzających powietrze do płuc. Najczęściej ostry atak zapalenia oskrzeli jest powikłaniem przęziębienia, grypy lub innej infekcji zapalnej. Chorobie towarzyszą dotkliwe dla chorego objawy.



Infekcyjne przyczyny zapalenia oskrzeli

Infekcyjne zapalenia są wywoływane głównie przez zakażenie wirusami i bakteriami i mają zwykle ostry przebieg. Najczęstszą przyczyną choroby jest infekcja wirusami przeziębienia lub grypy. U dzieci przyczyną są również inne infekcyjne choroby zapalne – odra, ospa wietrzna, różyczka, itp.  Bakterie rzadko wywołują pierwotne zakażenie oskrzeli - zwykle pojawiają się po wstępnej fazie infekcji wirusowej, jako tzw. nadkażenie i są przyczyną niebezpiecznych dla zdrowa powikłań. Nadkażenie bakteryjne wiąże się ze zmniejszona odpornością na wirusy.

Odporność na wirusy przeziębienia


Nieinfekcyjne przyczyny zapalenia oskrzeli

Przyczynami przewlekłego zapalenia oskrzeli (jak i całych górnych dróg oddechowych) są coraz częściej: alergia i astma oraz zapalenia błony śluzowej wywołane lotnymi toksynami takimi jak: spaliny samochodowe (smog), toksyczne pyły, dymy i gazy przemysłowe, ozon, itp.  


Objawy zapalenia oskrzeli

Zwykle, na pierwotne objawy wirusowej infekcji zapalnej nosa i gardła  (ból gardła, katar, ból stawów, mięśni, stan podgorączkowy) – nakłada się męczący kaszel, gorączka, ogólne osłabienie; niekiedy duszność, świszczący oddech, ból w klatce piersiowej.  Początkowo kaszel jest suchy, a następnie ma miejsce wyksztuszanie śluzowo-ropnej wydzieliny. Rosnąca temperatura świadczy o nadkażeniu bakteryjnym oskrzeli.


Ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli

Istnieją dwie postacie zapalenia oskrzeli:
- ostre zapalenie oskrzeli o nagłym początku i krótkim przebiegu
- przewlekłe zapalenie oskrzeli – o wydłużonym czasokresie zapalenia oraz nawrotach ostrego stanu zapalnego i jego objawów. W alergicznej przyczynie zapalenia, czy w nałogu nikotynowym – jest to czasokres dożywotni.
 
 
Przebieg zapalenia  

Zapalenie oskrzeli może przebiegać z gorączką, aczkolwiek nie zawsze. Gdy przyczyną zapalenia są tylko wirusy lub gdy przyczyną zapalenia są alergeny, lotne toksyny - zapalenie może przebiegać bez podwyższonej temperatury. Wysoka gorączka pojawia się jednak przy zakażeniu bakteriami – np. po kilku dniach od momentu zakażenia wirusowego. Wówczas u małych dzieci i osób w podeszłym wieku przebieg ostrego zapalenia oskrzeli może być ciężki. U małych dzieci wysoce niebezpieczne dla zdrowia jest również zapalenie oskrzelików oraz zapalenie krtani.


NA GÓRĘ


PRZEBIEG ZAPALENIA OSKRZELI U MAŁYCH DZIECI

W jakim wieku dzieci chorują najczęściej na zapalenie oskrzeli?

Zapalenie oskrzeli (bronchitis)  występuje najczęściej u dzieci poniżej 2 r. życia.  Z badań wynika, że na 100 dzieci w  tym wieku corocznie na zapalenie oskrzeli choruje 5-7 małych pacjentów. Mniej choruje w wieku 9-15 lat, kiedy układ odpornościowy jest już w pełni dojrzały, gdyż na 100 dzieci choruje średnio 4.

Jakie mikroby wywołują chorobę?

Zakażają głównie wirusy: RSV, rhinovirusy, wirusy parainfluenzae, influenzae, adenovirusy, paramyxovirus, wirusy różyczki, odry. Ostre zapalenie oskrzeli może być czasem spowodowane nietypowym nadkażeniem bakteryjnym (M. pneumoniae, C. pneumoniae) lub pałeczką ksztuśca.




Jak zaczyna się  zapalenie oskrzeli u dzieci?

Ostre zapalenie oskrzeli występuje zwykle po 3-4 dniach kataru i zapalenia gardła, po których pojawia się gorączka. Zwiastunem jest suchy kaszel zmieniający się następnie w wilgotny, produktywny z obfitym odksztuszaniem wydzieliny.

Jak przebiega choroba

Dzieci rzadko odksztuszają wydzielinę, a raczej ją łykają, może więc dochodzić do wymiotów podczas napadów kaszlu. W kulminacji choroby u małych dzieci wysłuchać można świszczący oddech w płucach, różne odgłosy typu delikatnego furczenia i rzężenia. (Jeśli słyszymy w oddechu świsty mówimy o obturacyjnym zapaleniu oskrzeli, która to choroba nie zawsze jest spowodowana infekcja wirusówi bakterii.) Ostre zapalenie oskrzeli trwa ok. 7-10 dni i ma tendencję do samoograniczenia się.

Przebieg bronchitu wywołanego przez grypę i odrę.

Zapaleniu oskrzeli spowodowanemu wirusem grypy towarzyszy często dość wysoką gorączka i bóle mięśniowe. Objawy występują w ciągu całego roku, ale najczęściej zimą. W przebiegu odry u dzieci pojawia się zwykle ostre zapalenie oskrzeli, któremu towarzyszy charakterystyczne zapalenie spojówek i światłowstręt.

Leczenie zapalenia oskrzeli u dzieci

W wirusowym zapaleniu oskrzeli nie są stosowane antybiotyki, a leki mukolityczne i przeciwgorączkowe, ewentualnie fenspiryd. Leczenie zapalenia oskrzeli zależy od drobnoustroju wywołującego infekcję.

Przy infekcji wirusowej podaje się dziecku syrop o działaniu bakteriostatycznym i mukolitycznym

Przy symptomach infekcji wirusowej, na do wskazuje suchy kaszel podaje się choremu syrop o działaniu bakteriostatycznym i mukolitycznym, tzn. upłynniającym śluz. Ułatwia to odkrztuszanie, a następnie odpluwanie śluzowej wydzieliny, która zawsze powinna być usunięta z organizmu. Ponieważ niemowlęta nie potrafią tego zrobić samodzielnie, trzeba im pomóc. Pomóc dziecku można również samemu . Położyć malca na brzuchu z głową niżej niż reszta ciała, najlepiej na własnych kolanach, i oklepywać plecy, by w ten sposób mechanicznie oderwać śluz i usunąć go. Zabieg powtarzać kilka razy w ciągu doby.

Zakażenie bakteryjne, oprócz leczenia objawowego, wymaga terapii antybiotykami

Zakażenie oskrzeli wywołane bakteriami atypowymi lub pałeczką krztuśca (kokluszu) wymaga stosowania makrolidów.

 

NA GÓRĘ

ZAPALENIE OSKRZELIKÓW U MAŁYCH DZIECI


Zapalenie oskrzelików

 Zapalenie oskrzelików (bronchiolitis) jest częstą, ostrą chorobą drobnych rozgałęzień oskrzeli i oskrzelików najmłodszych niemowląt i małych dzieci. Przyczyną zakażenia oskrzelików u małego dziecka jest zazwyczaj wirus. Choroba szerzy się podobnie jak inne wirusowe infekcje przeziębieniowo-kataralne i grypa - drogą kropelkową. Okres inkubacji trwa 2-7 dni. Około 80% zachorowań występuje wśród niemowląt, najczęściej pomiędzy 2 i 6 miesiącem życia.


Czy choroba zagraża życiu niemowlęcia?

Choroba może mieć postać łagodnej infekcji dróg oddechowych, może jednak przebiegać w postaci zapalenia oskrzelików i płuc bezpośrednio zagrażającego życiu. Ocenia się, że się w krajach wysoko rozwiniętych ok. 3 na 100 niemowląt choruje na zapalenie oskrzelików wymagające hospitalizacji Zwiększone ryzyko zachorowania dotyczy wcześniaków, dzieci matek palących i obciążonych wadami układu oddechowego.





Jakie mikroby wywołują zapalenie oskrzelików?

Zapalenie oskrzelików powoduje głównie wirus RS  - tzw. wirus nabłonka oddechowego, który zakaża całą populację niemowląt i małych dzieci. Rzadziej zakażają oskrzeliki wirusy paragrypy. U starszych dzieci zakażają  adenowirusy oraz wtórnie może pojawić się nadważenia bakteryjne (M. pneumonice, itp.).


Typowe objawy zapalenia

Objawy są typowe dla nieżytu nosa i gardła – katar, kichanie, zapalenie i zaczerwienienie śluzówki nosa i gardła, Potem pojawia się gorączka, uporczywy kaszel, świszczący oddech, duszność wydechowa.


Zakażenia RSV dominują u niemowląt.

Zakażenie wirusem RS wśród najmłodszych dzieci jest bardzo częste - do ukończenia 2 roku życia przechodzą infekcję prawie wszystkie dzieci. Wirus RS jest przenoszony drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z zakażonymi powierzchniami. Do domu zarazek dociera drogą „starszego rodzeństwa”, które zakażenie przynosi go ze szkoły bądź przedszkola.  Szczyt zachorowań datuje się w zimie i wczesną wiosną. Przechorowanie infekcji RSV nie daje trwałej odporności. U 3- letnich dzieci w ponad 70% może dochodzić do powtórnego zakażenia, ale w tym wieku przebieg choroby jest zdecydowanie łagodniejszy.

Niebezpieczny dla niemowląt wirus RS

Ciężkie objawy zapalenia oskrzelików u niemowlęcia

Niekiedy, ale dość rzadko u niemowląt rozwijają objawy ciężkiego zapalenia oskrzelików. Przypuszcza się, że znaczącą rolę może odgrywać wiek dziecka i nie wykształcony układ odpornościowy; jak też z wcześniactwo i jego następstwo - dysplazja oskrzelowo-płucna (przewlekła choroba płuc). Ponadto wrodzone wady serca, mukowiscydoza. W przebiegu choroby może rozwinąć się niewydolność oddechowa, mogą występować okresy bezdechu i kwasica oddechowa. Mimo tak nasilonych objawów po paru dniach następuje poprawa, choć kaszel i „wydłużony” wydech mogą się utrzymywać dłużej.


Ciężki przebieg zapalenia oskrzelików u wcześniaków

Niemowlęta z wcześniactwem (urodzone przed 32 tygodniem ciąży) są 10-krotnie bardziej narażone na zakażenia dolnych dróg oddechowych w porównaniu z urodzonymi o czasie. Przebieg zakażenia w tej grupie jest ciężki, a dzieci te wymagają zazwyczaj hospitalizacji i leczenia w warunkach intensywnej terapii. Zwłaszcza wówczas, gdy występuje sinica, objawy odwodnienia, zwiększona liczba oddechów, itp.

Ostre zapalenie oskrzelików a astma

Ostre zapalenie oskrzelików imituje objawy astmy i predysponuje do astmy w przyszłości. Występuje, jak już wpomnieliśmy na ogół u dzieci młodszych.


Leczenie zapalenia oskrzelików – ogólne zasady

Podstawą leczenia w ostrym zapaleniu oskrzelików jest prawidłowa pielęgnacja: nawilżanie dróg oddechowych, nawodnienie dziecka, zapewnienie dopływu chłodnego czystego powietrza, monitorowaniu częstości tętna, oddechu, jak też tlenoterapia. W mniejszym stopniu stosowane są leki przeciwwirusowe. Stosowanie tych leków zabijających wirusy RSV budzi kontrowersje. Zastosowanie kortykosteroidów budzi również wiele kontrowersji, gdyż brak jest dostatecznych dowodów na skuteczność takiego leczenia. Wirusowa przyczyna objawów choroby nie uzasadnia podawania antybiotyków - dopóki nie pojawią się objawy wtórnego zakażenia bakteryjnego (gorączka, rzężenia w płucach, ropny kaszel). Wówczas lekarz najpewniej zaleci ich zastosowanie. Ostatnio zwraca się szczególną uwagę na zapobieganie zakażeniu. Obiecujące są wyniki stosowania szczepionek przeciw RSV.
 
Oprac. mgr. Edward Ozga Michalski

    Piśmiennictwo
1. Zakażenia dolnych dróg oddechowych u dzieci; Prof. dr hab. med. Danuta  Chmielewska-Szewczyk, Terapia; Eskulap.pl -2001
2. Zakażenia dolnych dróg oddechowych u niemowląt i małych dzieci; Prof. dr hab. med. Marek Kulus, prof. dr hab. med Jerzy Ziołkowski: med. Terapia NR 2 (147), LUTY 2004; Eskulap.pl
3. Zakażenia dolnych dróg oddechowych; dr n. med. Katarzyna Szmygin-Milanowska, prof. dr hab. n. med. Janusz Limanowski; Medycyna Rodzinna – zeszyt 17 (1/2002)
4. WIRUS RS-Profilaktyka zakażeń wirusem RS; Dr n. med.  Marek Migdał; INSTYTUT  "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" 04-730 Warszawa-Międzylesie,
5. Moje Zdrowie; Zapalenie oskrzeli; Przewlekła obduracyjna choroba płuc; 1999r
NA GÓRĘ
powrót do działu Choroby dzieci