artykuły
Udostępnij

Opóźnić cukrzycę

Po raz pierwszy naukowcom udało się w znaczący sposób opóźnić początek choroby u młodych osób wysoce zagrożonych cukrzycą typu 1. Droga do tego odkrycia zajęła jednak uczonym kilkadziesiąt lat.

Opóźnić cukrzycę

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, po raz pierwszy odkrytą 97 lat temu. W schorzeniu tym komórki układu odpornościowego (limfocyty T) atakują własne komórki trzustki, wytwarzające insulinę – hormon kontrolujący poziom cukru we krwi. Dlatego ten rodzaj cukrzycy określany jest jako insulinozależny, bo ciągła kontrola glikemii i odpowiednie dawkowanie tego hormonu pozwala na przeżycie chorym z cukrzycą typu 1. Choroba rozwija się zazwyczaj u osób młodych, ponad połowa z nich w chwili diagnozy ma mniej niż 12 lat. Źle kontrolowana cukrzyca prowadzi do wielu groźnych powikłań: zaburzeń czucia, ślepoty, niewydolności serca lub nerek.

Zazwyczaj od momentu, gdy białe krwinki zaczynają atakować komórki trzustki do momentu, gdy rozpoznaje się cukrzycę, mija kilka lat. Dlatego badacze poszukują sposobu na opóźnienie początku choroby. Większość z eksperymentalnych metod, przebadanych w USA oraz w Europie, dotychczas nie przyniosło spektakularnych sukcesów.

Powstrzymać limfocyty

Kilkadziesiąt lat temu Jeffrey Bluestone, profesor immunologii Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco, opracował przeciwciało skierowane przeciwko receptorom CD3, obecnym na powierzchni limfocytów T, atakujących komórki trzustki. Początkowo przeciwciało miało pomóc osobom po przeszczepie trzustki w nieodrzucaniu przez organizm nowego narządu. Wkrótce jednak okazało się, że liczba skutecznych środków, zapobiegających odrzucaniu przeszczepów jest na tyle duża, iż wynalazek Bluestone’a nie jest potrzebny.

Wtedy z pomysłem na nowe wykorzystanie „starego” przeciwciała wyszedł przyjaciel Bluestone’a, Kevan Herold, endokrynolog z Uniwersytetu Yale. Naukowcy wspólnie postanowili przetestować przeciwciało anty-CD3 jako środek zapobiegający rozwojowi cukrzycy typu 1. Na początku lat 90. rozpoczęli wstrzykiwanie myszom, obciążanym genetycznie ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 1, przeciwciała stworzonego przez Bluestone’a. U wielu z uczestniczących w eksperymencie zwierząt choroba się nie rozwinęła! Podobny eksperyment (przy udziale innego przeciwciała anty-CD3) przeprowadzili francuscy naukowcy, którzy również dowiedli, że podanie tego białka myszom, u których dopiero co wykryto cukrzycę typu 1, pozwala na zatrzymanie choroby i powrót do zdrowia.

Na początku XXI wieku Herold i Bluestone postanowili ruszyć z badaniami klinicznymi przy udziale ludzi. Napotkali jednak na wiele problemów natury etycznej: preparat Bluestone’a powinien być podawany dzieciom z grupy ryzyka, u których choroba jeszcze się nie rozpoczęła. Dlatego początkowo badania ruszyły u osób, u których cukrzycę typu 1 już rozpoznano. Rzeczywiście uczestnicy tego eksperymentu w przyszłości potrzebowali mniejszych dawek insuliny i lepiej kontrolowali chorobę, co świadczyło o większej liczbie zachowanych komórek trzustki. Dalsze badania były wykonywane przez firmy farmaceutyczne (z czego jedna pracowała na oryginalnym przeciwciele Bluestone’a). Niestety, wyniki okazały się rozczarowujące a badania zostały porzucone.

Własne badania

Bluestone i Herold byli jednak przekonani, że podawane w badaniu klinicznym dawki leku były zbyt małe oraz że podawano je zbyt późno, aby mogły przynieść odpowiednie efekty. Dlatego dalsze badania przy udziale ludzi przeprowadzili samodzielnie. Rekrutowali do swoich testów od 2008 roku młodych pacjentów, obciążonych bardzo wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 1 w ciągu 5 lat. Najmłodszy uczestnik badania miał 8 lat, najstarszy czterdzieści, a trzy czwarte z badanych miało mniej niż 18 lat. W grupie otrzymującej teplizumab (czyli przeciwciało stworzone przez Bluestone’a) cukrzyca rozpoczynała się średnio 2 lata później niż u pacjentów z grupy kontrolnej (4 lata kontra 2 lata). Ponadto, po 5 latach od rozpoczęcia badania tylko 43% badanych z grupy stosującej przeciwciało anty-CD3 miało cukrzycę, w porównaniu do 72% badanych z grupy kontrolnej.

Krytycy wskazują na to, że badanie obejmowało swoim zasięgiem tylko osoby z rodzinnym obciążeniem cukrzycą typu 1. W rzeczywistości aż 85% pacjentów z tym schorzeniem nie ma w rodzinie nikogo, kto by chorował na cukrzycę.

Czy terapia przeciwciałem anty-CD3 znajdzie zastosowanie w klinice, trudno przewidzieć. Najnowsze badanie może jednak znów zainteresować firmy farmaceutyczne problemem znalezienia środka, opóźniającego rozwój cukrzycy typu 1.

 

Na podstawie:

J. Couzin-Frankel, In milestone trial, experimental drug delays type 1 diabetes. Science (2019) DOI:10.1126/science.aay3174

 

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.