artykuły
Udostępnij

Jedna szczepionka, wiele chorób

Jedna, prawidłowo podana szczepionka z osłabionych patogenów może uchronić przed wieloma chorobami, nie tylko tym schorzeniem, przeciwko któremu została stworzona – uważa część badaczy zajmujących się szczepionkami. Jakie są ich argumenty?

Jedna szczepionka, wiele chorób

W 1979 roku w Gwinea Bissau, w jednym z najbiedniejszych państw świata, leżącym na zachodnim wybrzeżu Afryki, wybuchła epidemia odry. Zebrała ona potężne żniwo, ponieważ aż 13% dzieci w wieku od 6 miesięcy do 3 lat zmarło z powodu odry. Rok później, gdy dostępna była już w regionie atenuowana szczepionka przeciwko odrze, śmiertelność z powodu tego schorzenia zakaźnego spadła do 5% w tej samej grupie wiekowej. Jednocześnie duński antropolog Peter Aaby, badający w Gwinea Bissau zjawisko niedożywienia, zauważył, że wśród zaszczepionych dzieci spadła 5-krotnie śmiertelność również z innych powodów – nie tylko odry. Trend ten przez lata utrzymywał, o czym Aaby napisał w liście do prestiżowego czasopisma medycznego „Lancet”.

Od tego czasu wysiłki Aaby’ego skupiły się na dalszym badaniu związku pomiędzy żywą szczepionką przeciwko odrze a zachorowaniami na różne schorzenia bakteryjne lub wirusowe. W 1995 roku Peter Aaby wraz z duńską lekarką Christine Benn opublikowali pracę, w której dokonali analizy 12 wcześniej wykonanych badań (część z nich była ich własnymi badaniami) nad relacjami między szczepionką przeciwko odrze a umieralnością w krajach rozwijających się, głównie w Gwinea Bissau. Zaszczepienie dzieci w biednych krajach wiązało się z obniżeniem ogólnego ryzyka jego zgonu od 30 do nawet 86 procent.

Dania i USA

Wykonana 9 lat później analiza danych dla Danii (czyli kraju rozwiniętego) również pokazała podobny związek między dostawaniem przez dziecko jako ostatniej atenuowanej szczepionki (przeciwko odrze, śwince i różyczce, czyli szczepionki MMR) a ryzykiem hospitalizacji z powodu jakiejkolwiek infekcji. Prawdopodobieństwo konieczności hospitalizacji takiego dziecka spadało o 14% względem dzieci, które otrzymywały jako ostatnią dezaktywowaną szczepionkę DTaP-IPV-Hib (przeciwko błonicy, krztuścowi, tężcowi i polio). W 2017 roku podobne wyniki uzyskano również dla dzieci mieszkających w Stanach Zjednoczonych.

W badaniu przeprowadzonym na zlecenie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2016 roku pokazano, że podobny efekty jak dla żywej szczepionki przeciwko odrze uzyskuje się również przy zastosowaniu atenuowanej szczepionki przeciwko gruźlicy. Te wszystkie analizy pokazują, że żywe szczepionki wykazują prawdopodobnie silniejsze niż kiedykolwiek sądzono, nieswoiste działanie na ludzki układ odpornościowy.

Trening odporności

W 2010 roku Michai G. Netea z De Radband Universiteit wraz z zespołem badał szczepionkę BCG (przeciwko gruźlicy). Pobierał od osób zaszczepionych i niezaszczepionych próbki krwi i badał odpowiedź krwinek białych na zakażenie drożdżakami Candida albicans. Mimo że szczepionka BCG nie powinna wpływać na odporność organizmu przeciwko drożdżakom, to jednak chroniła przed zakażeniem – i to pomimo wielokrotnych powtórzeń eksperymentu.

Ten przypadkowy wynik sprawił, że Netea zapoznał się z literaturą, w której dowodzono, że w przypadku eksperymentów na zwierzętach rzeczywiście zauważono wyższą odporność zaszczepionych przeciwko gruźlicy zwierząt na zakażenia drożdżakami. Dlatego postanowił kontynuować badania nad szczepionką BCG i jej wpływem na odporność.

W 2012 roku jego zespół udowodnił, że ludzkie komórki odpornościowe pod wpływem szczepionki BCG wydzielają 4-krotnie więcej cytokininy IFN-gamma oraz 2-krotnie więcej cytokinin TNF i interleukiny-1beta po późniejszej ekspozycji na działanie innych patogenów niż bakterie gruźlicy niż komórki osób niezaszczepionych. Właściwość ta utrzymywała się przez 3 miesiące po szczepieniu. W ten sposób udowodnił, że żywe szczepionki (takie jak BCG) „tresują” układ immunologiczny, zmieniając metabolizm komórek odpornościowych i modyfikując działanie genów istotnych dla układu odpornościowego, dzięki czemu odpowiedź na infekcję jest szybsza.

Co ciekawe, ani sama infekcja odrą lub gruźlicą, ani dezaktywowane szczepionki nie mają takiego działania jak żywe, atenuowane szczepienia.

Przeciwnicy

Nie wszyscy badacze są przekonani co do słuszności wniosków, wyciąganych przez zespoły Aaby’ego i Netea. Uważają oni bowiem, że dzieci, które otrzymały szczepionki, mogą żyć dłużej i cieszyć się lepszym zdrowiem z innych powodów niż szczepienia, w tym z powodu lepszego statusu socjoekonomicznego i od początku lepszego zdrowia. Dowodem na tę tezę miało być badanie z 2017 roku, w którym udowodniono, że dzieci dostające żywą szczepionkę nie tylko mają mniejsze ryzyko hospitalizacji z powodu infekcji o 38 procent, ale też o 16 procent rzadziej są hospitalizowane z powodu urazów. A przed urazami i wypadkami szczepionki nie chronią na pewno.

 

 

Na podstawie:

M. W. Moyer, Uniwersalna szczepionka? „Świat Nauki” nr 7 (335) (2019) s. 36

gorący temat
Newsletter
Wprowadź swój adres e-mail

Administratorem podanych powyżej danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. W razie wyrażenia zgody Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane przez PFM.PL S.A. w celu realizacji usługi newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ). Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania. Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, przy czym niezbędne do korzystania z newslettera.

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem i akceptuję jego postanowienia.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych ( tj. adres e-mail ) przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 w celu przesyłania newslettera (zawierającego m.in. informacje handlowe i marketingowe o produktach i usługach własnych administratora danych oraz podmiotów z nim współpracujących ), zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 922 z późn. zm.).

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1030 z późn. zm.) na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na używanie przez PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58 telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego zgodnie z art. 172 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.).

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.
REJESTRACJA
Typ konta
Specjalizacja
 
 
Alergologia
Anestezjologia
Chirurgia
Dermatologia i wenerologia
Diabetolog
Endokrynologia
Farmakologia kliniczna
Gastroenterologia
Geriatria
Ginekologia
Hematologia
Immunologia
Internista
Kardiologia
Medycyna
Nefrologia
Okulistyka
Onkologia
Ortopedia
Otorynolaryngologia
Pediatria
POZ
Psychiatria
Reumatologia
Transplantologia
Urologia
Numer PWZ
Imię
Nazwisko
Adres e-mail (login)
Hasło
Powtórz hasło

Administratorem danych osobowych jest PFM.PL S.A. z siedzibą w Toruniu, ul. Szosa Bydgoska 58. Dane osobowe przetwarzane będą w zakresie dostępu i korzystania z Portalu, a także w celach handlowych, marketingowych, edukacyjnych i statystycznych i nie będą udostępniane innym odbiorcom, zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t.j. Dz.U. 2015 poz. 2135 ze zm.).

Użytkownicy Portalu mają prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania.

Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji wskazanych wyżej celów.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach marketingowych produktów i usług własnych oraz podmiotów współpracujących.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w powyższym formularzu w celach statystycznych.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną na podany powyżej adres poczty elektronicznej, wysyłanych przez PFM.PL S.A. w imieniu własnym oraz na zlecenie podmiotów współpracujących, zgodnie z Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z 2015 r. poz. 1844).

Oświadczam, że zapoznałem się z Regulaminem Portalu Farmaceutyczno Medycznego i akceptuję jego postanowienia.

Błąd. Wypełnij poprawnie wymagane pola.